Trung Quốc dẫn trước Mỹ trong cuộc đua ứng dụng AI, nhưng nguy cơ bong bóng đang xuất hiện

Trong khi Mỹ vẫn được xem là quốc gia dẫn đầu về các mô hình trí tuệ nhân tạo (AI) tiên tiến nhất thế giới, nhiều chuyên gia công nghệ và nhà đầu tư cho rằng Trung Quốc đang sở hữu lợi thế đáng kể ở một mặt trận khác: đưa AI đến với người dùng phổ thông và chuyển hóa công nghệ thành các ứng dụng thực tiễn trên quy mô lớn.

Nhận định này được đưa ra tại Hội nghị Công nghệ Tương lai HKEX 2026 diễn ra ở Thâm Quyến, trong bối cảnh cuộc cạnh tranh AI giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới ngày càng trở nên gay gắt. Tuy nhiên, bên cạnh triển vọng tăng trưởng mạnh mẽ, các chuyên gia cũng cảnh báo rằng làn sóng đầu tư vào AI tại Trung Quốc đang đẩy định giá của nhiều doanh nghiệp lên mức quá cao, tiềm ẩn rủi ro cho thị trường.

TRUNG QUỐC HIỆN CHỈ CHẬM HƠN MỸ KHOẢNG 100 NGÀY

Ông Chi Zhang, Tổng giám đốc phụ trách ngành tài chính thuộc Alibaba Cloud Intelligence Group, cho rằng Trung Quốc hiện vẫn đi sau Mỹ về năng lực tính toán, nhưng khoảng cách về khả năng của các mô hình AI tiên tiến đã được thu hẹp đáng kể.

Theo ông Zhang, Trung Quốc hiện chỉ chậm hơn Mỹ khoảng 100 ngày trong lĩnh vực phát triển các mô hình AI nền tảng. Đây là khoảng cách được đánh giá là tương đối nhỏ nếu so với những năm trước, khi các công ty công nghệ Mỹ gần như độc chiếm vị trí dẫn đầu.

Trong thời gian qua, các phòng thí nghiệm AI của Trung Quốc liên tục giới thiệu các mô hình mới, bao gồm cả mô hình độc quyền và mã nguồn mở, với hiệu năng ngày càng tiệm cận những sản phẩm hàng đầu từ các công ty Mỹ như OpenAI hay Anthropic.

Mặc dù chưa vượt qua được Mỹ ở lĩnh vực phần cứng và hạ tầng tính toán, các doanh nghiệp Trung Quốc đang tạo dấu ấn nhờ khả năng phát triển mô hình với chi phí thấp hơn đáng kể. Chính yếu tố này đã khiến một số doanh nghiệp Mỹ bắt đầu chuyển sang sử dụng các giải pháp đến từ Trung Quốc, trong đó có DeepSeek – cái tên nổi lên mạnh mẽ trong năm qua nhờ các mô hình AI hiệu quả về chi phí.

Tuy nhiên, theo ông Zhang, lợi thế lớn nhất của Trung Quốc không nằm ở việc cạnh tranh trực diện với Mỹ trong cuộc đua xây dựng các mô hình mạnh nhất, mà nằm ở khả năng thương mại hóa công nghệ.

Ông cho rằng Trung Quốc sở hữu nguồn nhân lực kỹ thuật đông đảo, với hàng triệu kỹ sư và doanh nhân đang tham gia vào hệ sinh thái công nghệ. Bên cạnh đó, đặc điểm của nền kinh tế đang trong quá trình chuyển đổi số sâu rộng cũng tạo ra vô số kịch bản ứng dụng AI trong sản xuất, dịch vụ và đời sống hằng ngày.

Chính những điều kiện này giúp Trung Quốc có cơ hội lớn hơn trong việc đưa AI từ phòng thí nghiệm ra thị trường và tiếp cận hàng trăm triệu người dùng.

LỢI THẾ NẰM Ở KHẢ NĂNG PHỔ CẬP AI CHO MỌI NGƯỜI

Các chuyên gia đều đồng tình rằng giai đoạn tiếp theo của cuộc cách mạng AI sẽ không chỉ được quyết định bởi việc ai sở hữu mô hình mạnh nhất, mà còn bởi quốc gia nào có thể đưa công nghệ này đến với đông đảo người dân hơn.

Ông Lixue Xia, đồng sáng lập kiêm Giám đốc điều hành Infinigence AI – một nhà cung cấp dịch vụ điện toán AI có trụ sở tại Thượng Hải – nhận định rằng tiềm năng tăng trưởng của Trung Quốc trong hành trình hướng tới trí tuệ nhân tạo tổng quát (AGI) sẽ được thúc đẩy bởi nhiều lĩnh vực quan trọng.

Theo ông, các ngành năng lượng, xây dựng hạ tầng và hệ sinh thái mã nguồn mở sẽ đóng vai trò then chốt trong việc mở rộng quy mô AI tại Trung Quốc. Những lĩnh vực này không chỉ tạo ra nhu cầu ứng dụng lớn mà còn cung cấp nền tảng để công nghệ AI được triển khai sâu rộng hơn trong toàn bộ nền kinh tế.

Quan điểm tương tự cũng được ông Ti Tong, đối tác của quỹ đầu tư mạo hiểm Matrix Partners China, chia sẻ. Theo ông, tương lai của AI phải gắn liền với việc phục vụ số đông thay vì chỉ phục vụ một nhóm nhỏ có khả năng chi trả cao.

DeepSeek là cái tên nổi lên mạnh mẽ trong năm qua nhờ các mô hình AI hiệu quả về chi phí

Ông cho rằng AI không thể chỉ phát triển bên trong những trung tâm dữ liệu khổng lồ và được cung cấp dưới dạng các dịch vụ có mức giá đắt đỏ. Nếu điều đó xảy ra, lợi ích của AI sẽ chỉ thuộc về những doanh nghiệp hoặc cá nhân giàu có.

“AI trong tương lai phải phục vụ tất cả mọi người”, ông Tong nhấn mạnh.

Nhận định này phản ánh một xu hướng đang ngày càng rõ nét trong ngành công nghệ toàn cầu. Trong khi các công ty Mỹ tập trung mạnh vào việc phát triển các mô hình AI ngày càng lớn và đòi hỏi nguồn lực tính toán khổng lồ, nhiều doanh nghiệp Trung Quốc lại theo đuổi chiến lược tối ưu hóa chi phí, phát triển mô hình mã nguồn mở và tìm cách triển khai công nghệ trên quy mô rộng.

Chiến lược này được xem là phù hợp với thị trường Trung Quốc, nơi có lượng người dùng khổng lồ cùng hệ sinh thái doanh nghiệp đa dạng, từ các tập đoàn công nghệ lớn cho đến hàng triệu doanh nghiệp vừa và nhỏ.

Nếu thành công, Trung Quốc có thể tạo ra một lợi thế khác biệt so với Mỹ: không nhất thiết sở hữu công nghệ mạnh nhất, nhưng lại là quốc gia đưa AI vào đời sống hằng ngày nhanh nhất và trên quy mô lớn nhất.

ĐỊNH GIÁ DOANH NGHIỆP AI TĂNG NÓNG, NGUY CƠ BONG BÓNG XUẤT HIỆN

Dù lạc quan về triển vọng dài hạn của AI tại Trung Quốc, nhiều nhà đầu tư cũng bày tỏ lo ngại về mức định giá ngày càng cao của các công ty trong lĩnh vực này.

Ông Ti Tong cho biết thị trường gọi vốn AI tại Trung Quốc có thể đang tiến gần đến đỉnh của một chu kỳ tăng trưởng nóng. Theo ông, nhiều doanh nghiệp hiện được định giá ở mức rất cao, khiến cơ hội đầu tư hấp dẫn hơn đang dịch chuyển sang các công ty ở giai đoạn đầu phát triển.

Quan điểm này phản ánh sự thận trọng ngày càng tăng của giới đầu tư khi làn sóng AI trở thành tâm điểm của thị trường vốn. Sau thành công của nhiều mô hình AI mới và sự bùng nổ của các ứng dụng trí tuệ nhân tạo, dòng tiền đã đổ mạnh vào các doanh nghiệp trong ngành, đẩy giá trị của họ tăng nhanh trong thời gian ngắn.

Ông Lou Xinyu, Phó giám đốc bộ phận ngân hàng đầu tư TMT của China International Capital Corporation (CICC), cũng cho rằng thị trường AI hiện đang ở một mức độ hưng phấn chưa từng có.

Dù vậy, ông nhận định vẫn còn quá sớm để khẳng định liệu cổ phiếu AI đã đạt đỉnh hay chưa. Theo ông, cuộc đua hướng tới AGI vẫn còn rất dài và chưa ai có thể chắc chắn quốc gia nào sẽ là bên đầu tiên tạo ra một hệ thống AI thực sự đạt trình độ trí tuệ tổng quát.

Tuy nhiên, ông Lou tin rằng khi xét đến khả năng mở rộng quy mô và đưa công nghệ đến với đại chúng, Trung Quốc đang nắm trong tay những lợi thế đặc biệt.

Ông cho rằng rất khó dự đoán quốc gia nào sẽ tạo ra AGI đầu tiên hoặc xây dựng được hệ thống AI có thể vượt qua hoàn toàn bài kiểm tra Turing trong tương lai. Song nếu nói đến một nền tảng AI đủ khả năng phục vụ toàn nhân loại và mang lại sự tiện lợi cho cuộc sống hằng ngày của hàng tỷ người, ông tin rằng giải pháp đó nhiều khả năng sẽ xuất hiện tại Trung Quốc.

Thanh Minh