Đưa xe buýt vào tận ngõ

Dưới cái nắng gay gắt của TP HCM, không ít hành khách xe buýt vẫn phải đi bộ một đoạn trước khi tiếp cận được phương tiện công cộng.

Gỡ nút thắt tiếp cận

Ghi nhận trên nhiều tuyến cho thấy nhu cầu trung chuyển tận khu dân cư, thậm chí vào hẻm nhỏ, đang trở nên rõ rệt.

Tại tuyến xe buýt số 8 (Bến xe Quận 8 - ĐHQG TP HCM), nhiều hành khách bày tỏ mong muốn có thêm các tuyến xe buýt mini để rút ngắn quãng đường tiếp cận. Anh Nguyễn Hữu Tài (ngụ phường Bình Đông) cho biết mỗi ngày phải đi bộ gần 800 m từ nhà ra trạm (gần chùa Pháp Hoa) để đến trường.

"Quãng đường không quá xa nhưng đi dưới nắng trưa có khi gần 40 độ C thì rất mệt. Nếu có xe buýt trung chuyển gần nhà thì sẽ thuận tiện hơn nhiều" - anh Tài nói, đồng thời cho biết thêm xe buýt hiện nay đã cải thiện rõ rệt, nhiều xe chạy điện, vận hành êm và sạch.

Trong khi đó, trên tuyến số 53 (Lê Hồng Phong - ĐHQG TP HCM), chị Nguyễn Thị Linh Thủy (ngụ phường Linh Xuân) lại trăn trở về tốc độ di chuyển. Theo chị, xe buýt hiện vẫn chậm hơn xe máy khoảng 2,5 lần, khiến nhiều người e ngại lựa chọn.

"Nếu xe buýt chỉ chậm hơn xe máy khoảng 15-20 phút, tôi sẵn sàng đi mỗi ngày" - chị Thủy chia sẻ, đồng thời cho rằng cần có làn đường ưu tiên cùng hạ tầng đồng bộ để nâng tốc độ khai thác.

Thực tế cho thấy bên cạnh những cải thiện về phương tiện, yếu tố "tiếp cận đầu cuối" và thời gian di chuyển đang là rào cản lớn. Khi bài toán này được giải, xe buýt không chỉ là lựa chọn thay thế mà có thể trở thành phương tiện chính của người dân đô thị.

Buýt mini sẽ lấp chỗ?

Ông Phạm Ngọc Dũng, Giám đốc Trung tâm Quản lý giao thông công cộng TP HCM, cho biết toàn hệ thống hiện có 181 tuyến xe buýt với 2.325 phương tiện, trong đó hơn 54,8% sử dụng nhiên liệu xanh như xe điện và CNG. Tuy nhiên, bài toán lớn vẫn nằm ở khả năng tiếp cận và độ phủ mạng lưới, đặc biệt tại các khu dân cư sâu trong hẻm nhỏ.

Theo ông Dũng, đơn vị đang nghiên cứu đề xuất triển khai mô hình Demand Responsive Transit (DRT) - loại hình vận tải công cộng linh hoạt theo nhu cầu. Đây là các xe quy mô nhỏ từ 9-16 chỗ, có thể điều chỉnh lộ trình và thời gian theo nhu cầu thực tế, phù hợp với các tuyến đường hẹp mà xe buýt lớn khó tiếp cận.

"Những khu vực như ĐHQG TP HCM có thể xem xét triển khai sớm, nhưng cần đánh giá kỹ để bảo đảm hiệu quả vận hành" - ông Dũng cho biết.

TP HCM kỳ vọng mạng lưới buýt mini len lỏi vào khu dân cư sẽ thay đổi thói quen đi lại của người dân

Ở góc độ quản lý, ông Bùi Hòa An, Phó Giám đốc Sở Xây dựng TP HCM, nhìn nhận hệ thống xe buýt hiện nay chưa đáp ứng hết nhu cầu của người dân do hạn chế về hạ tầng và khả năng tiếp cận. Nhiều khu vực thiếu tuyến, khoảng cách từ nhà đến trạm xa, trong khi điều kiện thời tiết khắc nghiệt khiến người dân ngại đi bộ.

Theo ông An, việc tái cấu trúc mạng lưới đang được triển khai, bao gồm quy hoạch lại tuyến, tăng tần suất và cải thiện hạ tầng trạm dừng. Trong đó, việc bổ sung các phương tiện cỡ nhỏ như DRT được xem là giải pháp then chốt để "lấp khoảng trống" kết nối đầu cuối.

Song song đó, thành phố cũng đề xuất các phương án hỗ trợ giá vé, trong đó phương án chi trả qua hệ thống vé điện tử được đánh giá cao nhờ minh bạch dữ liệu và thúc đẩy thanh toán không tiền mặt.

Bài và ảnh: NGỌC QUÝ