G7 cam kết hỗ trợ các nước đang phát triển ứng phó khủng hoảng nợ

Các nhà lãnh đạo Nhóm 7 nền kinh tế phát triển hàng đầu thế giới (G7) đã nhất trí tăng cường nỗ lực giải quyết gánh nặng nợ đang ngày càng đè nặng lên các quốc gia đang phát triển, đặc biệt là những nước có thu nhập trung bình nhưng chưa đủ điều kiện tham gia các chương trình giảm nợ quốc tế hiện hành.

Các nhà lãnh đạo của mỗi quốc gia, bao gồm (hàng trước từ trái sang) Thủ tướng Ý Giorgia Meloni, Tổng thống Ai Cập Abdel Fattah el-Sisi, Tổng thống Mỹ Donald Trump, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron, Tổng thống Ấn Độ Narendra Modi, Thủ tướng Đức Friedrich Merz, Tổng thống Brazil Luiz Inácio Lula da Silva, (hàng sau từ trái sang) Chủ tịch Hội đồng châu Âu António Costa, Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung, Thủ tướng Anh Keir Starmer, Tổng thống Kenya William Ruto, Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi, Thủ tướng Canada Mark Carney và Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen chụp ảnh lưu niệm tại hội nghị thượng đỉnh G7 ở Évian, Pháp, ngày 16 tháng 6 năm 2026. (Ảnh: Tạp chí Yomiuri Shimbun)

Cam kết được đưa ra trong tuyên bố chung công bố ngày 16/6 sau phiên họp của hội nghị thượng đỉnh G7 diễn ra tại khu nghỉ dưỡng Evian-les-Bains của Pháp. Tham dự phiên họp còn có đại diện của một số nền kinh tế và quốc gia khách mời gồm Kenya, Ai Cập, Ấn Độ, Brazil và Hàn Quốc.

Trong tuyên bố chung, các nhà lãnh đạo G7 thừa nhận rằng nhiều quốc gia đang phát triển đang phải đối mặt với áp lực nợ ngày càng lớn, ảnh hưởng trực tiếp đến sự ổn định kinh tế và khả năng chi tiêu cho các dịch vụ công thiết yếu. "Chúng tôi sẽ tăng cường nỗ lực giải quyết những điểm yếu về nợ toàn cầu đang ngày càng gia tăng, đe dọa sự ổn định kinh tế và hạn chế không gian tài chính cho các can thiệp dịch vụ công thiết yếu", tuyên bố nêu rõ.

Đáng chú ý, G7 cũng nhấn mạnh sự cần thiết phải tìm ra cơ chế hỗ trợ cho các quốc gia thu nhập trung bình dễ tổn thương. Đây là nhóm nước hiện không đủ điều kiện tham gia Khung chung của G20 - sáng kiến được thiết lập trong giai đoạn đại dịch COVID-19 nhằm hỗ trợ các quốc gia nghèo nhất tái cơ cấu nợ.

Theo giới quan sát, việc G7 lần đầu tiên công khai đề cập đến nhóm quốc gia này cho thấy các nền kinh tế phát triển đã nhận thức rõ hơn về nguy cơ khủng hoảng nợ đang lan rộng ra ngoài phạm vi các nước thu nhập thấp.

Bên cạnh vấn đề nợ công, các nhà lãnh đạo G7 cũng cho rằng mô hình phát triển dựa quá nhiều vào viện trợ nước ngoài đang bộc lộ những hạn chế nhất định.

Tuyên bố chung nhận định các chính sách hỗ trợ phát triển truyền thống đã mang lại nhiều kết quả tích cực, nhưng tác động trong việc giảm sự phụ thuộc tài chính vào nguồn viện trợ quốc tế vẫn còn hạn chế. Vì vậy, các quốc gia đang phát triển cần tăng cường nguồn thu trong nước, cải thiện môi trường đầu tư và thu hút nhiều hơn dòng vốn từ khu vực tư nhân.

Quan điểm này được đưa ra trong bối cảnh nguồn vốn hỗ trợ phát triển chính thức trên toàn cầu đang sụt giảm mạnh. Theo số liệu của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD), viện trợ phát triển chính thức năm 2025 đã giảm 23,1% theo giá trị thực, xuống còn 174,3 tỷ USD.

Nguyên nhân chủ yếu đến từ việc Mỹ cắt giảm gần 57% ngân sách viện trợ, trong khi nhiều nền kinh tế lớn khác như Đức, Pháp, Anh và Nhật Bản cũng thu hẹp các khoản hỗ trợ quốc tế.

Ảnh: Reuters

Ông Eric LeCompte, Giám đốc điều hành tổ chức Jubilee USA Network, đánh giá cao tuyên bố của G7. Theo ông, việc tập trung vào tái cơ cấu nợ từ sớm có thể giúp các quốc gia tránh được những cuộc khủng hoảng tài chính nghiêm trọng trong tương lai. "Điều mà họ đang hướng tới là tái cấu trúc nợ mang tính phòng ngừa, giải quyết vấn đề trước khi nó trở thành một cuộc khủng hoảng", ông nhận định.

Dù vậy, không phải tất cả các chuyên gia đều hài lòng với kết quả hội nghị.

Ông Kevin Gallagher, Giám đốc Trung tâm Chính sách Phát triển Toàn cầu thuộc Đại học Boston, cho rằng đây là bước tiến quan trọng khi G7 lần đầu tiên thừa nhận những khó khăn về nợ của các quốc gia không thuộc diện hỗ trợ của Khung chung G20.

Tuy nhiên, ông cũng bày tỏ sự thất vọng khi tuyên bố chưa đề cập đầy đủ đến những thách thức cấp bách mà nhiều nước đang phát triển phải đối mặt do xung đột tại Trung Đông gây ra, đặc biệt là tình trạng giá năng lượng tăng cao.

Theo ông Gallagher, nhiều quốc gia tại châu Á và châu Phi hiện cần những gói hỗ trợ thanh khoản khẩn cấp để nhập khẩu năng lượng, trợ cấp nhiên liệu và phân bón, đồng thời cần nguồn vốn phát triển dài hạn với chi phí thấp nhằm giảm sự phụ thuộc vào các cú sốc từ kinh tế toàn cầu.

Trong khi đó, tổ chức Oxfam International lại đưa ra những chỉ trích mạnh mẽ hơn. Tổ chức này cho rằng các nước G7 đã thực hiện đợt cắt giảm viện trợ lớn nhất trong lịch sử, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến các chương trình hỗ trợ nhân đạo trên toàn thế giới.

Ông Joern Kalinski, cố vấn cấp cao của Oxfam về G7, cho rằng việc chuyển trọng tâm từ viện trợ công sang các ưu đãi dành cho nhà đầu tư tư nhân có thể khiến nhiều quốc gia nghèo gặp thêm khó khăn trong việc xây dựng trường học, bệnh viện và các dịch vụ xã hội thiết yếu.

Những cam kết mới của G7 cho thấy các nền kinh tế phát triển đang tìm cách điều chỉnh chiến lược hỗ trợ quốc tế trong bối cảnh nguồn lực công ngày càng hạn chế. Tuy nhiên, bài toán cân bằng giữa giảm nợ, duy trì viện trợ và thu hút đầu tư tư nhân vẫn là thách thức lớn đối với cộng đồng quốc tế.

Ảnh: Reuters

Trong khi các quốc gia đang phát triển kỳ vọng vào những giải pháp cụ thể và nguồn hỗ trợ thiết thực hơn, giới quan sát cho rằng hiệu quả của các cam kết lần này sẽ phụ thuộc vào việc G7 có thể biến các tuyên bố chính trị thành hành động thực tế hay không trong thời gian tới.

Hoài Thương