Đồng minh của Tổng thống Mỹ Trump thất bại trong cuộc bầu cử Hungary

Thủ tướng Hungary Viktor Orban. (Ảnh: AP)

Trong cuộc bầu cử ngày 12/4 (giờ địa phương), cử tri Hungary đi bỏ phiếu với số lượng kỷ lục để ủng hộ một hướng đi thân Liên minh châu Âu (EU) do đối thủ trung hữu Peter Magyar dẫn dắt.

Ông Orban, 62 tuổi, từng nhận được sự ủng hộ từ Tổng thống Mỹ Donald Trump và một số lãnh đạo bảo thủ hàng đầu châu Âu, nhưng kết quả sơ bộ cho thấy đảng dân tộc chủ nghĩa Fidesz của ông đã thất bại trước đảng Tisza thân EU của ông Magyar, trong bối cảnh kinh tế Hungary trì trệ.

Từng là một lãnh đạo thanh niên sôi nổi trong thời kỳ Chiến tranh Lạnh, ông Orban cầm quyền suốt 16 năm và được những người ủng hộ ca ngợi là anh hùng yêu nước. Ngược lại, những người chỉ trích ông ở trong và ngoài nước cho rằng ông đã đưa Hungary đi theo con đường độc đoán.

Sinh năm 1963 tại một ngôi làng phía tây Budapest, ông Orban học ngành luật, sau đó học triết học chính trị tại Đại học Oxford trong thời gian ngắn, và thậm chí chơi bóng đá bán chuyên trước khi lần đầu trở thành thủ tướng vào năm 1998, khi ông mới 35 tuổi.

Hungary gia nhập Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) dưới thời ông Orban, nhưng ông mất quyền lực năm 2002. Sau 8 năm đối lập, ông giành chiến thắng áp đảo năm 2010, từ đó sửa đổi hiến pháp và ban hành nhiều đạo luật nhằm xây dựng “nền dân chủ phi tự do”.

Trong cuộc bầu cử vừa qua, kết quả sơ bộ cho thấy ông Magyar có thể giành siêu đa số trong quốc hội, cho phép đảng trung hữu của ông đảo ngược những cải cách gây tranh cãi của ông Orban.

“Ý nghĩa của kết quả bầu cử tối nay đối với vận mệnh đất nước và dân tộc chúng ta, cũng như ý nghĩa sâu xa hơn của tất cả những điều này, vẫn chưa rõ ràng. Chúng ta chưa biết. Thời gian sẽ trả lời. Dù kết quả ra sao, chúng tôi vẫn sẽ tiếp tục phục vụ đất nước và dân tộc Hungary từ phe đối lập”, ông Orban phát biểu trước những người ủng hộ và thừa nhận thất bại.

“Sát cánh cùng ông Trump”

Trong cuộc khủng hoảng người di cư năm 2015 ở châu Âu, ông Orban khẳng định mình là người bảo vệ bản sắc dân tộc và di sản Cơ đốc của Hungary, từ chối tiếp nhận hạn ngạch người tị nạn của EU, chủ yếu là người Hồi giáo từ Trung Đông và các khu vực khác. Chính phủ của ông cũng từng bước thu hẹp quyền của cộng đồng LGBTQ+.

Lập trường cứng rắn về nhập cư và các nỗ lực thúc đẩy tỷ lệ sinh đã giúp ông nhận được lời khen từ các lãnh đạo bảo thủ, trong đó có Tổng thống Mỹ Donald Trump.

Ông Orban lần này cũng nhận được sự ủng hộ từ Thủ tướng Ý Giorgia Meloni, chính trị gia Marine Le Pen của đảng Tập hợp Quốc gia Pháp, và chính trị gia Alice Weidel của đảng Sự lựa chọn vì nước Đức.

Ông Trump ủng hộ ông Orban, cho rằng quan hệ Mỹ - Hungary đã đạt “tầm cao mới” dưới sự lãnh đạo của họ, sau nhiều năm căng thẳng với các chính quyền Dân chủ ở Washington.

Ông Orban duy trì quan hệ chặt chẽ với Nga - nhà cung cấp năng lượng chủ chốt, và Trung Quốc, khi các công ty Trung Quốc đang xây dựng một số nhà máy lớn về xe điện và pin tại quốc gia Trung Âu không giáp biển này.

Ông Orban cho rằng cuộc bầu cử lần này là sự lựa chọn giữa “chiến tranh hay hòa bình”, ám chỉ đảng Tisza muốn kéo Hungary vào cuộc xung đột tại Ukraine, nhưng đảng này bác bỏ mạnh mẽ.

Tuy nhiên, các khảo sát cho thấy cử tri Hungary quan tâm nhiều hơn đến các vấn đề trong nước như y tế và kinh tế, vốn đã trì trệ trong 3 năm qua.

Hungary trải qua đợt lạm phát tồi tệ nhất EU sau cuộc xung đột ở Ukraine nổ ra vào tháng 2/2022, khiến giá thực phẩm tăng gần bằng mức trung bình EU, trong khi tiền lương của Hungary vẫn thuộc nhóm thấp thứ 3 trong khối 27 quốc gia.

Bất chấp các chính sách hỗ trợ gia đình hào phóng như cho vay lãi suất thấp và ưu đãi thuế, ông Orban dường như đã mất sự ủng hộ của cử tri trẻ khi họ ngày càng nghiêng về cánh hữu.

Các cuộc thăm dò trước bầu cử cho thấy giới trẻ đặc biệt mong muốn thay đổi, trong khi ông Orban vừa cố gắng thu hút nhóm này, vừa chỉ trích sự phản đối của họ là “cuộc nổi loạn giả tạo”.

Bình Giang