Công nghệ tháo nút thắt tiếp cận tín dụng cho doanh nghiệp

Dữ liệu mở đường tiếp cận vốn

Với doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME), hạn chế về tài sản bảo đảm, hồ sơ phức tạp và thời gian xét duyệt kéo dài vẫn là những rào cản khi tiếp cận tín dụng. Khi hoạt động kinh doanh ngày càng được số hóa, dữ liệu phát sinh từ doanh thu, hóa đơn, thanh toán, kế toán và dòng tiền đang trở thành một nguồn thông tin quan trọng để ngân hàng đánh giá khách hàng.

Trong khuôn khổ sự kiện Chuyển đổi số ngành Ngân hàng 2026, lãnh đạo các tổ chức tín dụng đã có nhiều chia sẻ về việc ứng dụng dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo (AI) có ý nghĩa quan trọng trong cấp tín dụng cho các doanh nghiệp SME, hộ kinh doanh. Ông Từ Tiến Phát, Tổng Giám đốc Ngân hàng TMCP Á Châu (ACB) cho rằng, việc Chính phủ thúc đẩy kết nối dữ liệu dùng chung từ cơ quan thuế, bảo hiểm xã hội và các cơ quan khác sẽ hỗ trợ quá trình thẩm định tín dụng trong tương lai. Theo ông, các ngân hàng đã ứng dụng Big Data và AI trong cấp tín dụng những năm gần đây, song mức độ triển khai còn phụ thuộc vào khẩu vị rủi ro của từng tổ chức tín dụng.

Đặc biệt, với cho vay tín chấp, ngân hàng không thể chỉ dựa vào thông tin từ Trung tâm Thông tin tín dụng Quốc gia Việt Nam (CIC) hay dữ liệu thanh toán. Đối với hộ kinh doanh, việc nắm được dòng tiền ra - vào, doanh thu, nghĩa vụ thuế, lịch sử thanh toán và các hành vi tài chính khác sẽ giúp ngân hàng có thêm cơ sở đánh giá khả năng trả nợ.

Theo ông Từ Tiến Phát, việc hộ kinh doanh minh bạch doanh thu, thanh toán và nghĩa vụ thuế không chỉ là vấn đề tuân thủ pháp luật mà còn mang lại quyền lợi trong tiếp cận tín dụng. Dữ liệu càng đầy đủ, khả năng ngân hàng xem xét cho vay tín chấp càng được mở rộng.

Công nghệ đang được các ngân hàng đưa sâu vào quy trình cấp tín dụng

Thực tế triển khai tại các ngân hàng cho thấy dữ liệu đang được đưa vào nhiều công đoạn của quy trình tín dụng. Ông Nguyễn Hưng, Tổng Giám đốc Ngân hàng TMCP Tiên phong (TPBank), cho biết, nhiều công đoạn trước đây thực hiện thủ công đã được chuyển sang sử dụng công nghệ. Hệ thống có thể hỗ trợ thu thập dữ liệu, tính toán chỉ số và phân tích tình hình tài chính doanh nghiệp, qua đó giảm nguồn lực vận hành và tăng tính minh bạch trong quyết định.

Theo thống kê của TPBank, ứng dụng công nghệ giúp giảm khoảng 30% quy trình ở một số khâu vận hành phía sau, rút ngắn khoảng 40 - 50% thời gian xử lý và tiết kiệm 300 - 500 tỷ đồng chi phí mỗi năm. Từ tháng 5/2026, ngân hàng cũng triển khai ký số và xác thực qua VNeID đối với giao dịch tín dụng của khách hàng cá nhân, giảm bớt giấy tờ và thao tác ký trực tiếp.

Vay vốn không cần tài sản bảo đảm

Không chỉ tạo thêm dữ liệu cho ngân hàng, công nghệ còn trực tiếp thay đổi cách doanh nghiệp tiếp cận vốn. Một trong những mô hình được giới thiệu tại chuỗi sự kiện Chuyển đổi số ngành Ngân hàng là MISA Lending - nền tảng kết nối vay vốn dựa trên dữ liệu tài chính hình thành trong quá trình doanh nghiệp vận hành.

MISA Lending được tích hợp trực tiếp trên các phần mềm bán hàng, kế toán và hóa đơn điện tử của MISA. Khi khách hàng có nhu cầu vay, nền tảng tự động tổng hợp, phân tích dữ liệu, tính toán khả năng tài chính và đề xuất khoản vay phù hợp. Quy trình được thiết kế số hóa 100% và thực hiện ngay trên phần mềm. Với hệ sinh thái khoảng 400.000 khách hàng doanh nghiệp sử dụng các giải pháp số của MISA, nền tảng có nguồn dữ liệu được hình thành liên tục để hỗ trợ ngân hàng đánh giá rủi ro.

Bà Nguyễn Thị Ngoan, Phó Tổng Giám đốc Tập đoàn MISA, cho biết MISA Lending hiện đã kết nối thành công với 16 ngân hàng, tỷ lệ vay vốn thành công đạt 36,2%, cao gấp 10 lần so với mô hình truyền thống. Tổng hạn mức được cấp qua nền tảng đạt 23.860 tỷ đồng, tổng giá trị giải ngân đạt 40.090 tỷ đồng. Riêng năm 2025, nền tảng ghi nhận 10.675 tỷ đồng hạn mức được cấp và 18.725 tỷ đồng giải ngân.

MISA Lending đã kết nối thành công với 16 ngân hàng

Theo bà Nguyễn Thị Ngoan, dữ liệu tài chính được hình thành từ thông tin kế toán, hóa đơn, doanh thu và dòng tiền giúp doanh nghiệp và hộ kinh doanh tiếp cận nguồn vốn thuận lợi hơn. Quy trình vay được rút ngắn với 5 phút hoàn thiện hồ sơ, 1 ngày phê duyệt và không cần tài sản bảo đảm.

Một minh chứng khác là sự hợp tác giữa Ngân hàng TMCP Kỹ thương Việt Nam (Techcombank) và MISA Lending. Từ năm 2022, giải pháp này đã kết nối nguồn vốn hơn 22.000 tỷ đồng từ Techcombank tới hơn 4.000 khách hàng, góp phần rút ngắn hành trình tiếp cận vốn của doanh nghiệp.

Techcombank đồng thời kết hợp dữ liệu từ hóa đơn, báo cáo tài chính và dữ liệu giao dịch để đánh giá nhu cầu vốn và năng lực tài chính của doanh nghiệp theo thời gian thực. Song song với nhóm SME, ngân hàng phát triển các giải pháp số cho hộ kinh doanh, hướng tới số hóa quản lý bán hàng, dòng tiền, hóa đơn và kê khai thuế.

Ông Nguyễn Anh Tuấn, Phó Tổng giám đốc kiêm Giám đốc Khối Ngân hàng Bán lẻ và Ngân hàng Cao cấp Techcombank, cho rằng dữ liệu và AI là những năng lực cốt lõi giúp ngân hàng hiểu khách hàng sâu hơn, đưa ra giải pháp phù hợp và tạo trải nghiệm thuận tiện hơn cho từng cá nhân, doanh nghiệp, hộ kinh doanh. Theo ông, giá trị của dữ liệu và AI nằm ở khả năng giúp khách hàng tiếp cận dịch vụ tài chính nhanh, thuận tiện và phù hợp hơn.

Dù vậy, công nghệ không đồng nghĩa với việc mọi quyết định tín dụng đều được tự động hóa hoàn toàn. Ông Lưu Danh Đức, Phó Tổng Giám đốc Ngân hàng TMCP Sài Gòn Tài Lộc (SACOMBANK) cho rằng, AI có thể tham gia nhiều khâu từ phân tích dữ liệu đến hỗ trợ vận hành, nhưng các quyết định quan trọng vẫn cần sự tham gia của con người. Việc phê duyệt tín dụng hoàn toàn bằng AI hiện mới phù hợp với một số sản phẩm có mức độ rủi ro thấp như thấu chi hoặc thẻ tín dụng.

Cùng với việc số hóa quy trình tín dụng, hạ tầng dữ liệu và xác thực danh tính đang tạo thêm nền tảng cho các giao dịch tài chính trên môi trường số. Theo ông Nguyễn Anh Cương, Phó Cục trưởng Cục Viễn thông, Bộ Khoa học và Công nghệ, năm 2026, quá trình chuẩn hóa thuê bao chuyển sang giai đoạn mới với trọng tâm xác nhận chính chủ người sử dụng. Thông qua VNeID, người dân có thể tra cứu các số thuê bao đứng tên mình, xác nhận số đang sử dụng và từ chối những số không thuộc quyền sử dụng. Sau 4 tháng triển khai, các doanh nghiệp viễn thông đã hoàn thành rà soát hơn 115 triệu thuê bao đang hoạt động; trong đó 102 triệu số được chuẩn hóa, xác nhận chính chủ và tích hợp vào ví giấy tờ của công dân trên VNeID, còn khoảng 13 triệu số bị dừng dịch vụ do chưa hoàn thành việc chuẩn hóa theo quy định.

Ông Nguyễn Anh Cương cho hay, kết quả làm sạch và định danh thuê bao không chỉ phục vụ quản lý viễn thông mà còn hỗ trợ chuyển đổi số ngành Ngân hàng. Việc chuẩn hóa thuê bao giúp các tổ chức tài chính, ngân hàng giảm thời gian và chi phí xác minh trung gian; thông qua VNeID, ngân hàng có thể kết nối, xác thực tính chính chủ của số điện thoại khách hàng khi đăng ký mở tài khoản hoặc thực hiện giao dịch nhanh chóng, bảo mật hơn. Qua đó, dữ liệu được xác thực góp phần xây dựng môi trường giao dịch điện tử an toàn, minh bạch, đồng thời tạo thêm nền tảng thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt và phát triển tài chính số.

Theo số liệu của Ngân hàng Nhà nước, đến cuối tháng 7/2026, dư nợ tín dụng toàn nền kinh tế đạt gần 20,3 triệu tỷ đồng, tăng 8,98% so với cuối năm 2025. Trong đó, dư nợ doanh nghiệp trên 10,7 triệu tỷ đồng, chiếm 53,4% tổng dư nợ; riêng dư nợ doanh nghiệp SME trên 4 triệu tỷ đồng.

Ngân Thương