Định vị thương hiệu công nghiệp văn hóa Hà Nội

Vào cuộc sớm, tầm nhìn xa

Là nơi “lắng hồn núi sông ngàn năm”, vùng đất hội tụ, kết tinh, lan tỏa, Hà Nội có đầy đủ yếu tố để phát triển công nghiệp văn hóa trở thành một ngành kinh tế mũi nhọn. Với tầm nhìn xa và quyết sách đúng đắn, Hà Nội là địa phương đầu tiên trên cả nước ban hành riêng một nghị quyết chuyên đề về công nghiệp văn hóa. Đó là Nghị quyết số 09-NQ/TU ngày 22-2-2022 của Thành ủy về phát triển công nghiệp văn hóa trên địa bàn Thủ đô giai đoạn 2021-2025, định hướng đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 với nhiều mục tiêu và giải pháp đột phá.

Tour đêm Hoàng thành Thăng Long. Ảnh: Lại Tấn

Theo đó, Nghị quyết 09-NQ/TW xác định tầm nhìn là tạo bước phát triển toàn diện các ngành công nghiệp văn hóa của Thủ đô cả về quy mô, chất lượng sản phẩm, dịch vụ và thị trường, trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, có tốc độ, tỷ trọng, giá trị gia tăng cao. Phấn đấu, đến năm 2030, công nghiệp văn hóa đóng góp khoảng 8% GRDP của thành phố.

Từ nhận thức đúng đến hành động quyết liệt, nhiều cơ chế, chính sách hỗ trợ phát triển văn hóa nói chung, công nghiệp văn hóa nói riêng cũng được thành phố Hà Nội xây dựng, ban hành và triển khai trong thực tiễn. Đáng chú ý, HĐND thành phố Hà Nội đã ban hành Nghị quyết 24/2025/NQ-HĐND ngày 10-7-2025 về việc quy định về tổ chức và hoạt động của Trung tâm công nghiệp văn hóa trên địa bàn TP Hà Nội (thực hiện khoản 7 Điều 21 Luật Thủ đô), Nghị quyết 25/2025/NQ-HĐND ngày 10-7-2025 quy định về khu phát triển thương mại và văn hóa trên địa bàn TP Hà Nội (thực hiện khoản 8, Điều 21 Luật Thủ đô) với nhiều cơ chế, chính sách ưu đãi. Đây là hai quyết sách quan trọng, mở ra cơ hội để Hà Nội phát huy nguồn lực phục vụ phát triển công nghiệp văn hóa.

Từ nền tảng di sản văn hóa ngàn năm, cộng với sự trợ lực của công nghệ số, Hà Nội đã xây dựng được nhiều sản phẩm văn hóa đặc sắc, thu hút công chúng tham quan. Có thể kể đến như các chương trình: “Đêm thiêng liêng” tại di tích Nhà tù Hỏa Lò, “Tinh hoa đạo học” tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám, “Ngọc sơn – đêm huyền bí” tại di tích quốc gia đặc biệt đền Ngọc Sơn, tour đêm Hoàng thành Thăng Long, trình diễn ánh sáng công nghệ 3D mapping tại hồ Tây, hồ Hoàn Kiếm…

Không gian sáng tạo tại Công viên Thống Nhất. Ảnh: Trần Khánh

Theo thống kê, trong giai đoạn 2021-2025, chỉ tính riêng 4 di tích, danh thắng cấp thành phố là đền Ngọc Sơn, Nhà tù Hỏa Lò, Văn Miếu - Quốc Tử Giám, Bảo tàng Hà Nội đã đón hơn 8,3 triệu lượt khách tham quan, doanh thu đạt 244 tỷ đồng.

GS.TS Lê Hồng Lý, Chủ tịch Hội Văn nghệ dân gian Việt Nam đánh giá, cần phải ghi nhận sự vào cuộc nhanh của Đảng bộ, chính quyền thành phố Hà Nội trong phát triển công nghiệp văn hóa. Nếu không sớm có những chủ trương, nghị quyết kịp thời, bước đi nhanh chóng như tham gia vào Mạng lưới các Thành phố Sáng tạo, mở cửa đón tiếp những ban nhạc, sự kiện quốc tế… thì không có những thành công như hiện tại. Đây là điều đáng trân trọng, cần được phát huy trong thời gian tới.

Phát huy lợi thế, tạo bứt phá cho công nghiệp văn hóa

Nghị quyết số 02-NQ/TW ngày 17-3-2026 của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới và Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 7-1-2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam xác định nhiệm vụ, bảo tồn, tôn tạo, phục dựng và mở rộng không gian các di tích lịch sử - văn hóa tiêu biểu của Thủ đô như khu di sản Hoàng thành Thăng Long, khu di tích Cổ Loa, Văn Miếu - Quốc Tử Giám...; phát huy giá trị di sản gắn với phát triển du lịch văn hóa, công nghiệp văn hóa và giáo dục truyền thống, góp phần khẳng định bản sắc và chiều sâu văn hiến của Thủ đô Hà Nội.

Đồng thời phát triển công nghiệp văn hóa và thị trường các dịch vụ văn hóa; xây dựng mô hình, thương hiệu, sản phẩm văn hóa Thủ đô đặc sắc, mang tầm quốc tế gắn với du lịch; hình thành hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo trong lĩnh vực văn hóa - nghệ thuật.

Tour đêm tại Văn Miếu – Quốc Tử Giám. Ảnh: VM

Hà Nội hiện sở hữu một kho tàng di sản phong phú với trên 6.400 di tích, 1.793 di sản văn hóa, 1.300 làng nghề và khoảng 1.500 lễ hội. Đặc biệt, có 23 bảo tàng ngoài công lập đã được cấp phép hoạt động, trở thành điểm đến hấp dẫn du khách. Đây chính là nguồn lực vô cùng to lớn, tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững của văn hóa Thủ đô cũng như cho ngành công nghiệp văn hóa trong tương lai.

Theo PGS.TS Bùi Hoài Sơn, Ủy viên Chuyên trách Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội, trong giai đoạn phát triển mới, công nghiệp văn hóa chính là lĩnh vực mang tính đột phá, có khả năng đưa văn hóa trở thành động lực tăng trưởng rõ nét của Thủ đô. Tuy nhiên, thay vì phát triển dàn trải, Hà Nội cần lựa chọn trọng tâm, tập trung vào những lĩnh vực có lợi thế cạnh tranh cao như du lịch văn hóa, ẩm thực, điện ảnh, thời trang…

Ngoài ra, các ngành công nghiệp nội dung số như phần mềm, trò chơi giải trí, cùng với hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và lợi thế từ các làng nghề truyền thống, sẽ là những yếu tố quan trọng tạo nên sức cạnh tranh cho Hà Nội. “Với nhiều dư địa và tiềm năng, nếu được đầu tư đúng hướng, công nghiệp văn hóa không chỉ tạo ra tăng trưởng mà còn góp phần nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống người dân và khẳng định vị thế cạnh tranh của Thủ đô trong giai đoạn sắp tới”, PGS.TS Bùi Hoài Sơn nhấn mạnh.

Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội Phạm Tuấn Long cho rằng, Hà Nội đang sở hữu những lợi thế đặc biệt mà không phải địa phương nào cũng có. Đó là chiều sâu văn hiến, bản sắc văn hóa cùng hệ thống di sản phong phú đã được bồi đắp qua nhiều thế hệ. Những giá trị ấy, cùng với yếu tố về con người Hà Nội thanh lịch, sáng tạo, chính là nền tảng quan trọng để Thủ đô có thể phát triển nhanh và bền vững trong công nghiệp văn hóa.

“Với sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị, từ cấp thành phố đến cơ sở, cùng sự phối hợp của các sở, ngành, trong năm 2026, Hà Nội sẽ tiếp tục khẳng định vai trò đầu tàu trong phát triển văn hóa, cũng như công nghiệp văn hóa”, Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội Phạm Tuấn Long tin tưởng.

Thiên Tú