Động cơ xây dựng quy trình 'trong sáng' nhưng thực thi doanh nghiệp hiểu nhầm

Bị cáo Tống Hải Nam tại phiên tòa. (Ảnh: PHÙNG ANH)

Người bị xét hỏi đầu tiên trong phiên sáng nay, bị cáo Tống Hải Nam. cựu Cục trưởng Quản lý lao động ngoài nước, Bộ Lao động-Thương binh và Xã hội (cũ).

Theo cáo buộc, Tống Hải Nam là người báo cáo và được cựu Thứ trưởng Lao động-Thương binh và Xã hội (cũ) Nguyễn Bá Hoan đồng ý xây dựng, áp dụng "Quy trình" thẩm định hồ sơ đăng ký hợp đồng và chuẩn bị nguồn lao động đi Hàn Quốc theo diện visa E7 trái quy định.

Mục đích của quy trình này là tạo thêm rào cản, gây khó khăn cho doanh nghiệp, buộc các doanh nghiệp phải chi tiền để được Cục Quản lý lao động ngoài nước hỗ trợ, tạo điều kiện giải quyết hồ sơ.

Tháng 10/2022, Tống Hải Nam chỉ đạo Nguyễn Gia Liêm, Phó Cục trưởng và Lê Thanh Hà, Trưởng phòng Hàn Quốc xây dựng quy trình. Đến tháng 2/2023, Lê Thanh Hà trình quy trình, trong đó yêu cầu doanh nghiệp cung cấp "Giấy giới thiệu tuyển dụng chính thức của MOTIE (Bộ Thương mại, Công nghiệp và Năng lượng Hàn Quốc)" hoặc tài liệu chứng minh hạn mức tuyển dụng lao động nước ngoài của doanh nghiệp Hàn Quốc.

Theo cáo buộc, đây là loại giấy tờ doanh nghiệp không thể tự xin phía Hàn Quốc cấp xác nhận, qua đó tạo điều kiện để cán bộ Cục Quản lý lao động ngoài nước hỗ trợ doanh nghiệp xin xác nhận hạn mức tuyển dụng và giải quyết nhanh hồ sơ khi doanh nghiệp chi tiền.

Đại diện Viện Kiểm sát nhân dân tại tòa. (Ảnh: PHÙNG ANH)

Tại tòa, ông Nam khai: "Có thể lúc xây dựng quy trình động cơ trong sáng, tránh cho người lao động bị lừa trong quá trình thực thi, có thể khiến một số doanh nghiệp gặp khó lại nghĩ là có rào cản, phải nhờ vả chứ về lý thuyết không hề yêu cầu doanh nghiệp phải đưa hay chi tiền".

Bản thân bị cáo không có bất kỳ yêu cầu, hay gợi ý doanh nghiệp đưa tiền, tuy nhiên có doanh nghiệp lại đưa tiền trong các dịp lễ, Tết và không nói đó là tiền gì. Về quá trình xây dựng quy trình của visa E7, ông Nam khai rằng không trực tiếp dự cuộc họp xây dựng quy trình mà chỉ kiểm tra sau khi quy trình đã được xây dựng.

Tại tòa, bị cáo thừa nhận hành vi nhận tiền của doanh nghiệp là không đúng, thời điểm đó chỉ nghĩ là doanh nghiệp cảm ơn vì hỗ trợ làm nhanh thủ tục, ông Nam cũng cho rằng, các hồ sơ của doanh nghiệp đều được rà soát đúng, không có hồ sơ nào bị "bỏ qua sai sót".

Khi Hội đồng xét xử hỏi về số tiền nhận, ông Nam khai không nhớ cụ thể và khẳng định nội dung đã khai tại cáo trạng truy tố là đúng. Theo đó, kết quả điều tra xác định, từ năm 2021 đến tháng 4/2025, ba doanh nghiệp Hoàng Long, Sona và Incoop 3 đã đưa tổng cộng 281.800 USD và 190 triệu đồng cho Nguyễn Bá Hoan, Tống Hải Nam cùng một số cán bộ Cục Quản lý lao động ngoài nước để được tạo điều kiện cấp phiếu thực hiện đơn hàng cho 548 lao động diện visa E7.

Trong đó, Tống Hải Nam bị xác định 11 lần nhận tổng cộng 74.000 USD và 100 triệu đồng, tương đương 1,839 tỷ đồng, từ các doanh nghiệp để được cấp phiếu thực hiện đơn hàng.

Ngoài các khoản tiền liên quan trực tiếp đến việc cấp phiếu, từ năm 2020 đến tháng 4/2025, các doanh nghiệp còn đưa tiền cho Nam vào các dịp lễ, Tết. Tống Hải Nam bị xác định 28 lần nhận tổng cộng 105.000 USD và 1,07 tỷ đồng, tương đương 3,537 tỷ đồng.

Tại phiên tòa, Nguyễn Gia Liêm - cựu Phó Cục trưởng Cục Quản lý lao động ngoài nước, khai được phân công phụ trách thị trường Hàn Quốc và Nhật Bản. Bị cáo không trực tiếp thẩm định hồ sơ cấp phiếu trả lời cho doanh nghiệp mà cấp phòng thực hiện, sau đó trình Liêm ký. Liêm khai khi triển khai visa E7-3, Tống Hải Nam - cựu Cục trưởng yêu cầu bị cáo ký các văn bản sau khi cấp phòng hoàn tất thẩm định. Liêm khẳng định không gây khó khăn, không yêu cầu doanh nghiệp đưa tiền và cũng không báo cáo Nam về việc này.

Tuy nhiên, trước Hội đồng xét xử, Liêm thừa nhận đã nhận tiền từ doanh nghiệp. Cụ thể, bị cáo nhận 7.000 USD từ bị cáo Nghiêm Quốc Hưng, gồm 1.000 USD khi Hưng đến nhà Liêm trước chuyến công tác Hàn Quốc và 6.000 USD liên quan việc hỗ trợ thúc đẩy thủ tục visa E7 cho người lao động.

Ngoài ra, Liêm nhận 1.000 USD từ Nghiêm Văn Định và 1.000 USD từ Nguyễn Đức Nam vào các dịp lễ, Tết. Liêm cho biết đã nộp lại toàn bộ số tiền thu lợi bất chính cho cơ quan điều tra.

Khi Hội đồng xét xử hỏi về cáo buộc "Nhận hối lộ", Liêm thừa nhận hành vi sai phạm và không kêu oan.

Bị cáo cho biết đã công tác 40 năm tại Cục Quản lý lao động ngoài nước, nhận thức rõ những khó khăn của doanh nghiệp và người lao động, đồng thời khẳng định trong quá trình công tác không gây khó khăn mà luôn tạo điều kiện để doanh nghiệp đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài đúng quy định.

Liêm xin Hội đồng xét xử xem xét giảm nhẹ hình phạt vì đã thành khẩn khai báo, khắc phục toàn bộ số tiền thu lợi bất chính và mong sớm trở về với gia đình.

H.NGUYÊN