Dịch bệnh não mô cầu vẫn có thể xuất hiện ở bất kỳ đâu

Khám, kiểm tra sức khỏe cho người dân khu vực ghi nhận ca bệnh não mô cầu. Ảnh: TTXVN

Kịp thời giám sát, xử lý

Theo Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC) Hà Nội, từ đầu năm 2026 đến nay, Hà Nội đã ghi nhận 2 ca bệnh do não mô cầu rải rác, không có trường hợp tử vong. Ngành Y tế đã kịp thời triển khai các biện pháp phòng, chống dịch, giám sát và xử lý các yếu tố nguy cơ, không để ghi nhận ca bệnh thứ phát.

Tuy nhiên, CDC Hà Nội cũng khuyến cáo người dân không nên chủ quan vì bệnh vẫn có khả năng xuất hiện ở bất kỳ địa bàn hay thời gian nào.

Liên quan đến chùm ca bệnh não mô cầu xuất hiện tại TP Hồ Chí Minh vừa qua, theo Viện Pasteur TP Hồ Chí Minh, từ đầu năm đến ngày 17/10/2026, khu vực phía Nam đã ghi nhận 42 ca bệnh não mô cầ, trong đó có 7 trường hợp tử vong; khoảng 94% trường hợp nhiễm thuộc nhóm huyết thanh B. Một số ổ dịch được ghi nhận tại trường học và cơ sở tập trung. Những số liệu này cho thấy bệnh vẫn là mối đe dọa đáng lưu ý, nhất là khi có thể diễn biến nặng chỉ trong thời gian ngắn.

Theo đại diện CDC Hà Nội, bệnh do não mô cầu là bệnh truyền nhiễm cấp tính nguy hiểm, có thể gây viêm màng não mủ, nhiễm khuẩn huyết và tử vong trong thời gian ngắn. Những trường hợp mắc bệnh gần đây tại một số địa phương tiếp tục là lời cảnh báo về tầm quan trọng của việc nhận biết sớm dấu hiệu bệnh, chủ động tiêm vaccine và thực hiện các biện pháp phòng lây nhiễm.

Bệnh do vi khuẩn Neisseria meningitidis (não mô cầu) gây ra. Vi khuẩn thường cư trú ở vùng mũi, họng của người và có thể tồn tại mà không gây triệu chứng. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, vi khuẩn xâm nhập vào máu hoặc màng não, gây bệnh xâm lấn nghiêm trọng.

Có nhiều nhóm huyết thanh não mô cầu; trong đó các nhóm A, B, C, W và Y là những nhóm gây phần lớn các ca bệnh xâm lấn trên thế giới. Bệnh có thể xuất hiện rải rác hoặc thành ổ dịch, đặc biệt tại môi trường tập trung đông người như trường học, ký túc xá, doanh trại và hộ gia đình.

Não mô cầu lây chủ yếu qua các giọt bắn đường hô hấp và dịch tiết mũi, họng khi tiếp xúc gần, kéo dài với người mang vi khuẩn hoặc người mắc bệnh. Các hành vi như ho, hắt hơi, hôn, dùng chung đồ dùng có dính dịch tiết hoặc sinh hoạt trong không gian đông đúc, thông khí lưu thông kém có thể làm tăng nguy cơ lây truyền. Không phải ai mang vi khuẩn cũng phát bệnh.

Tuy nhiên, người mang vi khuẩn vẫn có thể truyền vi khuẩn cho người khác. Trẻ nhỏ, thanh thiếu niên, người sống trong môi trường tập thể, người suy giảm miễn dịch hoặc đã phẫu thuật cắt lách có nguy cơ mắc bệnh cao hơn.

Dấu hiệu nhận biết sớm bệnh

TS.BS Nguyễn Sỹ Đức, Khoa Truyền nhiễm, Bệnh viện Nhi Hà Nội cho biết: Khả năng lây lan của vi khuẩn não mô cầu rất lớn. Cả người lớn và trẻ em đều có thể lây nhiễm não mô cầu; khả năng lây lan của bệnh viêm não mô cầu không thua kém bệnh sởi. Vì thế, nếu không kiểm soát, xử lý tốt khi có ca bệnh, nguy cơ có thể lây lan thành các cụm dịch nhỏ.

Theo đó, về phòng lây nhiễm bệnh viêm não mô cầu, với những người chưa được tiêm vaccine não mô cầu, nếu có tiếp xúc với bệnh nhân mắc bệnh này hoặc có nguy cơ, sẽ phải dùng thuốc dự phòng. Nếu chủ quan, bỏ qua việc kiểm soát, dự phòng cho những người có nguy cơ có thể xảy ra các ổ dịch.

Bác sĩ khuyến cáo, bên cạnh các biện pháp phòng bệnh như duy trì thói quen vệ sinh cá nhân, giữ gìn môi trường sống sạch sẽ, đeo khẩu trang khi tiếp xúc gần với người bệnh và sử dụng thuốc dự phòng nếu có nguy cơ phơi nhiễm; hiện nay tiêm vaccine là biện pháp phòng bệnh não mô cầu chủ động và hiệu quả nhất.

CDC Hà Nội cũng khuyến cáo người dân nhận biết sớm dấu hiệu cảnh báo của viêm não do mô cầu như: Sốt đột ngột, đau đầu dữ dội, buồn nôn hoặc nôn; cứng cổ, sợ ánh sáng, li bì, rối loạn ý thức hoặc co giật; xuất hiện các chấm, mảng đỏ tím trên da, không mất màu khi ấn. Trẻ nhỏ có biểu hiện bỏ bú, quấy khóc bất thường, li bì hoặc khó đánh thức...

Để phòng viêm não mô cầu, tiêm vaccine là biện pháp phòng bệnh hiệu quả. Việc tiêm vaccine phòng não mô cầu phù hợp với độ tuổi, tình trạng sức khỏe và hướng dẫn chuyên môn.

Người dân cũng cần thực hiện tốt các biện pháp vệ sinh phòng bệnh như: Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng; che miệng, mũi khi ho, hắt hơi; không dùng chung cốc, chai nước, dụng cụ ăn uống và đồ dùng cá nhân có nguy cơ dính dịch tiết; giữ nhà ở, lớp học, nơi làm việc thông thoáng; hạn chế tiếp xúc gần với người có biểu hiện nhiễm trùng đường hô hấp.

Đặc biệt, nếu người dân có tiếp xúc gần với người mắc bệnh, cần liên hệ cơ sở y tế để được đánh giá và hướng dẫn dự phòng kịp thời; không tự mua kháng sinh sử dụng.

Tạ Nguyên/Báo Tin tức và Dân tộc