Dư địa lớn thực hiện tiết kiệm năng lượng tại khu công nghiệp

Tập trung phụ tải năng lượng lớn

Ngày 29/6, Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công (Bộ Công Thương) đã tổ chức Hội thảo “Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả: Lực đẩy từ chính sách và công nghệ”. Thông tin tại Hội thảo, ông Nguyễn Trọng Hậu - Trưởng phòng tư vấn giải pháp, Công ty CP Giải pháp công nghệ Việt Nam cho biết, khu công nghiệp (KCN), cụm công nghiệp (CCN) là khu vực tập trung phụ tải năng lượng lớn khi tập trung nhiều doanh nghiệp (DN) sản xuất trên cùng một khu vực; quy mô nhà xưởng, thiết bị, dây chuyền và hạ tầng kỹ thuật lớn; hoạt động sản xuất diễn ra liên tục, nhiều ca/kíp; sử dụng đồng thời nhiều dạng năng lượng như điện, nhiên liệu nhiệt, hơi, lạnh, khí nén…

Theo thống kê, hiện nay Việt Nam có 536 KCN đã được thành lập, 434 KCN đã đi vào vận hành sản xuất, 102 khu đang trong giai đoạn đầu tư hạ tầng và thu hút đầu tư. Bên cạnh đó, 2.171 CCN đang được quy hoạch với tổng diện tích gần 100.000ha. Trong đó, 1.053 CCN đã được thành lập; 715 CCN đã đi vào hoạt động với tỷ lệ lấp đầy bình quân đạt 66,4%, thu hút 12.988 dự án đầu tư với tổng vốn khoảng 240.800 tỷ đồng.

Ngoài ra, Việt Nam đang xây dựng và hình thành mô hình KCN sinh thái hướng đến các mục tiêu như sử dụng hiệu quả năng lượng, nước và nguyên vật liệu trong toàn khu; giảm phát sinh chất thải, giảm phát thải khí nhà kính và tác động môi trường; thúc đẩy cộng sinh công nghiệp khi cùng chia sẻ hạ tầng, tận dụng phụ phẩm, nhiệt thải, nước tuần hoàn…

Xu hướng phát triển cho thấy, KCN, CCN sẽ tiếp tục mở rộng cùng quá trình công nghiệp hóa; số lượng DN và mật độ sản xuất trong KCN, CCN ngày càng tăng; nhiều ngành sản xuất có cường độ sử dụng năng lượng cao tập trung tại KCN, CCN; mức độ cơ giới hóa, tự động hóa trong sản xuất ngày càng lớn… Điều này tác động đến sử dụng năng lượng khi nhu cầu điện, nhiệt, lạnh, khí nén và nước làm mát tăng theo; kéo theo áp lực về chi phí năng lượng và hạ tầng cung ứng ngày càng lớn. Do đó, nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng trở thành yêu cầu cấp thiết đối với các KCN, CCN.

Có thể tiết kiệm lớn ở hạ tầng dùng chung

Hiện các KCN tại Việt Nam chiếm khoảng 47% tổng lượng tiêu thụ điện quốc gia, nhưng lại có tiềm năng lớn giúp cắt giảm 20 - 30% mức tiêu thụ năng lượng. Việc tối ưu hóa này mang lại lợi ích kép, bao gồm giảm trực tiếp chi phí vận hành cho DN và đáp ứng các tiêu chuẩn phát thải khắt khe.

Theo ông Nguyễn Trọng Hậu, tiêu thụ năng lượng tại KCN, CCN không chỉ nằm ở các DN sản xuất mà còn nằm ở hạ tầng kỹ thuật dùng chung của toàn khu. Do đó, tiềm năng tiết kiệm năng lượng (TKNL) tồn tại ở cả hạ tầng dùng chung và tại từng DN. Việc đánh giá tiềm năng này cần được thực hiện riêng cho cả khu vực dùng chung và các DN trong KCN, CCN.

Cụ thể, khu vực dùng chung chủ yếu tiêu thụ điện cho các hệ thống hạ tầng như bơm nước, xử lý nước thải, chiếu sáng công cộng và phân phối điện, trạm điện/lưới điện nội bộ, tiện ích tập trung… Với khu vực này, các chủ đầu tư KCN, CCN có thể tối ưu sử dụng năng lượng theo từng thiết bị dùng chung. Ví dụ, với trạm bơm cấp nước có thể tối ưu bơm theo nhu cầu, điều chỉnh cột áp, sử dụng biến tần, giảm tổn thất đường ống; hệ thống chiếu sáng công cộng có thể thay thế sử dụng toàn bộ đèn LED, chia vùng chiếu sáng, dùng cảm biến; các trạm điện, lưới điện nội bộ có thể giảm tổn thất, tối ưu phụ tải, nâng hệ số công suất; các hệ thống động cơ, bơm, quạt thì thay động cơ hiệu suất cao, lắp biến tần, tối ưu chế độ vận hành.

Đáng chú ý, theo đại diện một doanh nghiệp, các cuộc kiểm toán năng lượng hiện chủ yếu dừng lại ở phạm vi nhà xưởng, trong khi một nguồn tiêu thụ điện đáng kể lại chưa được tính đến là hệ thống nước nóng tại khu lưu trú công nhân. Đây được xem là “vùng xám phát thải” bởi nằm ngoài phạm vi kiểm toán năng lượng, chưa được đo đếm đầy đủ và cũng nằm ngoài khả năng giám sát của hệ thống SCADA tại nhà máy.

Đối với từng doanh nghiệp trong KCN, CCN, theo ông Hậu, mức tiêu thụ năng lượng phụ thuộc vào đặc thù ngành nghề và công nghệ sản xuất, do đó cần có giải pháp tối ưu phù hợp. Doanh nghiệp có thể thu hồi nhiệt thải, cải thiện cách nhiệt, tối ưu quá trình cháy; áp dụng hệ thống quản lý năng lượng (EMS) để giám sát tiêu thụ theo thời gian thực; đồng thời đầu tư thiết bị hiệu suất cao và tăng cường tự động hóa nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng.

Tuy nhiên, việc đầu tiên cần làm với các DN trong KCN, CCN là thực hiện kiểm toán năng lượng, xác định khu vực tiêu thụ trọng điểm. Sau đó xây dựng lộ trình cải thiện hiệu suất cho động cơ, khí nén, nhiệt, lạnh, công nghệ sản xuất.

Nhật Thu