Doanh nghiệp Việt trước sức ép chuỗi cung ứng đổi 'luật chơi'

Ngày 21-8, Trung tâm Cách mạng Công nghiệp lần thứ 4 tại TPHCM (C4IR TPHCM) tổ chức diễn đàn đối thoại “Việt Nam và ASEAN trong chuỗi giá trị toàn cầu: Từ tín hiệu đến hành động”.

Các đại biểu tham dự diễn đàn. Ảnh: MINH XUÂN

Tại diễn đàn, ông Nguyễn Đức Huy, Phó Giám đốc C4IR TPHCM, cho rằng sản xuất, xuất khẩu của Việt Nam đã gắn rất sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu. Riêng 7 tháng đầu năm 2026, trong tổng kim ngạch xuất khẩu 319,53 tỷ USD, khu vực FDI đóng góp 255,89 tỷ USD, tăng 26,4% và chiếm tới 80,1%.

Mức độ gắn kết này không chỉ thể hiện ở đầu ra. Sản xuất trong nước cũng phụ thuộc đáng kể nguồn nguyên liệu, linh kiện... từ các quốc gia, khiến mỗi biến động của chuỗi cung ứng toàn cầu có thể nhanh chóng tác động đến sản xuất, đơn hàng và xuất khẩu của Việt Nam.

Theo ông Huy, trong bối cảnh chuỗi cung ứng đang được tái cấu trúc, tiêu chí lựa chọn nhà cung cấp của các tập đoàn đã thay đổi. Chi phí thấp không còn đủ để giữ đơn hàng; doanh nghiệp phải chứng minh năng lực đáp ứng tiêu chuẩn, quản trị dữ liệu, tốc độ giao hàng.

Phiên đối thoại tập trung phân tích cơ hội để Việt Nam và ASEAN nâng vị thế, giữ lại nhiều giá trị hơn trong chuỗi cung ứng toàn cầu. ẢNH MINH XUÂN

Sự dịch chuyển này cũng mở ra cơ hội nâng vị thế của Việt Nam và ASEAN trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Bà Vân Nguyễn, Phụ trách Chương trình nghị sự khu vực, Trung tâm Sản xuất tiên tiến và Chuỗi cung ứng, Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF), cho rằng ASEAN có thể trở thành một trung tâm sản xuất đáng tin cậy, nếu các nền kinh tế trong khu vực kết nối được những năng lực bổ trợ về sản xuất, công nghệ, tiêu chuẩn và nhân lực. Khi đó, khu vực không chỉ có khả năng đón thêm dòng đầu tư mà còn có điều kiện giữ lại nhiều giá trị hơn trong chuỗi sản xuất.

Để biến cơ hội này thành năng lực cạnh tranh thực chất, bà Anne-Katrin Pfister, Trưởng bộ phận Chính sách Thương mại số khu vực châu Á - Thái Bình Dương, WEF, cho rằng ASEAN cần số hóa dòng thương mại từ đầu đến cuối, xây dựng hạ tầng số có khả năng tương tác xuyên biên giới và hình thành dòng dữ liệu đáng tin cậy.

Đặc biệt, doanh nghiệp nhỏ và vừa phải được đưa vào chuỗi cung ứng số để không chỉ tham gia sâu hơn mà còn từng bước nâng phần giá trị giữ lại trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

MINH XUÂN