Giải pháp đồng bộ để biến di sản Thủ đô thành tài sản

Trong dòng chảy hơn nghìn năm lịch sử, Hà Nội đã tích lũy một kho tàng di sản đồ sộ, từ các công trình kiến trúc, di tích lịch sử đến những giá trị văn hóa phi vật thể đặc sắc. Mỗi di sản nếu được đặt trong một hệ sinh thái phù hợp, có câu chuyện và được “kích hoạt” đúng cách, sẽ trở thành nguồn lực quan trọng cho phát triển. Ngược lại, nếu tách rời di sản khỏi đời sống đương đại, giá trị sẽ khó được phát huy trọn vẹn. Vì vậy, bài toán đặt ra đối với Hà Nội không chỉ là bảo tồn, mà còn là “làm sống” di sản, để di sản thực sự trở thành một phần của đời sống đô thị, góp phần tạo nên bản sắc và động lực phát triển bền vững cho Thủ đô. Đây cũng là nội dung chính được các khách mời phân tích trong Chương trình Thời sự đặc biệt "Để di sản Thủ đô trở thành tài sản" do Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội thực hiện vào tối 28/3.

Tại chương trình, GS.TSKH Vũ Minh Giang, Ủy viên Hội đồng Di sản văn hóa Quốc gia, Phó Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam đánh giá, Nghị quyết 80-NQ/TW là một bước tiến dài trong tư duy về vai trò của văn hóa. Đối với Hà Nội, điều này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, bởi Thủ đô là nơi lưu giữ khối lượng lớn di sản văn hóa vật thể và phi vật thể. Vấn đề đặt ra là làm thế nào để biến những “tài nguyên” này thành các sản phẩm văn hóa đặc sắc, tham gia vào đời sống đương đại và đóng góp trực tiếp vào phát triển kinh tế - xã hội của Thành phố. GS.TSKH Vũ Minh Giang nhấn mạnh: muốn phát huy giá trị di sản ở mức cao nhất thì phải thổi hồn vào, phải để di sản "sống" cùng chúng ta, chứ không chỉ dừng lại ở việc chiêm ngưỡng hay tôn vinh.

Tiến sĩ Lê Thị Minh Lý, Phó Chủ tịch Hội Di sản văn hóa Việt Nam phân tích: để di sản thực sự “sống” trong đời sống đương đại và không rơi vào tình trạng khai thác nửa vời, cần hội tụ 5 yếu tố cốt lõi, đó là: Lấy giá trị lịch sử làm nền tảng, tránh khai thác bề nổi hay tái hiện khô cứng; Nắm bắt đúng thị hiếu và nhu cầu của công chúng hiện đại để có cách "kể chuyện" phù hợp; Đổi mới nghệ thuật trình diễn và ứng dụng công nghệ để tăng sức hấp dẫn; Chuyển từ mô hình thử nghiệm nhỏ lẻ sang đầu tư bài bản, bền vững về hạ tầng và chất lượng; Kịp thời điều chỉnh các cơ chế, chính sách và "điểm nghẽn" trong tổ chức thực hiện. Tiến sĩ Lê Thị Minh Lý nhấn mạnh, cần trở lại với tinh thần của Nghị quyết HĐND Thành phố, trong đó vấn đề cốt lõi là hiểu người dân để người dân được nói lên tiếng nói của mình, chia sẻ những khó khăn, đồng thời tạo điều kiện để người dân tự chủ và đóng góp tốt nhất cho việc bảo vệ di sản và đây là câu chuyện của Hà Nội.

Thông qua các ý kiến của chuyên gia, nhà quản lý cùng những góc nhìn thực tiễn, chương trình hướng tới thông điệp cốt lõi: di sản không chỉ là ký ức của quá khứ mà còn là nguồn lực quý giá cho hiện tại và tương lai. Để biến di sản thành tài sản là một hành trình dài hơi, đòi hỏi sự kiên trì, tầm nhìn chiến lược và những giải pháp vừa mang tính tổng thể, vừa linh hoạt, phù hợp với đặc thù của từng địa phương. Khơi thông nguồn lực văn hóa không chỉ là câu chuyện của chính sách, mà còn cần sự đồng hành, chung tay của cộng đồng. Chính sự vào cuộc đồng bộ của chính quyền và người dân sẽ mở ra cơ hội để các giá trị di sản được bảo tồn bền vững, đồng thời trở thành động lực quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.

Hoa Mai