Doanh nghiệp kiến nghị đơn giản hóa thủ tục môi trường

Đơn giản hóa thủ tục, hoàn thiện khung pháp lý để khơi thông nguồn lực đầu tư

Phát biểu tại Diễn đàn đối thoại về thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh lĩnh vực nông nghiệp và môi trường diễn ra sáng 18/6, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp cho biết, cải cách thủ tục hành chính và cắt giảm điều kiện đầu tư kinh doanh là yêu cầu quan trọng nhằm khơi thông nguồn lực, giảm chi phí xã hội, tạo môi trường đầu tư kinh doanh minh bạch, thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp.

Theo Thứ trưởng, đối với ngành nông nghiệp và môi trường, nhiệm vụ này càng có ý nghĩa đặc biệt khi phạm vi quản lý rộng, liên quan trực tiếp đến nhiều lĩnh vực thiết yếu như đất đai, tài nguyên, môi trường, thủy sản, lâm nghiệp, chăn nuôi, thú y, trồng trọt và bảo vệ thực vật.

Thời gian qua, thực hiện chỉ đạo của Trung ương và Chính phủ, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã tập trung rà soát, cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, đồng thời đẩy mạnh phân cấp, phân quyền cho địa phương. Bộ là một trong ba Bộ được Chính phủ biểu dương vì đạt và vượt các chỉ tiêu được giao, đồng thời được giao xây dựng các Nghị quyết riêng về cắt giảm, phân cấp và đơn giản hóa thủ tục hành chính.

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp, Vụ trưởng Vụ Pháp chế Phan Tuấn Hùng và Tổng Biên tập Báo Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Ngọc Thạch đồng chủ trì phiên đối thoại trong khuôn khổ Diễn đàn.

Về kết quả cụ thể, Bộ đã cắt giảm được 8.987 ngày giải quyết thủ tục hành chính, tương ứng giảm 53,39%; tiết kiệm khoảng 5.310 tỷ đồng chi phí tuân thủ cho người dân và doanh nghiệp, tương ứng giảm 54,73%. Số thủ tục hành chính cấp Bộ giảm từ 267 xuống còn 148. Đồng thời, Bộ đã thực hiện phân cấp 58 thủ tục, bãi bỏ 108 thủ tục và đơn giản hóa 88 thủ tục thuộc nhiều lĩnh vực.

Đối với điều kiện kinh doanh, Bộ đã bãi bỏ 13 trong tổng số 40 ngành, nghề kinh doanh có điều kiện và thu hẹp 3 ngành nghề, đạt tỷ lệ cắt giảm 36,25%, vượt yêu cầu tối thiểu mà Trung ương đề ra.

Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp nhấn mạnh, những kết quả trên cho thấy hướng đi đúng đắn với sự chỉ đạo quyết liệt của lãnh đạo Bộ và sự vào cuộc trách nhiệm của các đơn vị. Tuy nhiên, cải cách không dừng lại ở các con số mà cần tiếp tục đi vào thực chất, được đo bằng mức độ thuận lợi, hài lòng của người dân, doanh nghiệp và hiệu quả quản lý nhà nước.

Trong thời gian tới, Bộ sẽ tiếp tục hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật theo hướng đồng bộ, minh bạch, khả thi; đồng thời tổ chức thực hiện các nhiệm vụ với yêu cầu rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thời hạn và rõ kết quả.

Tại diễn đàn, đại diện Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) đánh giá cao những kết quả mà Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã đạt được trong thời gian qua, đặc biệt là việc đẩy mạnh cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, sửa đổi các quy định liên quan đến điều kiện đầu tư kinh doanh và triển khai các nghị quyết của Chính phủ nhằm tạo thuận lợi cho doanh nghiệp. Theo VCCI, nhiều thay đổi đã góp phần giảm chi phí tuân thủ, rút ngắn thời gian thực hiện thủ tục và cải thiện tính minh bạch của môi trường kinh doanh.

Tuy nhiên, đại diện VCCI cũng cho rằng vẫn còn không gian đáng kể để tiếp tục cải cách theo hướng thực chất hơn, bảo đảm các quy định mới đi vào cuộc sống và tạo thuận lợi cho hoạt động sản xuất, kinh doanh. Đầu năm 2026, VCCI đã tiến hành khảo sát, tổng hợp ý kiến từ cộng đồng doanh nghiệp trên cả nước và ghi nhận gần 800 kiến nghị liên quan đến thể chế, thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh. Trong đó, nhiều kiến nghị thuộc phạm vi quản lý của Bộ Nông nghiệp và Môi trường.

Từ các phản ánh của doanh nghiệp, VCCI tổng hợp thành 7 nhóm vấn đề lớn cần tiếp tục được nghiên cứu, tháo gỡ. Theo đó, liên quan đến việc thiếu cơ sở pháp lý hoặc hướng dẫn thực hiện đối với một số quy định đã được luật hóa nhưng chưa có văn bản kỹ thuật đi kèm, khiến doanh nghiệp gặp khó khăn trong quá trình triển khai.

Cùng với đó là các quy định chưa rõ ràng hoặc chưa thống nhất giữa các văn bản, dẫn tới cách hiểu và áp dụng khác nhau giữa các địa phương, làm gia tăng rủi ro pháp lý cho doanh nghiệp.

Các doanh nghiệp cũng phản ánh tình trạng một số quy định pháp luật đặt ra yêu cầu bắt buộc nhưng lại chưa có cơ chế, công cụ hoặc văn bản hướng dẫn để doanh nghiệp thực hiện trên thực tế.

Trong khi đó, nhiều doanh nghiệp tập trung vào các chi phí tuân thủ mà doanh nghiệp cho rằng còn khá lớn, đặc biệt đối với những quy định liên quan đến bảo vệ môi trường, ký quỹ hoặc các yêu cầu kỹ thuật phát sinh trong quá trình sản xuất, kinh doanh. Đồng thời, đề cập đến một số thủ tục hành chính cần tiếp tục được rà soát, đơn giản hóa theo hướng quản lý rủi ro và giảm các khâu kiểm tra không cần thiết; các điều kiện kinh doanh chưa được quy định cụ thể, minh bạch, dẫn đến khó khăn trong quá trình thực thi và làm giảm khả năng dự báo của môi trường pháp lý.

Nhóm vấn đề cuối cùng được doanh nghiệp đặc biệt quan tâm là các điều kiện kinh doanh có tác động trực tiếp đến hoạt động sản xuất, đầu tư và mở rộng quy mô. Theo VCCI, các mục tiêu quản lý nhà nước về môi trường, an toàn sinh học hay phòng chống dịch bệnh là cần thiết, tuy nhiên cần cân nhắc áp dụng các công cụ quản lý dựa trên tiêu chuẩn kỹ thuật, kết quả đầu ra và mức độ rủi ro thay vì các biện pháp hành chính cứng nhắc.

Đại diện VCCI cho rằng việc tiếp tục rà soát, tháo gỡ các nhóm vướng mắc nêu trên sẽ góp phần nâng cao hiệu quả cải cách thủ tục hành chính, giảm chi phí tuân thủ, đồng thời tạo môi trường đầu tư, kinh doanh minh bạch, ổn định và thuận lợi hơn cho doanh nghiệp trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường.

Tạo môi trường đầu tư minh bạch, thuận lợi cho tăng trưởng xanh

Bà Nguyễn Thị Hồng Nhung, Phó Tổng thư ký Hiệp hội nuôi biển Việt Nam kiến nghị tháo gỡ một số điểm nghẽn để phát triển bền vững nuôi biển công nghiệp Việt Nam.

Trước hết là thiếu quy hoạch không gian biển chi tiết, khiến các địa phương khó giao khu vực biển ổn định, lâu dài cho doanh nghiệp đầu tư. Bên cạnh đó, thủ tục giao khu vực biển còn phức tạp, chi phí cao, đặc biệt sau khi có quy định mới liên quan đến chấp thuận chủ trương đầu tư, làm kéo dài thời gian và tăng gánh nặng cho người dân, doanh nghiệp.

Một hạn chế lớn khác là thiếu hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật quốc gia cho nuôi biển công nghiệp, nhất là về an toàn cơ sở, môi trường và vật liệu. Đồng thời, chưa có cơ quan đăng kiểm cho cơ sở và phương tiện nuôi biển, dẫn đến khó khăn trong quản lý và triển khai bảo hiểm…

Hiệp hội kiến nghị Chính phủ và các bộ, ngành sớm hoàn thiện thể chế, đơn giản hóa thủ tục, ban hành tiêu chuẩn kỹ thuật, phát triển chương trình nuôi biển công nghiệp, đồng thời xây dựng chính sách hỗ trợ, bảo hiểm và đào tạo nhân lực nhằm thúc đẩy phát triển bền vững ngành nuôi biển.

Còn đại diện cộng đồng doanh nghiệp châu Âu tại Việt Nam, EuroCham cho biết, nhiều doanh nghiệp vẫn gặp khó khăn khi triển khai các dự án đầu tư do một số thủ tục liên quan đến môi trường còn kéo dài và chồng chéo.

Theo EuroCham, một trong những vấn đề được doanh nghiệp quan tâm là quy trình cấp giấy phép môi trường hiện vẫn đòi hỏi nhiều thủ tục và thời gian xử lý tương đối dài. Trong khi đó, đối với nhiều dự án đầu tư, đặc biệt là các dự án công nghệ cao, việc chậm hoàn tất các thủ tục môi trường có thể ảnh hưởng đến tiến độ triển khai và kế hoạch kinh doanh của doanh nghiệp.

Đại diện EuroCham cho rằng cần nghiên cứu theo hướng đơn giản hóa quy trình, rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ và áp dụng cách tiếp cận quản lý rủi ro. Với những doanh nghiệp có lịch sử tuân thủ tốt hoặc áp dụng công nghệ sản xuất tiên tiến, thân thiện với môi trường, cơ quan quản lý có thể xem xét cơ chế thủ tục thuận lợi hơn nhằm khuyến khích đầu tư xanh và đổi mới công nghệ.

Liên quan đến các quy định môi trường, EuroCham cho rằng hiện vẫn tồn tại những nội dung có sự giao thoa giữa báo cáo đánh giá tác động môi trường và giấy phép môi trường, làm gia tăng khối lượng hồ sơ và chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp. Do đó, cần tiếp tục rà soát để tránh trùng lặp yêu cầu quản lý, đồng thời bảo đảm các thủ tục được thực hiện theo hướng minh bạch, dễ dự đoán và thống nhất giữa các địa phương.

Đối với cơ chế trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (EPR), EuroCham khẳng định cộng đồng doanh nghiệp ủng hộ mục tiêu thúc đẩy kinh tế tuần hoàn và nâng cao trách nhiệm bảo vệ môi trường. Tuy nhiên, việc triển khai cần bảo đảm tính khả thi, minh bạch và ổn định trong dài hạn.

Doanh nghiệp mong muốn các quy định liên quan đến EPR được xây dựng theo lộ trình phù hợp, tránh phát sinh chi phí đột ngột hoặc tạo thêm gánh nặng hành chính, qua đó giúp doanh nghiệp chủ động xây dựng kế hoạch đầu tư và sản xuất kinh doanh.

Thu Trang/Báo Tin tức và Dân tộc