Thị trường năng lượng chưa thể trở lại mức trước xung đột dù eo biển Hormuz mở cửa

Sau hơn 100 ngày gián đoạn nguồn cung năng lượng quy mô lớn, thị trường dầu khí toàn cầu cuối cùng cũng ghi nhận những dấu hiệu hạ nhiệt. Chỉ vài giờ sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump xác nhận thỏa thuận hòa bình với Iran sẽ dẫn tới việc mở cửa trở lại eo biển Hormuz, giá dầu Brent đã giảm mạnh xuống còn khoảng 82 USD/thùng, trong khi giá khí đốt bán buôn giảm khoảng 6%.

Dù vậy, mức giá này vẫn cao hơn đáng kể so với mức trung bình 69 USD/thùng của năm trước. Tuy nhiên, việc giá dầu giảm từ đỉnh 126 USD/thùng trong giai đoạn căng thẳng nhất của cuộc khủng hoảng được xem là tín hiệu tích cực, giúp kinh tế toàn cầu tránh được những kịch bản tiêu cực từng được dự báo khi xung đột Mỹ - Iran leo thang.

Giới phân tích cho rằng giá dầu và khí đốt khó có thể nhanh chóng trở về mức trước xung đột, thậm chí có thể duy trì ở mức cao trong nhiều tháng tới. Ảnh: Getty

Nguồn cung phục hồi nhưng chưa thể trở lại bình thường

Thỏa thuận đạt được vào phút chót xuất hiện ngay trước giai đoạn thị trường dầu mỏ bước vào mùa cao điểm tiêu thụ trong mùa hè, khi nhu cầu đi lại gia tăng trong bối cảnh lượng dự trữ dầu thô toàn cầu đang suy giảm nhanh.

Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng quá trình phục hồi sẽ không diễn ra ngay lập tức. Ngay cả khi thị trường dần ổn định sau nhiều tuần gián đoạn, việc trở lại trạng thái trước khủng hoảng có thể mất nhiều tháng và phụ thuộc lớn vào mức độ hợp tác giữa Tehran và Washington.

Giới quan sát nhận định giá dầu nhiều khả năng vẫn dao động trong vùng 80-90 USD/thùng trong phần còn lại của năm nay, do các quốc gia và doanh nghiệp tiếp tục bổ sung lượng dự trữ dầu thô khẩn cấp đã bị tiêu hao nghiêm trọng trong thời gian xung đột.

Theo các chuyên gia vận tải biển, phải đến cuối tháng 7, các tàu quét mìn mới có thể bảo đảm an toàn hoàn toàn cho tuyến hàng hải qua eo biển Hormuz, qua đó tạo điều kiện để các hãng vận tải và công ty bảo hiểm nối lại hoạt động bình thường.

Hệ thống vận tải và sản xuất cần thời gian để khôi phục

Dữ liệu của Lloyd's List cho thấy khoảng một phần tư số tàu chở dầu thương mại hoạt động tại Vịnh Ba Tư khi khủng hoảng bắt đầu đã rời khu vực trong ba tháng qua. Điều đó đồng nghĩa hơn 160 tàu đã bị mắc kẹt tại khu vực Trung Đông trong hơn 100 ngày.

Ông Neil Shearing, Kinh tế trưởng của Capital Economics, nhận định việc mở cửa trở lại eo biển Hormuz không đồng nghĩa hoạt động thương mại sẽ ngay lập tức bình thường hóa.

"Ngay cả khi tàu thuyền hiện có thể di chuyển an toàn, các tàu chở dầu vẫn đang ở sai vị trí, các cơ sở sản xuất và lọc dầu cần thời gian để khôi phục công suất, trong khi những vấn đề liên quan đến chi phí và bảo hiểm hàng hải vẫn còn tồn tại", ông nói.

Theo ông Shearing, khoảng 80% nguồn cung dầu thô có thể được khôi phục vào cuối quý III. Tuy nhiên, thị trường khí đốt có thể phục hồi chậm hơn do những thiệt hại gây ra bởi các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái nhằm vào các cơ sở xử lý khí đốt của Qatar trong thời gian xung đột.

Khí tự nhiên hóa lỏng có thể chịu tác động kéo dài

Các chuyên gia cho rằng thị trường khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) có nguy cơ chịu tác động lâu dài hơn so với dầu mỏ.

Theo chuyên gia phân tích Alexis Ellender tại Kpler, khi lưu thông hàng hải qua Hormuz dần được khôi phục, các tàu chở dầu và tàu LNG sẽ được ưu tiên trước, trong khi các mặt hàng khác như phân bón có thể phải chờ đợi lâu hơn.

Các cuộc tấn công trước đó đã buộc QatarEnergy – nhà sản xuất LNG lớn nhất thế giới – phải dừng hoạt động, khiến khoảng 20% nguồn cung LNG toàn cầu bị gián đoạn chỉ trong thời gian ngắn.

Những thiệt hại đối với tổ hợp khí đốt Ras Laffan được đánh giá có thể khiến quá trình khôi phục hoàn toàn công suất kéo dài nhiều năm. Điều này có nguy cơ duy trì mặt bằng giá khí đốt ở mức cao khi các quốc gia nhập khẩu cạnh tranh nguồn cung từ số lượng hạn chế các nhà sản xuất còn lại.

Phục hồi hoàn toàn có thể kéo dài đến năm 2027

Theo các nhà phân tích của Rystad Energy, xuất khẩu dầu từ khu vực vùng Vịnh có thể chưa trở lại mức trước khủng hoảng cho tới năm sau, do những khó khăn trong việc tái khởi động các mỏ dầu tại Iraq và Kuwait sau thời gian dài ngừng hoạt động.

Ông David Jorbenaze, phụ trách thị trường dầu mỏ toàn cầu tại ICIS, cho rằng sản lượng và khối lượng vận chuyển dầu chỉ có thể trở lại mức trước xung đột vào năm 2027, với điều kiện thỏa thuận hòa bình được duy trì ổn định và quá trình phục hồi sản xuất diễn ra thuận lợi.

Khoảng cách giữa thời điểm tuyên bố chấm dứt khủng hoảng và quá trình phục hồi hoàn toàn của thị trường đồng nghĩa các tác động kinh tế vẫn sẽ kéo dài trong ngắn hạn.

Theo ông Shearing, ngay cả khi eo biển Hormuz được mở cửa ngay lập tức, điều đó cũng không thể ngăn lạm phát gia tăng trong ngắn hạn hoặc loại bỏ hoàn toàn những thiệt hại kinh tế đã xảy ra.

Dù vậy, vị chuyên gia này cho rằng triển vọng hiện nay vẫn khả quan hơn đáng kể so với các kịch bản bi quan trước đó. Thay vì rơi vào suy thoái, kinh tế thế giới nhiều khả năng chỉ trải qua giai đoạn tăng trưởng chậm lại trong quý III trước khi phục hồi dần, với tăng trưởng GDP toàn cầu trở lại mức trên 3% vào cuối năm 2026 và đầu năm 2027.

Theo Guardian

ĐỨC AN