Ukraine mang vũ khí gì đến 'giải cứu' eo biển Hormuz?

Các UAV tự sát, đặc biệt là dòng Shahed do Iran sản xuất được xem là mối đe dọa, vì chi phí thấp, nhưng khả năng gây thiệt hại lớn. Các thiết bị này có thể mang thuốc nổ, bay lảng vảng trong thời gian dài và tấn công trực tiếp vào tàu chở dầu hoặc container.

Nguy cơ gia tăng đã đẩy chi phí bảo hiểm hàng hải tăng mạnh, buộc các hãng vận tải phải tìm kiếm giải pháp an ninh mới. Các hệ thống phòng không quân sự truyền thống thường quá đắt và phức tạp để triển khai trên tàu dân sự, khiến các chủ tàu phải chủ động tìm cách tự bảo vệ. Trong bối cảnh đó, Ukraine - quốc gia có nhiều kinh nghiệm thực chiến trong đối phó UAV Shahed - đang trở thành đối tác được quan tâm.

Một con tàu đang neo đậu tại cảng của Oman - Ảnh: Reuters.

Dịch vụ tư vấn quân sự trên biển

Sự xuất hiện của TAF Industries, một trong những nhà sản xuất thiết bị bay không người lái góc nhìn thứ nhất (FPV) và hệ thống tác chiến điện tử lớn nhất tại Ukraine, mang đến một luồng gió mới cho bài toán bảo vệ an ninh hàng hải.

Nguồn tin chia sẻ độc quyền với BBC News Ukraine xác nhận rằng: Công ty này đã nhận được yêu cầu chính thức từ các chủ tàu về việc triển khai nhân sự chuyên môn mang theo thiết bị chống drone đến khu vực Trung Đông. Nhiệm vụ cốt lõi của họ cực kỳ rõ ràng: thiết lập lá chắn bảo vệ an toàn tuyệt đối cho các con tàu thương mại trong suốt quá trình đi xuyên qua eo biển Hormuz.

Người sáng lập TAF Industries, ông Oleksandr Yakovenko, đã trực tiếp lên tiếng xác nhận thông tin này. Nhưng cũng đồng thời nhấn mạnh một điểm khác biệt mang tính pháp lý vô cùng quan trọng. Ông khẳng định đây hoàn toàn là việc cung cấp dịch vụ tư vấn quân sự chuyên sâu, chứ không phải là hoạt động xuất khẩu máy bay không người lái thương mại ra nước ngoài.

Theo kế hoạch được hai bên thảo luận, một nhóm chuyên gia tinh nhuệ người Ukraine của công ty sẽ có mặt trực tiếp trên boong tàu trong hành trình băng qua vùng nước nguy hiểm. Sự hiện diện của họ không chỉ mang ý nghĩa cố vấn giám sát mà là trực tiếp tham gia vào việc vận hành các hệ thống phòng thủ tinh vi. Ngay sau khi con tàu vượt qua eo biển thành công, hợp đồng cung cấp dịch vụ tư vấn quân sự của các chuyên gia Ukraine sẽ được xem là hoàn tất.

Uy lực của những thợ săn trên không

Điểm nhấn đáng chú ý nhất trong kế hoạch bảo vệ này chính là dàn vũ khí mà các chuyên gia Ukraine dự kiến sẽ sử dụng. Để thiết lập lưới điện phòng không bảo vệ tàu, nhóm chuyên gia có thể sẽ triển khai các hệ thống do chính TAF Industries nghiên cứu và phát triển, trong đó nổi bật nhất là các dòng drone đánh chặn mang tên Kolibri và Octopus. Đây không phải là những thiết bị bay quay phim hay trinh sát thông thường, mà là những thợ săn trên không thực thụ, được thiết kế đặc biệt để săn lùng và tiêu diệt các dòng UAV Shahed của Iran.

UAV Kolibri-10 của Ukraine - Ảnh: TAF Industries.

Kinh nghiệm từ chiến trường khốc liệt tại Ukraine đã giúp các kỹ sư tinh chỉnh và nâng cấp vũ khí của họ đến mức tối ưu. Dòng drone Kolibri, vốn xuất phát từ các thiết bị bay góc nhìn thứ nhất (FPV) với sự linh hoạt cực cao, đã được chứng minh hiệu quả thực tế khi các đơn vị tiền tuyến sử dụng chúng để đâm va và tiêu diệt vô số mục tiêu trên không. Sự thành công ngoài mong đợi ở thực địa đã thúc đẩy công ty thương mại hóa và chuyên biệt hóa dòng sản phẩm này thành vũ khí đánh chặn tốc độ cao, có khả năng kháng nhiễu sóng điện tử ưu việt. Việc điều khiển bằng tay kết hợp với đường truyền tín hiệu bảo mật giúp các chuyên gia có thể đưa Kolibri lao thẳng vào mục tiêu với độ chính xác gần như tuyệt đối.

Bên cạnh đó, siêu phẩm Octopus lại mang đến một sức mạnh công nghệ tự động hóa vượt trội. Được tạo ra với mục tiêu tối thượng là vô hiệu hóa thiết bị bay tự sát kiểu Shahed, Octopus sở hữu những tính năng vận hành độc lập tinh vi. Sự kết hợp giữa các nền tảng đánh chặn này hứa hẹn sẽ tạo ra một hàng rào phòng không đa lớp. Khi những con tàu thương mại khổng lồ di chuyển chậm chạp giữa eo biển Hormuz, việc có một phi đội Kolibri và Octopus sẵn sàng xuất kích từ boong tàu sẽ tước đi ưu thế bất ngờ của các thế lực tấn công.

UAV đánh chặn OCTOPUS - Ảnh: Militarnyi.

Lợi thế toàn cầu và rào cản pháp lý

Kinh nghiệm thực chiến của ngành công nghiệp quốc phòng Ukraine đang tạo sức hút đáng kể trên thị trường quốc tế. Việc các chủ tàu tìm đến Ukraine để thuê giải pháp bảo vệ cho thấy mức độ tin cậy đối với công nghệ và năng lực mà nước này phát triển, đặc biệt trong lĩnh vực chống UAV. Theo đại diện TAF Industries, chính kinh nghiệm từ thực địa là yếu tố tạo nên lợi thế cạnh tranh rõ rệt của Ukraine trong bối cảnh các mối đe dọa từ thiết bị bay không người lái ngày càng gia tăng.

Tuy nhiên, quá trình mở rộng ra thị trường quốc tế vẫn gặp nhiều trở ngại. Khó khăn chủ yếu không nằm ở công nghệ mà đến từ các quy định kiểm soát xuất khẩu nghiêm ngặt trong thời chiến. Doanh nghiệp muốn cung cấp dịch vụ hoặc xuất khẩu thiết bị phải vượt qua quy trình cấp phép phức tạp từ các cơ quan chức năng.

Đến nay, việc xuất khẩu drone hoàn chỉnh vẫn chưa được cấp phép, buộc các công ty như TAF Industries phải lựa chọn mô hình linh hoạt hơn, như cung cấp dịch vụ tư vấn kèm nhân sự vận hành trực tiếp. Cách tiếp cận này giúp đáp ứng nhu cầu thực tế mà vẫn tuân thủ quy định hiện hành.

Dù vậy, những diễn biến tại eo biển Hormuz có thể mở ra cơ hội mới cho ngành quốc phòng Ukraine. Việc triển khai chuyên gia và hệ thống đánh chặn ra môi trường quốc tế không chỉ mang ý nghĩa thương mại mà còn góp phần khẳng định vị thế công nghệ của Ukraine trong lĩnh vực tác chiến không người lái.

Hoàng Vũ