Đưa công nghệ lượng tử tiến gần hơn tới các ứng dụng thực tiễn

Công nghệ lượng tử đang được xem là một trong những công nghệ chiến lược, mở ra nhiều cơ hội đổi mới sáng tạo và phát triển các giải pháp phục vụ kinh tế - xã hội. Trong xu thế đó, sáng 24/7, tại Gia Lai, Cuộc thi Hackathon quốc tế về tính toán lượng tử vì mục tiêu phát triển xã hội (QC4SG 2026) chính thức khai mạc, quy tụ gần 100 thí sinh thuộc 26 đội thi là sinh viên, nghiên cứu sinh, nhà nghiên cứu trẻ, nhóm khởi nghiệp và các tài năng công nghệ. Đồng hành cùng cuộc thi là 50 chuyên gia, cố vấn và giám khảo trong nước và quốc tế.

Phát biểu khai mạc, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai Lâm Hải Giang nhấn mạnh công nghệ lượng tử đang mở ra một kỷ nguyên phát triển mới cho khoa học và đổi mới sáng tạo. Nhận thức rõ xu thế này, tỉnh Gia Lai lựa chọn năm 2026 là "Năm lượng tử Gia Lai", thể hiện quyết tâm chủ động tiếp cận các công nghệ chiến lược, đồng thời tăng cường kết nối với mạng lưới tri thức toàn cầu.

Ông Lâm Hải Giang - Phó Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai phát biểu khai mạc cuộc thi.

Theo ông Lâm Hải Giang, cuộc thi không chỉ là sự kiện mở đầu cho chuỗi hoạt động khoa học - công nghệ trọng điểm của tỉnh trong năm 2026 mà còn hướng tới mục tiêu nuôi dưỡng tinh thần đổi mới sáng tạo, tạo môi trường liên ngành để các tài năng trẻ nghiên cứu và giải quyết các bài toán thực tiễn bằng công nghệ tiên tiến. Đây cũng là nền tảng để kết nối nhà khoa học, doanh nghiệp, nhà đầu tư và lực lượng đổi mới sáng tạo, thúc đẩy các ý tưởng ứng dụng công nghệ lượng tử phục vụ con người và phát triển bền vững.

Sau hơn sáu tháng phát động, QC4SG 2026 đã thu hút hơn 500 hồ sơ đăng ký đến từ 30 quốc gia và vùng lãnh thổ. Qua quá trình tuyển chọn, 26 đội xuất sắc nhất được lựa chọn tham gia vòng chung kết, diễn ra từ ngày 24 đến 28/7/2026.

Ông Nguyễn Lương Quang - Trưởng Ban R&D và Mạng lưới VNQuantum.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Lương Quang, Giám đốc Khoa học và Phát triển, Mạng lưới Đổi mới sáng tạo và Chuyên gia công nghệ lượng tử Việt Nam (VNQuantum), cho rằng cuộc thi không chỉ tìm kiếm những giải pháp công nghệ chất lượng mà còn đặt nền móng cho việc hình thành hệ sinh thái lượng tử của Việt Nam và khu vực.

Theo ông Nguyễn Lương Quang, mô hình mà VNQuantum hướng tới là sự liên kết giữa bốn chủ thể gồm Nhà nước, nhà khoa học, startup công nghệ và nhà đầu tư. Trong đó, Nhà nước đóng vai trò định hướng và xây dựng cơ chế hỗ trợ; nhà khoa học phát triển tri thức nền tảng; doanh nghiệp khởi nghiệp chuyển hóa kết quả nghiên cứu thành sản phẩm và sáng chế có khả năng thương mại hóa; còn các quỹ đầu tư sẽ cung cấp nguồn lực tài chính để thúc đẩy phát triển.

Nhiều giải pháp lượng tử hướng đến các bài toán thực tiễn

Các dự án góp mặt tại vòng chung kết phản ánh bức tranh đa dạng về khả năng ứng dụng của công nghệ lượng tử trong nhiều lĩnh vực.

Ở nhóm Kinh tế và Công nghệ, các đội phát triển các giải pháp liên quan đến an ninh mạng hậu lượng tử, phân phối khóa lượng tử thích ứng, phát hiện gian lận và rủi ro tài chính, phân tích và tối ưu danh mục đầu tư, tối ưu chuỗi cung ứng và logistics, tối ưu mạng 5G, điện toán lượng tử phân tán, sửa lỗi lượng tử và xây dựng hạ tầng số sẵn sàng cho kỷ nguyên hậu lượng tử.

Trong lĩnh vực Nông nghiệp và Logistcs, nhiều dự án tập trung vào tối ưu chuỗi cung ứng cà phê và nông sản, lập kế hoạch chuỗi cung ứng, tối ưu định tuyến vận tải cũng như ứng dụng trí tuệ nhân quả lượng tử trong nuôi trồng thủy sản tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long.

Đối với nhóm Môi trường, Năng lượng và Phát triển bền vững, các giải pháp hướng đến quản lý và phân phối năng lượng, phân bổ tài nguyên nước, nâng cao hiệu quả khai thác nước ngầm, phân tích hệ thống điện sẵn sàng cho công nghệ lượng tử và ứng dụng Quantum Reservoir Computing trong xử lý dữ liệu phục vụ phát triển bền vững.

Ở nhóm Xã hội và phát triển con người, các đội phát triển nền tảng hỗ trợ học tập lượng tử, tối ưu hoạt động cứu trợ khẩn cấp, dự báo dịch sốt xuất huyết, hỗ trợ mục tiêu "Không còn nạn đói" và nhiều giải pháp phục vụ phát triển cộng đồng.

Cuộc thi Hackathon quốc tế không chỉ là sự kiện khởi động cho chuỗi hoạt động khoa học-công nghệ trọng điểm của tỉnh mà còn mang ý nghĩa nuôi dưỡng tinh thần đổi mới sáng tạo.

Bên cạnh các ứng dụng thực tiễn, nhiều dự án còn tập trung vào các hướng nghiên cứu nền tảng như kiến trúc điện toán lượng tử phân tán, học máy lượng tử quang tử (Photonic Quantum Machine Learning) và các kỹ thuật sửa lỗi lượng tử. Đây đều là những xu hướng công nghệ đang được cộng đồng khoa học quốc tế quan tâm nhằm thúc đẩy sự phát triển của các hệ thống và ứng dụng lượng tử thế hệ mới.

Trong thời gian diễn ra cuộc thi, các đội sẽ làm việc trực tiếp với các chuyên gia quốc tế để hoàn thiện sản phẩm, tham gia các phiên cố vấn chuyên sâu và trình bày giải pháp tại Demo Day. Đồng thời, chương trình VNQuantum Dealroom sẽ tạo cơ hội kết nối các đội thi với doanh nghiệp và quỹ đầu tư nhằm thúc đẩy quá trình gọi vốn, thương mại hóa công nghệ. Những dự án xuất sắc sẽ tiếp tục được Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC) và Mạng lưới Đổi mới sáng tạo và Chuyên gia công nghệ lượng tử Việt Nam (VNQuantum) hỗ trợ ươm tạo đến hết năm 2026.

Hậu Thạch