Bộ Tài chính đề xuất trao quyền cho cấp xã trong đăng ký hợp tác xã

Bộ Tài chính đang trình Chính phủ dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 92/2024/NĐ-CP về đăng ký tổ hợp tác (THT), hợp tác xã (HTX) và liên hiệp HTX. Dự thảo tập trung xử lý các vướng mắc phát sinh trong thực tiễn, đẩy mạnh chuyển đổi số, đơn giản hóa thủ tục hành chính và điều chỉnh thẩm quyền quản lý phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Nhiều thủ tục đăng ký tổ THT, HTX và liên hiệp HTX được đề xuất cắt giảm mạnh thời gian xử lý, từ 5 ngày xuống còn 3 ngày, 2 ngày và thậm chí chỉ 1 ngày trong một số trường hợp.

Bộ Tài chính cho biết việc sửa đổi Nghị định 92/2024/NĐ-CP là cần thiết nhằm bảo đảm phù hợp với chủ trương sắp xếp tổ chức bộ máy, thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, đồng thời tháo gỡ những khó khăn, bất cập phát sinh trong quá trình triển khai quy định về đăng ký THT, HTX và liên hiệp HTX.

Theo tờ trình, dự thảo Nghị định hướng tới ba mục tiêu chính: điều chỉnh thẩm quyền, trách nhiệm của các cơ quan quản lý theo mô hình chính quyền địa phương mới; thể chế hóa các yêu cầu về nâng cao chất lượng thông tin đăng ký phục vụ trao đổi thông tin vì mục đích thuế; đồng thời tiếp tục cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính và xử lý các vướng mắc từ thực tiễn thi hành.

Một trong những nội dung đáng chú ý là việc phân định lại thẩm quyền đăng ký THT, HTX và liên hiệp HTX. Theo đó, nhiệm vụ đăng ký kinh doanh đối với khu vực kinh tế tập thể được chuyển từ cấp huyện về cơ quan đăng ký kinh doanh cấp xã, phù hợp với việc kết thúc hoạt động của đơn vị hành chính cấp huyện và triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Dự thảo cũng sửa đổi trách nhiệm của UBND cấp tỉnh và UBND cấp xã trong quản lý nhà nước đối với hoạt động đăng ký HTX, đồng thời yêu cầu bố trí nguồn lực, nhân sự và tăng cường kết nối, chia sẻ dữ liệu với Hệ thống thông tin về đăng ký HTX.

Về chuyển đổi số, dự thảo hoàn thiện quy định đăng ký trên môi trường điện tử theo hướng người nộp hồ sơ sử dụng tài khoản định danh điện tử để đăng nhập thông qua Cổng Dịch vụ công quốc gia hoặc ứng dụng VNeID. Trình tự, thủ tục đăng ký điện tử cũng được rà soát, bổ sung nhằm bảo đảm thống nhất và thuận lợi hơn cho người dân, HTX.

Đáng chú ý, dự thảo bổ sung quy định yêu cầu xác thực điện tử đối với cả người ủy quyền và người được ủy quyền khi thực hiện thủ tục đăng ký. Theo Bộ Tài chính, quy định này nhằm ngăn chặn tình trạng giả mạo thông tin cá nhân để thành lập HTX phục vụ các hành vi trục lợi, đồng thời nâng cao độ tin cậy của dữ liệu đăng ký. Trường hợp chưa có tài khoản định danh điện tử hoặc việc kết nối xác thực gặp gián đoạn, dự thảo cũng quy định các phương án xử lý linh hoạt để không làm ách tắc thủ tục hành chính.

Bên cạnh đó, dự thảo bổ sung quy định về hồ sơ, trình tự và thủ tục đăng ký thay đổi nội dung đăng ký HTX và liên hiệp HTX theo bản án của tòa án hoặc phán quyết của trọng tài đã có hiệu lực pháp luật. Đây là nội dung chưa được quy định cụ thể trong Nghị định hiện hành dù đã phát sinh trên thực tế. Hồ sơ được đơn giản hóa, chỉ gồm giấy đề nghị và bản sao quyết định hoặc phán quyết có hiệu lực.

Một điểm cải cách khác là việc cắt giảm thời gian giải quyết nhiều thủ tục đăng ký. Theo dự thảo, nhiều thủ tục được rút ngắn từ 5 ngày làm việc xuống còn 3 ngày, từ 3 ngày xuống còn 2 ngày hoặc 1 ngày trong một số trường hợp cụ thể. Việc cắt giảm này được kỳ vọng giúp giảm chi phí tuân thủ, tạo thuận lợi hơn cho các tổ chức kinh tế tập thể khi thực hiện thủ tục hành chính.

Dự thảo cũng bãi bỏ yêu cầu bắt buộc sử dụng chữ ký số chuyên dùng khi thực hiện đăng ký trực tuyến đối với cá nhân đã đăng nhập và xác thực thành công qua Cổng Dịch vụ công quốc gia hoặc VNeID. Theo Bộ Tài chính, thay đổi này góp phần giảm rào cản kỹ thuật, giảm chi phí cho người dân và hợp tác xã, đồng thời thúc đẩy chuyển đổi số trong lĩnh vực kinh tế tập thể.

Ngoài ra, dự thảo sửa đổi hồ sơ đăng ký thành lập HTX và liên hiệp HTX có yếu tố nhà đầu tư nước ngoài theo hướng phù hợp với Luật Đầu tư năm 2025; cập nhật các quy định về tình trạng pháp lý của HTX để đồng bộ với Cơ sở dữ liệu quốc gia về đăng ký doanh nghiệp; đồng thời bãi bỏ các biểu mẫu không còn phù hợp do đã được quy định tại văn bản chuyên ngành của Bộ Tài chính.

Theo Bộ Tài chính, việc ban hành Nghị định sửa đổi sẽ góp phần bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật, tránh khoảng trống pháp lý trong giai đoạn sắp xếp bộ máy hành chính, đồng thời tạo môi trường minh bạch, thuận lợi hơn cho hoạt động của khu vực kinh tế tập thể.

Huyền Anh