Đọc - Khát khao học để làm người, làm đúng và sống một đời có ý nghĩa

Tôi đã chứng kiến nhiều con người thành công và cả những người thất bại. Một điểm chung rất rõ: những người đi xa, bền sức đều là những người có thói quen đọc. Không phải đọc cho có, đọc để “biết”, đọc để “tích lũy” mà đọc như một nhu cầu sống - như một cách để học, để hiểu, để thực hành, để trưởng thành. Với họ, đọc là biểu hiện của một khát khao sâu thẳm - khát khao học.

Đọc - biểu hiện rõ ràng nhất của khát khao học

Một người có thể nói mình là người ham học, nhưng nếu không đọc, thì sự ham học đó thường dừng ở khẩu hiệu. Bởi đọc là chính là hành động cụ thể nhất của việc học chủ động. Khi bạn mở một cuốn sách, bạn đang tự mình bước vào hành trình tìm hiểu, đặt câu hỏi, phản biện và tiếp nhận tri thức.

Đọc không chỉ là tiếp thu thông tin. Đọc là quá trình đối thoại với trí tuệ của nó với người đi trước. Mỗi cuốn sách là một cuộc đời, một trải nghiệm, một bài học đã được chưng cất.

Đọc là “khai minh”, giúp ta học cách làm người. Học cách đúng - sai, thiện - ác, cao thượng - thấp hèn. Học cách đối diện với khó khăn, với cám dỗ, với thất bại. Và quan trọng nhất, đọc giúp ta học cách sống một đời đàng hoàng và tử tế.

Ảnh minh họa

Những con người lớn đều bắt đầu từ việc đọc

Không phải ngẫu nhiên mà những con người vĩ đại trong lịch sử đều là những người đọc không ngừng.

Abraham Lincoln - vị Tổng thống thứ 16 của Hoa Kỳ. Ông tại nhiệm từ năm 1861 đến 1865.

Sinh ra trong một gia đình nghèo, gần như không được học hành bài bản. Nhưng ông đã tự học bằng cách đọc bất cứ cuốn sách nào có thể mượn được. Ông đọc bên ánh đèn dầu, đọc trong lúc nghỉ ngơi sau những ngày lao động vất vả. Chính việc đọc đã rèn giũa tư duy, đạo đức và khả năng lãnh đạo, giúp ông trở thành một trong những tổng thống vĩ đại nhất nước Mỹ.

Bác Hồ Chí Minh - vị Lãnh tụ kính yêu của dân tộc Việt, một con người đã đi qua nhiều quốc gia, nhiều nền văn hóa cũng là một hình mẫu đọc suốt đời. Trong hành trình tìm đường cứu nước, Người không chỉ quan sát mà còn đọc, nghiên cứu, suy ngẫm. Chính việc đọc đã giúp Người hiểu sâu sắc về thế giới, về con người, và tìm ra con đường đúng cho dân tộc.

Bill Gates - một trong những người giàu nhất thế giới, vẫn duy trì thói quen đọc hàng chục cuốn sách mỗi năm. Ông từng nói rằng đọc là cách chính để ông học hỏi. Dù đã đạt đến đỉnh cao của sự nghiệp, ông vẫn đọc bởi ông hiểu rằng học là hành trình không có điểm kết thúc.

Điều đáng nói là: họ không đọc vì rảnh rỗi. Họ đọc vì khát khao hiểu biết, vì trách nhiệm với chính mình và với thế giới.

Đọc không chỉ để biết - mà để trở thành

Có một hiểu lầm phổ biến: đọc là để tích lũy kiến thức. Điều đó đúng, nhưng chưa đủ. Đọc sâu hơn là để chuyển hóa chính mình.

Bạn có thể đọc hàng trăm cuốn sách, nhưng nếu không thay đổi cách nghĩ, cách làm, cách sống, thì việc đọc đó chưa thực sự có giá trị. Ngược lại, có những cuốn sách chỉ cần đọc một lần, nhưng đủ để “khai sáng” làm bạn thay đổi cả cuộc đời.

Đọc giúp ta:

Hiểu bản thân mình hơn
Nhìn thế giới đa chiều hơn
Ra quyết định đúng đắn hơn
Sống có trách nhiệm và ý nghĩa hơn

Một người không đọc thường bị giới hạn bởi kinh nghiệm cá nhân. Nhưng một người đọc nhiều sẽ có “trải nghiệm gián tiếp” vô cùng phong phú. Họ ít mắc sai lầm hơn - vì họ đã “thấy” sai lầm đó qua sách.

Văn hóa đọc trong gia đình - nơi gieo hạt đầu tiên

Một đứa trẻ không tự nhiên mà thích đọc. Thói quen đọc được hình thành từ môi trường, đặc biệt là gia đình.

Nếu trong nhà có sách, có góc đọc, có cha mẹ đọc sách - thì đứa trẻ sẽ coi việc đọc là bình thường. Ngược lại, nếu cả nhà chỉ cầm điện thoại, dán ánh nhìn vào laptop thì rất khó để đứa trẻ hình thành thói quen đọc.

Gia đình không cần ép con đọc. Chỉ cần tạo ra một môi trường nơi việc đọc là tự nhiên, là niềm vui.

Hãy bắt đầu từ những điều đơn giản:

Một kệ sách nhỏ trong nhà
30 phút đọc mỗi tối
Cha mẹ cùng đọc với con
Chia sẻ với nhau về những gì đã đọc

Đọc trong gia đình không chỉ là học kiến thức. Đó là cách nuôi dưỡng nhân cách, giá trị sống và nền tảng đạo đức.

Văn hóa đọc trong doanh nghiệp - nền tảng của tổ chức học tập

Một doanh nghiệp muốn phát triển bền vững không thể chỉ dựa vào vốn, công nghệ hay thị trường. Yếu tố quyết định vẫn là con người. Và con người chỉ có thể phát triển nếu họ ý thức sớm tầm quan trọng của sự học và phát triền bản thân.

Một tổ chức không đọc là một tổ chức ngừng học. Và một tổ chức ngừng học thì sớm muộn cũng tụt hậu.

Trong thực tế, nhiều doanh nghiệp đầu tư rất nhiều vào đào tạo, nhưng lại bỏ quên việc xây dựng văn hóa đọc. Trong khi đó, đọc chính là hình thức học hiệu quả, chi phí thấp và bền vững nhất.

Một doanh nghiệp có văn hóa đọc sẽ có những đặc điểm:

Nhân sự chủ động học hỏi
Tư duy mở và linh hoạt
Khả năng thích nghi cao
Văn hóa trao đổi tri thức mạnh mẽ

Ngược lại, doanh nghiệp không đọc thường rơi vào tình trạng:

Tư duy lặp lại
Ngại thay đổi
Quyết định dựa trên cảm tính
Khó phát triển bền vững

Xây dựng văn hóa đọc - không phải phong trào, mà là chiến lược

Văn hóa đọc không thể xây dựng bằng khẩu hiệu. Nó cần được thiết kế như một hệ thống.

Một số hướng đi thực tế:

1. Lãnh đạo phải là người đọc trước

Không ai có thể truyền cảm hứng đọc nếu bản thân không đọc. CEO, quản lý phải là người làm gương.

2. Tích hợp đọc vào công việc

Không phải đọc ngoài giờ, mà đọc như một phần của công việc: đọc để giải quyết vấn đề, để nâng cao năng lực.

3. Chia sẻ sau khi đọc

Đọc xong phải có chia sẻ, thảo luận, áp dụng. Nếu không, việc đọc dễ trở thành hình thức.

4. Xây dựng thư viện doanh nghiệp

Không cần lớn, nhưng phải chọn lọc. Sách phải phù hợp với định hướng phát triển.

5. Gắn đọc với đánh giá năng lực

Người đọc và học phải được ghi nhận. Không phải để tạo áp lực, mà để khuyến khích.

Đọc – hành trình của sự khiêm tốn

Càng đọc nhiều, ta càng nhận ra mình biết ít. Và chính điều đó giữ cho ta sự khiêm tốn - một phẩm chất quan trọng của người thành công.

Người không đọc dễ rơi vào ảo tưởng hiểu biết. Người đọc nhiều thì ngược lại: họ cẩn trọng, sâu sắc và ít phán xét hơn.

Đọc giúp ta hiểu rằng thế giới rộng lớn hơn ta nghĩ. Và con người thì phức tạp hơn ta tưởng.

Một tổ chức mạnh là tổ chức của những con người khát khao học

Bạn có thể xây dựng chiến lược, hệ thống, quy trình. Nhưng nếu con người trong tổ chức không có khát khao học, thì tất cả sẽ chỉ là hình thức.

Ngược lại, nếu bạn có một đội ngũ luôn đọc, luôn học, luôn phát triển thì tổ chức đó sẽ tự tiến hóa.

Đọc không làm bạn thành công ngay lập tức. Nhưng không đọc thì gần như chắc chắn bạn sẽ bị bỏ lại.

Không cần phải đọc nhiều ngay từ đầu. Chỉ cần bắt đầu.

Một trang mỗi ngày.

Một cuốn mỗi tháng.

Một ý tưởng được áp dụng.

Dần dần, việc đọc sẽ trở thành một phần của bạn.

Đọc không phải là nghĩa vụ. Đọc là sự lựa chọn của những con người muốn sống một cuộc đời có ý nghĩa.

Và sâu xa hơn, đọc chính là biểu hiện rõ ràng nhất của khát khao học. Mà nơi nào còn khát khao học, nơi đó còn hy vọng phát triển.

Nhan Húc Quân (*)