Di sản ủng hộ Ukraine sẽ về đâu sau khi Thượng nghị sĩ Mỹ Lindsey Graham qua đời?

Trong bối cảnh xung đột với Nga bước vào giai đoạn mới, việc Mỹ có duy trì được sự đồng thuận giữa Quốc hội và Nhà Trắng hay không sẽ phụ thuộc vào nhiều yếu tố, hơn là một cá nhân. Tuy nhiên, khoảng trống mà cố thượng nghị sĩ Lindsey Graham để lại sẽ không dễ lấp đầy.

Người kết nối giữa Washington và Kiev

Theo Tạp chí Modern Diplomacy, trong hơn hai thập kỷ hoạt động tại Thượng viện, ông Graham được xem là một trong những chính trị gia có tiếng nói ảnh hưởng nhất của đảng Cộng hòa về chính sách đối ngoại. Kể từ khi Nga phát động chiến dịch quân sự đặc biệt tại Ukraine hồi tháng 2/2022, ông nổi lên như một trong những đồng minh kiên định nhất của Kiev tại Washington.

Không giống nhiều nghị sĩ khác, Thượng nghị sĩ Graham duy trì mối quan hệ cá nhân chặt chẽ với cả Tổng thống Mỹ Donald Trump và Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky.

Ông từng nhiều lần đến Ukraine, thường xuyên gặp gỡ các lãnh đạo nước này và liên tục kêu gọi Washington duy trì hỗ trợ quân sự, đồng thời bảo vệ quan điểm rằng, việc giúp Kiev không chỉ là bảo vệ Ukraine, mà còn góp phần bảo đảm an ninh châu Âu và duy trì sức răn đe đối với các cường quốc đối thủ.

Điều khiến ông Graham trở thành nhân vật đặc biệt không chỉ nằm ở vị trí của ông trong Quốc hội, mà còn ở khả năng tác động trực tiếp tới Nhà Trắng. Trong bối cảnh nhiều nghị sĩ Cộng hòa gặp khó khăn trong việc thuyết phục Tổng thống Trump duy trì chính sách cứng rắn với Nga, ông Graham là một trong số rất ít người có thể trao đổi trực tiếp với ông chủ Nhà Trắng, qua đó góp phần định hình các quyết định liên quan đến Ukraine.

Một trong những dấu ấn lớn nhất của ông Graham là thúc đẩy Đạo luật Trừng phạt Nga, đề xuất áp dụng các biện pháp cứng rắn hơn đối với các quốc gia tiếp tục nhập khẩu dầu mỏ, khí đốt và uranium của Moscow nhằm cắt giảm nguồn thu phục vụ chiến dịch quân sự của Moscow.

Dù nhận được sự đồng bảo trợ của 85 thượng nghị sĩ thuộc cả hai đảng, dự luật trên nhiều lần bị đình trệ do chưa nhận được sự ủng hộ từ Nhà Trắng. Chỉ một ngày trước khi qua đời, ông Graham cho biết đã đạt được thỏa thuận với chính quyền Tổng thống Trump để thúc đẩy dự luật tiến thêm trong quy trình lập pháp.

Song song với đó, ông Graham luôn là người ủng hộ mạnh mẽ việc tăng cường viện trợ quân sự cho Ukraine, từ các hệ thống phòng không Patriot, hợp tác sản xuất tên lửa, mở rộng chuyển giao vũ khí đến chia sẻ thông tin tình báo và các cam kết an ninh dài hạn.

Năm 2025, ông Graham cũng đóng vai trò quan trọng trong quá trình đàm phán thỏa thuận khoáng sản giữa Mỹ và Ukraine, tạo nền tảng cho việc doanh nghiệp Mỹ tham gia sâu hơn vào các dự án khai khoáng tại Ukraine, đồng thời tăng cường sự gắn kết lợi ích chiến lược giữa hai nước.

Khoảng trống khó lấp đầy

Theo các nhà phân tích, ảnh hưởng của ông Graham không xuất phát từ quyền lực thể chế, mà chủ yếu dựa trên uy tín cá nhân và mạng lưới quan hệ chính trị được xây dựng trong nhiều năm.

Ông được xem là cầu nối giữa Quốc hội và Nhà Trắng, giữa hai đảng tại Washington, đồng thời là một trong những kênh liên lạc quan trọng nhất giữa chính quyền Mỹ và Ukraine. Khi xuất hiện những bất đồng về chính sách Ukraine, khả năng vận động phía sau hậu trường của thượng nghị sĩ Graham thường được đánh giá có hiệu quả hơn nhiều so với các cuộc tranh luận công khai tại Quốc hội Mỹ.

Chính vì vậy, sự ra đi của ông Graham xảy ra vào thời điểm đặc biệt nhạy cảm, khi Ukraine đang đối mặt với các cuộc tấn công ngày càng dữ dội của Nga, còn Quốc hội Mỹ tiếp tục tranh luận về các gói viện trợ và các biện pháp gia tăng sức ép đối với Moscow.

Khoảng trống này càng trở nên đáng chú ý khi một số chính trị gia Cộng hòa có lập trường ủng hộ Ukraine, trong đó có cựu lãnh đạo phe đa số Thượng viện Mitch McConnell, cũng đang chuẩn bị rời Quốc hội. Điều này đồng nghĩa Kiev nhiều khả năng sẽ mất dần mạng lưới những đồng minh có nhiều kinh nghiệm và ảnh hưởng trong nội bộ đảng Cộng hòa.

Sau khi ông Graham qua đời, nhiều nghị sĩ của cả hai đảng đã kêu gọi sớm thông qua Đạo luật Trừng phạt Nga như một cách ghi nhận di sản chính trị của ông, thậm chí có ý kiến đề xuất đặt tên dự luật là Lindsey Graham.

Tổng thống Zelensky cũng mô tả đây là mất mát cá nhân, cho biết hai người vẫn thường xuyên liên lạc và đã gặp nhau trong chuyến thăm Ukraine cuối cùng của vị thượng nghị sĩ.

Chính sách của Mỹ sẽ đi về đâu?

Dù vậy, phần lớn chuyên gia cho rằng, sự ra đi của ông Graham chưa đồng nghĩa với việc chính sách của Mỹ đối với Ukraine sẽ thay đổi ngay lập tức. Trước hết, dự luật tăng cường trừng phạt Nga vẫn nhận được sự ủng hộ rộng rãi của cả hai đảng tại Thượng viện, tạo cơ sở để Quốc hội nước này tiếp tục thúc đẩy ngay cả khi thiếu vai trò dẫn dắt của ông Graham.

Quan trọng hơn, quan hệ hợp tác giữa Washington và Kiev hiện đã vượt ra ngoài khuôn khổ các gói viện trợ đơn lẻ. Các chương trình hợp tác sản xuất vũ khí, chia sẻ thông tin tình báo và phát triển công nghiệp quốc phòng đã hình thành những lợi ích chiến lược dài hạn, giúp quan hệ song phương có tính ổn định hơn so với giai đoạn đầu của cuộc xung đột.

Bản thân Tổng thống Trump trong thời gian gần đây cũng phát đi những tín hiệu tích cực hơn đối với Ukraine, từ việc ủng hộ cấp phép để Kiev tự sản xuất tên lửa đánh chặn Patriot cho tới việc sẵn sàng để Quốc hội xem xét các biện pháp trừng phạt cứng rắn hơn đối với Nga.

Tuy nhiên, giới quan sát cho rằng, thách thức lớn nhất nằm ở khả năng điều phối giữa Nhà Trắng và Quốc hội. Khi ông Graham không còn có thể đóng vai trò trung gian, việc dung hòa các khác biệt trong những quyết định liên quan đến viện trợ quân sự hoặc các gói hỗ trợ mới có thể trở nên khó khăn hơn, đặc biệt trong bối cảnh nội bộ đảng Cộng hòa vẫn tồn tại những quan điểm khác nhau về mức độ can dự của Mỹ vào cuộc xung đột.

Về lâu dài, hướng đi của chính sách Mỹ đối với Ukraine sẽ phụ thuộc không phải vào việc tìm kiếm một "Lindsey Graham thứ hai", mà vào việc liệu thế hệ lãnh đạo Cộng hòa kế tiếp có tiếp tục theo đuổi đường lối đối ngoại mà ông đại diện, hay chuyển sang xu hướng thu hẹp vai trò của Washington trong các cuộc xung đột ở nước ngoài.

Đây được xem là yếu tố có thể ảnh hưởng không chỉ đến vị thế của Ukraine trên mặt trận, mà còn tác động đến khả năng phương Tây duy trì sức ép lâu dài đối với Nga.

Bảo Minh