Bầu cử Hungary: Thủ tướng Viktor Orban thừa nhận thất bại

Đảng đối lập Tisza của Hungary dưới sự dẫn dắt của nhà lãnh đạo Peter Magyar đã giành chiến thắng trong cuộc bầu cử cuối tuần qua, qua đó chấm dứt 16 năm nắm quyền của Thủ tướng Viktor Orban.

Người dân đổ ra đường ăn mừng sau khi kết quả sơ bộ cuộc bầu cử quốc hội Hungary được công bố tại Budapest ngày 12-4. Ảnh: Guardian

Chưa đầy ba giờ sau khi các điểm bỏ phiếu đóng cửa vào ngày 12-4 (giờ địa phương), ông Orban đã thừa nhận thất bại.

“Tôi đã chúc mừng đảng chiến thắng,” ông khẳng định với những người ủng hộ tại Budapest.

Với kết quả kiểm 98,74% số phiếu, đảng Tisza của ông Magyar được dự đoán giành 138 trong tổng số 199 ghế tại quốc hội, qua đó đạt đa số siêu lớn (super-majority)- đủ khả năng sửa đổi hiến pháp và các luật quan trọng.

Đảng Fidesz của Thủ tướng Orban giành 55 ghế, trong khi đảng cực hữu Mi Hazánk giành 6 ghế.

Ông Magyar, người cam kết khôi phục quan hệ căng thẳng giữa Hungary và EU, trấn áp tham nhũng và tăng ngân sách cho các dịch vụ công lâu nay bị bỏ bê, khẳng định các cử tri đang “viết lại lịch sử Hungary”.

Cuộc bầu cử được theo dõi sát sao trên toàn thế giới như một phép thử đối với sức bền của phong trào ủng hộ Tổng thống Mỹ Donald Trump, MAGA (Làm nước Mỹ vĩ đại trở lại), và phe cực hữu toàn cầu, nhiều trong số đó từ lâu coi ông Orban là nguồn cảm hứng.

Vài ngày trước cuộc bầu cử, Phó Tổng thống Mỹ JD Vance đã tới Budapest, khẳng định nhằm “giúp đỡ” ông Orban. Tổng thống Mỹ Donald Trump từng công khai ủng hộ ông Orban, gần nhất là vào ngày 10-4 khi cam kết sẽ mang “sức mạnh kinh tế” của Mỹ tới Hungary nếu ông Orban tái đắc cử.

Ông Hakeem Jeffries, lãnh đạo phe thiểu số tại Hạ viện Mỹ, cho rằng kết quả bầu cử Hungary là tín hiệu chính quyền ông Trump không mong đợi.

Trong khi đó, nhiều lãnh đạo châu Âu hoan nghênh kết quả này. Thủ tướng Anh Keir Starmer gọi đây là “một thời khắc lịch sử, không chỉ đối với Hungary mà còn đối với nền dân chủ châu Âu”.

Trong những tuần gần đây, căng thẳng giữa chính phủ ông Orban và EU tiếp diễn, sau khi ông phủ quyết các lệnh trừng phạt mới của EU đối với Nga, cũng như khoản vay bổ sung 90 tỷ euro dành cho Ukraine. Căng thẳng giữa Budapest và Brussels càng leo thang sau cáo buộc rằng chính phủ Orban đã chia sẻ thông tin mật của EU với Moscow.

Tin tức về sự thay đổi chính phủ đã tạo ra làn sóng phản ứng trên khắp EU.

“Trái tim châu Âu đang đập mạnh hơn tại Hungary tối nay,” bà Ursula von der Leyen, Chủ tịch Ủy ban châu Âu, cho biết. “Một quốc gia đang lấy lại con đường châu Âu của mình. Liên minh trở nên mạnh mẽ hơn.”

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron cho biết đã điện đàm chúc mừng ông Magyar, trong khi Thủ tướng Đức Friedrich Merz nói ông “mong chờ” được hợp tác với lãnh đạo mới.

Từ Ukraine, Tổng thống Volodymyr Zelensky cho biết Kiev sẵn sàng thúc đẩy hợp tác với Hungary.

Cuộc bầu cử ghi nhận tỷ lệ cử tri đi bầu kỷ lục, gần 80%, theo Văn phòng Bầu cử Quốc gia.

Tuy nhiên, giới phân tích cảnh báo những thay đổi sẽ cần thời gian. Sau 16 năm cầm quyền, đảng Fidesz đã xây dựng mạng lưới nhân sự trung thành trong bộ máy nhà nước, truyền thông và tư pháp, và phản ứng của hệ thống này trước một sự thay đổi chính phủ vẫn chưa rõ ràng.

“Con đường phía trước của Hungary sẽ rất phức tạp. Quyền kiểm soát của Fidesz đối với lĩnh vực kinh doanh, truyền thông, hành chính công và tư pháp là sâu rộng,” ông Dalibor Rohac, chuyên gia tại Viện Doanh nghiệp Mỹ, nhận định.

Một số ý kiến khác nhấn mạnh những thách thức mà ông Magyar và Đảng Tisza phải đối mặt.

Dù giành đa số áp đảo, kỳ vọng dành cho đảng mới được dự báo sẽ rất lớn, trong khi việc thực hiện một số cam kết tranh cử có thể gặp khó do hạn chế tài chính.

Trong khi đó, nhà phân tích địa chính trị Hungary Botond Feledy cho rằng kết quả này có thể giúp tái thiết lập quan hệ giữa Hungary và EU.

“Chúng ta có thể kỳ vọng một chính phủ Hungary mang tính xây dựng, vẫn giữ tiếng nói phản biện nhưng về cơ bản ủng hộ EU và hoạt động như một thành viên đầy đủ của Liên minh châu Âu. Điều này cũng áp dụng với quan hệ với NATO,” ông nói.

Tú Anh