Đề xuất 'mở' đăng ký hộ tịch không phụ thuộc nơi cư trú: Thuận lợi cho dân

Dự thảo Luật Hộ tịch (sửa đổi) với nhiều đề xuất mới đang thu hút sự chú ý của dư luận, đặc biệt là các quy định liên quan trực tiếp đến quyền, lợi ích của người dân.

Đáng chú ý, dự thảo gồm 4 chương, 31 điều; giảm 3 chương, 46 điều so với Luật Hộ tịch năm 2014. Đồng thời, dự thảo Luật có quy định đề xuất giao UBND cấp xã thực hiện toàn bộ việc đăng ký hộ tịch và cho phép đăng ký các sự kiện hộ tịch không phụ thuộc nơi cư trú, địa giới hành chính.

Những thay đổi này được kỳ vọng tạo thuận lợi cho người dân; nhiều người đã nêu góp ý để đề xuất này thành hiện thực và có thể triển khai thuận lợi.

Gỡ bỏ “rào cản địa giới” là cần thiết

Bà Trần Thị Hồng Hà (phường Long Hưng, tỉnh Đồng Nai) cho rằng việc cho phép đăng ký hộ tịch không phụ thuộc nơi cư trú là thay đổi tích cực, bởi thực tế hiện nay có một bộ phận lớn người dân học tập, làm việc xa quê. Trước đây, chỉ để làm một giấy khai sinh lại, xác nhận tình trạng hôn nhân hay điều chỉnh thông tin, nhiều người phải xin nghỉ làm, di chuyển về địa phương cư trú; dẫn tới phát sinh chi phí và mất thời gian.

Quy định mới, nếu được thực hiện hiệu quả, sẽ giảm đáng kể gánh nặng này. Tuy nhiên, để bảo đảm tính bền vững, cần song song hoàn thiện hệ thống dữ liệu hộ tịch điện tử dùng chung trên toàn quốc, bảo đảm mọi thông tin được cập nhật tức thời, hạn chế sai sót. Ngoài ra, cần có cơ chế tra cứu liên thông thuận tiện cho cán bộ giải quyết hồ sơ, tránh tình trạng “mỗi nơi một kiểu”.

Đồng quan điểm, anh Hoàng Nam (phường Bình Tân, TP.HCM) chia sẻ việc giao UBND cấp xã thực hiện toàn bộ đăng ký hộ tịch thể hiện rõ định hướng cải cách theo hướng “một cửa, một cấp gần dân nhất”. Về nguyên tắc, đây là hướng đi hợp lý, bởi cấp xã là nơi người dân tiếp cận dễ dàng nhất, giảm tình trạng phải đi qua nhiều cấp trung gian.

Tuy vậy, anh Nam cho rằng nhìn ở góc độ dài hạn, quy định không phụ thuộc địa giới hành chính chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi gắn với chuyển đổi số. Khi dữ liệu hộ tịch được số hóa đầy đủ, liên thông với cơ sở dữ liệu dân cư, việc đăng ký ở bất cứ đâu cũng không còn là trở ngại.

“Do đó, dự thảo luật nên đi kèm các quy định cụ thể về hạ tầng dữ liệu, tiêu chuẩn kỹ thuật, cũng như trách nhiệm cập nhật, bảo mật thông tin. Bên cạnh đó, cần mở rộng dịch vụ công trực tuyến mức độ cao, cho phép người dân nộp hồ sơ, nhận kết quả qua mạng, hạn chế tiếp xúc trực tiếp. Nếu chỉ dừng ở việc “mở địa giới” mà chưa hoàn thiện nền tảng số, hiệu quả cải cách sẽ bị hạn chế” - anh Nam nói.

Việc cho phép đăng ký hộ tịch ở bất cứ đâu được kỳ vọng giảm chi phí, thời gian đi lại cho người dân. Ảnh minh họa: THẢO HIỀN

Làm rõ cơ chế phối hợp

Chị Phương Lê (phường Phú Nhuận, TP.HCM) cho rằng việc dồn toàn bộ đăng ký hộ tịch về cấp xã có thể giúp đơn giản hóa về mặt thủ tục, nhưng cũng đặt ra áp lực lớn cho cấp cơ sở. Thực tế hiện nay, năng lực giữa các địa phương còn chênh lệch, có nơi cán bộ phải kiêm nhiệm nhiều việc, điều kiện làm việc còn hạn chế. Vì vậy, cần có đánh giá tác động cụ thể, xác định rõ những địa bàn cần ưu tiên đầu tư về nhân lực và hạ tầng trước, tránh triển khai đồng loạt khi điều kiện chưa đồng đều.

Tương tự, anh Đức Long (phường Tân Bình, TP.HCM) nêu vấn đề cần được làm rõ như khi phát sinh tranh chấp hoặc yêu cầu điều chỉnh thông tin hộ tịch, cơ quan nào sẽ chịu trách nhiệm chính. Nếu người dân đăng ký ở một nơi nhưng cư trú ở nơi khác, việc phối hợp giữa các địa phương sẽ ra sao...

Dự thảo luật nên quy định cụ thể nguyên tắc xử lý, tránh tình trạng đùn đẩy trách nhiệm hoặc yêu cầu người dân phải đi lại nhiều lần để bổ sung hồ sơ. Đây là điểm mấu chốt để bảo đảm tính minh bạch và hiệu quả trong thực thi.

THẢO HIỀN