An ninh năng lượng quốc gia: Từ hành động nhỏ đến mục tiêu lớn

Điện mặt trời mái nhà không chỉ mang lại nhiều lợi ích kinh tế mà còn giúp chống nóng công trình và góp phần bảo vệ môi trường. Ảnh: Ngọc Hà/TTXVN

Thực tiễn này cũng cho thấy tinh thần của Chỉ thị số 10/CT-TTg ngày 30/3/2026 của Thủ tướng Chính phủ về việc tăng cường thực thi tiết kiệm điện và phát triển điện mặt trời mái nhà đang từng bước đi vào cuộc sống, khi mỗi doanh nghiệp, mỗi người dân có ý thức tiết kiệm, góp phần chia sẻ áp lực với hệ thống điện quốc gia bằng những hành động thiết thực và cụ thể.

Tiết kiệm điện từ những hành động nhỏ

Cuối tháng 7, bãi biển Cửa Lò (Nghệ An) tấp nập du khách. Các khách sạn, nhà hàng và cơ sở dịch vụ nơi đây hoạt động hết công suất để phục vụ mùa cao điểm du lịch.

Theo UBND phường Cửa Lò, từ đầu năm đến nay, địa phương đã đón hơn 4 triệu lượt khách, tăng khoảng 12% so với cùng kỳ năm trước. Du lịch nơi đây phục hồi và tăng trưởng mạnh đang mang lại nguồn thu đáng kể cho địa phương, nhưng cũng đồng thời kéo theo nhu cầu sử dụng điện tăng rất cao.

Tại Khách sạn Mường Thanh Cửa Lò, công suất phòng trong các tháng hè này đạt khoảng 83-85%. Khi lượng khách tăng, hàng trăm phòng nghỉ được sử dụng liên tục đồng nghĩa hệ thống điều hòa, tủ lạnh, thang máy, giặt là, bếp và nhiều thiết bị khác phải vận hành gần như liên tục.

Trong điều kiện đó, việc tiết kiệm điện tại khách sạn này không còn đơn giản là cắt giảm thiết bị sử dụng. Với doanh nghiệp du lịch, chất lượng phục vụ và trải nghiệm của khách hàng luôn là ưu tiên hàng đầu. Bài toán đặt ra là sử dụng điện hiệu quả hơn mà vẫn duy trì tiêu chuẩn dịch vụ.

Anh Võ Huy Tuấn, Giám đốc điều hành Khách sạn Mường Thanh Cửa Lò cho biết, khách sạn đã chủ động thay đổi phương thức quản lý năng lượng. "Chúng tôi nâng cấp thiết bị, đầu tư công nghệ phù hợp, thân thiện với môi trường, cũng như luôn chú trọng thực hiện các giải pháp tiết kiệm điện; đồng thời tuyên truyền đến cán bộ, công nhân viên sử dụng điện tiết kiệm và hiệu quả nhất", anh Tuấn chia sẻ.

Theo lãnh đạo khách sạn này, thay vì cắt giảm dịch vụ, đơn vị tập trung nhận diện những khu vực tiêu thụ nhiều điện nhất để tối ưu vận hành. Hai nhóm thiết bị sử dụng nhiều điện năng nhất của khách sạn là hệ thống giặt là và hệ thống làm mát gồm điều hòa, tủ lạnh.

"Chúng tôi điều chỉnh thời gian vận hành máy giặt tránh những giờ cao điểm nhất, vừa là tiết kiệm, vừa dành nguồn lực để phục vụ những dịch vụ khác", anh Tuấn cho biết.

Những điều chỉnh này có thể chưa tạo ra sự khác biệt lớn trong một ngày. Tuy nhiên, khi được duy trì liên tục tại một khách sạn có công suất phòng luôn trên 80%, hiệu quả tích lũy hàng tháng trở nên rõ rệt. Doanh nghiệp giảm chi phí vận hành, giảm hóa đơn tiền điện hàng tháng, thiết bị hoạt động hợp lý hơn, đồng thời góp phần giảm phụ tải trong giờ cao điểm của hệ thống điện.

Không chỉ các cơ sở lưu trú, nhiều nhà hàng, cơ sở dịch vụ du lịch cũng đang thay đổi cách sử dụng điện theo hướng khoa học hơn, từ bố trí thời gian vận hành thiết bị công suất lớn đến thay thế các thiết bị cũ bằng sản phẩm tiết kiệm năng lượng.

Ông Lê Anh Tuấn, chủ Nhà hàng Tuấn Phú Quý tại khu du lịch Thiên Cầm, Hà Tĩnh cho biết, sau khi được cán bộ điện lực hướng dẫn sử dụng điện tiết kiệm, hóa đơn tiền điện của nhà hàng đã giảm hơn 10% mỗi tháng.

Theo ông Tuấn, việc đầu tiên nhà hàng thực hiện là thay thế các thiết bị cũ như điều hòa, hệ thống chiếu sáng bằng các thiết bị tiết kiệm điện. Đồng thời, nhà hàng quán triệt nhân viên tắt toàn bộ thiết bị khi không sử dụng.

... đến mục tiêu lớn

Bên cạnh việc sử dụng điện hợp lý qua từng tháng, nhiều doanh nghiệp và hộ dân đang lựa chọn lắp đặt hệ thống điện mặt trời mái nhà như một giải pháp lâu dài.

Ông Nguyễn Văn Hùng, Phó Chủ tịch UBND phường Cửa Lò cho biết, gần 20% số khách sạn trên địa bàn hiện đã lắp đặt hệ thống điện mặt trời mái nhà. Ngay chính gia đình ông cũng sử dụng nguồn điện này cho một phần nhu cầu sinh hoạt.

Theo ông Hùng, sử dụng điện năng lượng mặt trời vừa làm giảm chi phí tiền điện cho các hộ gia đình và cơ sở kinh doanh, vừa góp phần giảm áp lực cung ứng điện của ngành điện trong những tháng nắng nóng.

"Với hiệu quả như thế này, tôi tin tưởng trong thời gian tới, nhiều khách sạn, nhiều hộ gia đình trên địa bàn phường Cửa Lò cũng tiếp tục lắp điện mặt trời để phục vụ nhu cầu sinh hoạt và du khách", ông Hùng nói.

Qua khảo sát thực tế tại Nghệ An cũng cho thấy, áp lực cung ứng điện trong những ngày nắng nóng rất lớn. Ông Lê Quang Thanh, Phó Giám đốc Công ty Điện lực Nghệ An cho biết, trong các đợt nắng nóng cao điểm tháng 5 và tháng 6/2026, công suất phụ tải toàn tỉnh đạt khoảng 1.310 MW, tăng gần 15% so với cùng kỳ năm trước. Trước thực tế diễn biến qua nhiều năm này, Công ty Điện lực Nghệ An đã chủ động phối hợp với chính quyền địa phương và các cơ quan truyền thông tăng cường tuyên truyền, hướng dẫn người dân và doanh nghiệp sử dụng điện tiết kiệm, hiệu quả.

"Mỗi cán bộ, công nhân viên Công ty Điện lực Nghệ An đều được xác định là một tuyên truyền viên trong công tác tiết kiệm điện. Công ty cũng đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao ý thức tiết kiệm điện trong chính đội ngũ cán bộ, công nhân viên của đơn vị", ông Lê Quang Thanh cho biết.

Đối với điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ, ngành điện cũng tích cực phối hợp với chính quyền địa phương tiếp cận các hộ dân, doanh nghiệp trong khu công nghiệp và các cơ sở kinh doanh dịch vụ để cung cấp thông tin, tư vấn và khuyến khích nghiên cứu đầu tư lắp đặt.

Ông Phan Văn Nhân, Tổ trưởng Tổ Kinh doanh tổng hợp, Điện lực Can Lộc, Hà Tĩnh chia sẻ, trong tháng 6 vừa qua, nắng nóng gay gắt khiến sản lượng điện tiêu thụ cực đại trên địa bàn tăng tới 24% so với cùng kỳ năm 2025. Ngoài việc trực vận hành 24/24 giờ để bảo đảm cấp điện an toàn và sẵn sàng ứng phó nhanh khi xử lý các sự cố, đơn vị còn tăng cường tuyên truyền tới các hộ dân và doanh nghiệp trên địa bàn Can Lộc sử dụng điện tiết kiệm, hiệu quả; đồng thời tư vấn khách hàng phát triển điện mặt trời mái nhà.

"Theo tính toán của chúng tôi, những khách hàng có sản lượng điện tiêu thụ từ khoảng 1.000 kWh mỗi tháng trở lên thì nên nghiên cứu lắp đặt hệ thống điện mặt trời mái nhà", ông Nhân cho biết.

Theo ông Nhân, qua quá trình tiếp xúc với khách hàng, cán bộ điện lực nhận thấy không ít hóa đơn tiền điện tăng cao chỉ vì những thói quen rất nhỏ nhưng kéo dài. Cụ thể như bình nóng lạnh quên tắt, điều hòa hoạt động liên tục cả ngày lẫn đêm hay đèn vẫn sáng khi không có người sử dụng đều làm gia tăng đáng kể lượng điện tiêu thụ.

Đặc biệt, trong những ngày nắng nóng, nhiều gia đình còn có thói quen đặt điều hòa ở mức 20-21 độ C. Mức chênh lệch nhiệt độ quá lớn với nhiệt độ bên ngoài khiến vừa tiêu tốn nhiều điện năng, vừa làm giảm tuổi thọ của thiết bị.

Vì vậy ông Nhân cho rằng, khi tư vấn phát triển điện mặt trời mái nhà, cán bộ điện lực luôn nhấn mạnh rằng nguồn điện mới không thể thay thế ý thức tiết kiệm. Nếu các thiết bị vẫn được sử dụng lãng phí như trên thì hiệu quả đầu tư hệ thống điện mặt trời cũng sẽ giảm đáng kể.

Trong bối cảnh nhu cầu điện được dự báo sẽ tiếp tục tăng cùng với quá trình công nghiệp hóa, đô thị hóa và tác động của biến đổi khí hậu, thực hiện hiệu quả Chỉ thị số 10/CT-TTg không chỉ là nhiệm vụ của ngành điện mà cần sự chung tay của cả cộng đồng.

Thực tế là khi mỗi doanh nghiệp chủ động đổi mới công nghệ, mỗi cơ sở kinh doanh điều chỉnh quy trình vận hành hợp lý và mỗi hộ gia đình hình thành thói quen sử dụng điện tiết kiệm, hiệu quả, những hành động tưởng chừng nhỏ bé ấy sẽ tạo nên sức mạnh cộng hưởng, sử dụng hiệu quả nguồn tài nguyên, góp phần bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia và hướng tới mục tiêu phát triển xanh, phát triển bền vững của đất nước.

Mai Phương - Đỗ Huyền (TTXVN)