Eo biển Hormuz đã mở, nhưng tàu thuyền vẫn đứng im

Tàu thuyền trên eo biển Hormuz ngày 15/6. Ảnh: Reuters.

Tổng thống Mỹ Donald Trump khẳng định eo biển Hormuz đã được mở lại dựa trên các điều khoản trong thỏa thuận đạt được giữa Mỹ và Iran trong ngày 14/6. “Các con tàu đã bắt đầu di chuyển, nhiều tàu chất đầy dầu và đang rời khỏi eo biển Hormuz”, ông Trump viết trên mạng xã hội ngày 15/6.

Tuy nhiên, các chuyên gia theo dõi hoạt động hàng hải cho biết thực tế không lạc quan như vậy. Những bất định liên quan đến nội dung thỏa thuận, cùng các rủi ro tiềm tàng, khiến lưu lượng tàu qua eo biển Hormuz hiện vẫn ở mức rất thấp. Tình trạng này có thể kéo dài trong nhiều tuần hoặc thậm chí nhiều tháng tới.

Thông suốt trong tuyên bố, bế tắc trong thực tế

Ông Jakob Larsen, Giám đốc An toàn và An ninh của Hội đồng Hàng hải Quốc tế và Baltic (BIMCO), nói với CNN: “Các tuyên bố từ Mỹ và Iran hiện chưa rõ ràng, đồng thời họ chưa cung cấp đủ thông tin, chẳng hạn như tuyến hàng hải đảm bảo an toàn để tàu thuyền di chuyển.

Do thiếu các chi tiết cụ thể, nên cách nhìn nhận đối với tình hình an ninh trong ngành vận tải biển vẫn còn rủi ro, điều này khiến các tàu ngần ngại đi qua eo biển”.

Theo ông Larsen, các hãng vận tải biển rất cần được hướng dẫn về tuyến đường đảm bảo không có thủy lôi. Về điều này, Tổng thống Trump cho biết công việc đang được tiến hành.

Phát biểu trong cuộc gặp với Tổng thống Pháp Emmanuel Macron bên lề hội nghị G7, ông Trump nói: “Họ đang tìm kiếm và xử lý một vài quả thủy lôi đã được phát hiện, nhưng các con tàu đã bắt đầu rời đi rồi. Đến ngày 19/6, mọi thứ sẽ hoàn toàn thông suốt”.

Bên cạnh đó, ông Larsen cho rằng các hãng tàu còn cần được hướng dẫn về nhiều vấn đề khác, chẳng hạn khoảng cách an toàn để các tàu lần lượt rời eo biển, biện pháp hộ tống, bảo vệ trên biển nếu có.

"Các tàu đang mắc kẹt trong Vịnh Ba Tư chắc chắn muốn rời đi ngay khi điều kiện cho phép. Bước tiếp theo là tạo dựng niềm tin cho chủ tàu rằng việc đi qua eo biển Hormuz giờ đây không chỉ được các bên chấp thuận mà còn đảm bảo an toàn", ông Larsen khẳng định.

Khi các con tàu đang chở đầy dầu hoặc đầy hàng, các chủ tàu đều ngần ngại mạo hiểm để tàu "tiên phong" đi qua eo biển. Ảnh: New York Times.

Công ty theo dõi vận tải biển Kpler cho biết dữ liệu của họ cũng chưa ghi nhận bất kỳ sự dịch chuyển đáng kể nào đối với khoảng 220 tàu chở dầu và gần 500 tàu các loại hiện còn mắc kẹt trong Vịnh Ba Tư.

“Điều này không có gì bất ngờ vì thỏa thuận ngừng bắn dự kiến phải đến ngày 19/6 mới ký kết”, ông Matt Smith, chuyên gia phân tích của Kpler, nhận định. Theo ông Smith, có thể mất từ 3-4 tháng để hoạt động hàng hải qua eo biển trở lại trạng thái được “bình thường”.

Ông Smith cho biết các hãng vận tải biển hiện có tâm lý "nghe ngóng", muốn thấy tàu của đơn vị khác di chuyển trước rồi mới tính đến việc khởi hành. Các công ty bảo hiểm hàng hải cũng có thái độ tương tự, khiến các bên đều đang thận trọng quan sát "động tĩnh" của nhau.

Tuy nhiên, đến nay các hãng bảo hiểm vẫn chưa sẵn sàng cung cấp bảo hiểm mới cho những con tàu mắc kẹt trong vịnh Ba Tư và cần đi qua eo biển Hormuz.

Hồ sơ hạt nhân và dỡ bỏ trừng phạt thảo luận ở giai đoạn 2

Theo Al Jazeera, ngày 16/6, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cho biết các cuộc đàm phán sắp tới giữa Mỹ và Iran sẽ được chia thành hai giai đoạn.

Giai đoạn đầu sẽ tập trung vào các vấn đề như tình trạng cụ thể của eo biển Hormuz, hoạt động phong tỏa hải quân của Mỹ và công tác tái thiết sau các đợt oanh tạc của Mỹ - Israel nhằm vào cơ sở hạ tầng của Iran.

Giai đoạn hai sẽ tập trung vào vấn đề hạt nhân và việc dỡ bỏ các lệnh trừng phạt, hướng tới thỏa thuận cuối cùng.

Đường phố Tehran ngày 15/6. Ảnh: Reuters.

Ngoại trưởng Iran nhấn mạnh việc chấm dứt cuộc chiến tại Iran và Lebanon có mối liên hệ chặt chẽ với nhau. Tehran sẽ coi bất kỳ sự hiện diện chiếm đóng nào của Israel tại Lebanon là hành vi vi phạm bản ghi nhớ với Mỹ.

Ông cho biết mọi cuộc tấn công của Israel nhằm vào Lebanon từ thời điểm này sẽ "không được chấp nhận". Ông Araghchi tuyên bố Mỹ và Israel là một thực thể thống nhất trong cuộc chiến và cả trong các cuộc đàm phán.

"Theo quan điểm của chúng tôi, hai bên tham gia bản ghi nhớ này gồm: Mỹ và Israel ở một phía, Iran và Hezbollah ở phía còn lại", ông Araghchi nói.

An Hòa