Đưa việc thực thi FTA vào chương trình điều hành phát triển kinh tế - xã hội của địa phương

Quang cảnh Lễ công bố. Ảnh: chinhphu.vn

Công cụ quan trọng để quản trị hội nhập kinh tế quốc tế

Tại buổi Lễ, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc nhấn mạnh, Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu tăng trưởng nhanh, bền vững hơn, dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, nâng cao năng suất và sức mạnh của cộng đồng doanh nghiệp. Trong bối cảnh đó, hội nhập kinh tế quốc tế cần có những bước chuyển quan trọng, không chỉ mở rộng thị trường mà còn tạo động lực thúc đẩy cải cách, hoàn thiện thể chế, đổi mới mô hình tăng trưởng. 

Hội nhập không chỉ dừng lại ở các thỏa thuận, cam kết mà phải cụ thể hóa, lượng hóa việc triển khai FTA thành kết quả, sản phẩm thực chất; không chỉ mở ra không gian phát triển cho từng ngành, lĩnh vực, vùng, địa phương mà còn phải góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh và vị thế quốc gia.

Phó Thủ tướng Thường trực cho biết, Chính phủ cũng thường xuyên rà soát việc thực hiện các FTA và các cam kết quốc tế đã ký kết với các đối tác, qua đó nâng cao hơn nữa hiệu quả thực hiện.

Đây cũng là nội dung nhằm triển khai các định hướng lớn của Đảng về giải phóng mọi nguồn lực phát triển, nâng cao năng lực tự chủ, tự cường và sức cạnh tranh của nền kinh tế, nhất là các nghị quyết chiến lược của Bộ Chính trị như: Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; Nghị quyết 59-NQ/TW về hội nhập quốc tế trong tình hình mới; Nghị quyết số 66-NQ/TW về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới; Nghị quyết số 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân; Nghị quyết số 06-NQ/TW về triển khai đường lối đối ngoại Đại hội XIV của Đảng, nhất là Nghị quyết số 10-NQ/TW về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài.

Phó Thủ tướng Thường trực đánh giá, năm 2025 là năm đầu tiên FTA Index được công bố, đặt nền móng để đo lường năng lực tổ chức thực thi và hỗ trợ doanh nghiệp tận dụng FTA của các địa phương. Bước sang năm thứ hai, yêu cầu đặt ra đối với FTA Index không chỉ là tiếp tục chấm điểm, xếp hạng mà quan trọng hơn là biến kết quả đo lường thành hành động, kết quả cụ thể, tạo chuyển biến thực chất trong quản trị, điều hành và năng lực cạnh tranh của từng địa phương.

FTA Index cần được nhìn nhận không chỉ là một bộ chỉ số chuyên ngành mà còn là công cụ quan trọng để quản trị hội nhập kinh tế quốc tế. Thông qua phản ánh từ doanh nghiệp và kết quả tổ chức thực hiện tại các địa phương, bộ chỉ số phải chỉ ra rõ nơi nào đang làm tốt, nơi nào còn hạn chế; điểm nghẽn nằm ở thể chế, thủ tục, thông tin, hạ tầng, chất lượng nguồn nhân lực hay sự phối hợp giữa các cơ quan. Quan trọng hơn, mỗi phát hiện phải gắn với một giải pháp cụ thể, một cơ quan chịu trách nhiệm và một thời hạn khắc phục cụ thể.

Nhân dịp này, Phó Thủ tướng Thường trực ghi nhận, đánh giá cao Bộ Công Thương, các bộ, ngành, địa phương và cơ quan liên quan đã tích cực phối hợp xây dựng FTA Index 2025; đồng thời cảm ơn Chính phủ Australia đã hỗ trợ xây dựng trang thông tin điện tử FTA Index. Việc tiếp tục hoàn thiện phương pháp đánh giá, tăng cường dữ liệu và lắng nghe tiếng nói của doanh nghiệp sẽ giúp bộ chỉ số ngày càng khách quan, tin cậy, hữu ích hơn trong công tác chỉ đạo, điều hành của Chính phủ và các địa phương.

Phó Thủ tướng Thường trực đề nghị các cấp, các ngành, các địa phương tập trung thực hiện 3 nhiệm vụ trọng tâm. Ảnh: chinhphu.vn

3 nhiệm vụ trọng tâm

Từ kết quả FTA Index 2025, Phó Thủ tướng Thường trực đề nghị các cấp, các ngành, các địa phương tập trung thực hiện 3 nhiệm vụ trọng tâm.

Thứ nhất, coi thực thi FTA là một bộ phận hữu cơ của chiến lược phát triển kinh tế - xã hội, một chỉ tiêu quan trọng đánh giá năng lực điều hành và khả năng hội nhập của các địa phương, chứ không chỉ là nhiệm vụ riêng của ngành công thương hay ngoại giao. Mỗi địa phương cần đưa việc thực thi FTA vào chương trình điều hành phát triển kinh tế - xã hội, gắn với trách nhiệm người đứng đầu; xây dựng chương trình hành động sau công bố FTA Index, lựa chọn các điểm nghẽn lớn để xử lý dứt điểm. Đồng thời, gắn thực thi FTA với thu hút đầu tư có chọn lọc, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, đào tạo nhân lực chất lượng cao và nâng cao năng lực của doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Thứ hai, các bộ, ngành Trung ương tiếp tục hoàn thiện thể chế, đơn giản hóa thủ tục hành chính và đẩy mạnh chia sẻ dữ liệu. Phó Thủ tướng Thường trực yêu cầu xây dựng hệ thống thông tin FTA đồng bộ, dễ tiếp cận, từng bước ứng dụng trí tuệ nhân tạo để hỗ trợ doanh nghiệp tra cứu cam kết, quy tắc xuất xứ, tiêu chuẩn thị trường và cảnh báo rủi ro. Cơ quan quản lý cần chuyển mạnh từ phổ biến thông tin chung sang cung cấp dịch vụ hỗ trợ theo nhu cầu cụ thể của từng doanh nghiệp, ngành hàng và địa phương.

Phó Thủ tướng Thường trực đề nghị Bộ Công Thương tiếp tục đàm phán, ký kết các FTA thế hệ mới với các quốc gia, vùng lãnh thổ, trong đó có đàm phán với Khối Thị trường chung Nam Mỹ (MERCOSUR); đồng thời phối hợp với các cơ quan tiếp tục hoàn thiện FTA Index theo hướng ổn định, minh bạch, có khả năng so sánh, đối chứng.

Đặc biệt, Phó Thủ tướng Thường trực lưu ý không coi FTA Index chỉ là một sự kiện thường niên công bố hằng năm, mà phải xây dựng một hệ sinh thái số FTA quốc gia với hệ thống thông tin, dữ liệu được theo dõi, cập nhật thường xuyên; kịp thời ghi nhận những mô hình hay, cách làm tốt để nhân rộng, đồng thời chỉ rõ những hạn chế, vướng mắc kéo dài để có cơ chế đôn đốc, tháo gỡ đến cùng.

Thứ ba, cộng đồng doanh nghiệp phải trở thành trung tâm, chủ thể của quá trình thực thi và tận dụng các FTA. Phó Thủ tướng Thường trực cho rằng, thời gian qua, việc đàm phán, ký kết các FTA rất khó khăn, nhưng sau khi các hiệp định được ký kết, các hiệp hội và doanh nghiệp chưa phối hợp hiệu quả để tận dụng hết những lợi thế mà FTA mang lại. Đây là một điểm yếu trong khâu thực thi cần được khắc phục, tổ chức triển khai tốt hơn.

Nhà nước có trách nhiệm kiến tạo môi trường và tháo gỡ rào cản thể chế, nhưng doanh nghiệp phải chủ động đổi mới công nghệ, nâng cao chất lượng quản trị, xây dựng thương hiệu, đáp ứng tiêu chuẩn xanh, tiêu chuẩn lao động, truy xuất nguồn gốc và các yêu cầu ngày càng cao của thị trường. Các hiệp hội, ngành hàng cần phát huy vai trò kết nối, dẫn dắt và tổ chức các hệ sinh thái hợp tác để doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị khu vực và toàn cầu.

Phó Thủ tướng Thường trực nhấn mạnh, mục tiêu cuối cùng của FTA Index không phải tạo thêm một bảng xếp hạng chuyên ngành mà hướng tới nâng cao chất lượng quản trị, năng lực thực thi và khả năng phát triển, hội nhập của các địa phương. Mỗi chỉ số phải dẫn tới một hành động cụ thể; mỗi cam kết quốc tế phải được chuyển hóa thành nguồn lực, động lực phát triển của địa phương, đất nước; mỗi cơ hội thị trường phải góp phần tạo thêm những doanh nghiệp mạnh, việc làm tốt, sản phẩm có giá trị gia tăng cao và năng lực cạnh tranh bền vững cho nền kinh tế./.

HỒNG NHUNG