Đề xuất Bà Rịa - Vũng Tàu trở thành 'tâm động lực' công nghiệp năng lượng của TP HCM

Hội thảo “Quy hoạch tổng thể TP HCM - tầm nhìn 100 năm”.

Ngày 2/6, Thường trực HĐND TP HCM phối hợp với Viện Nghiên cứu phát triển thành phố, Sở Quy hoạch - Kiến trúc và Sở Tài chính tổ chức Hội thảo “Quy hoạch tổng thể TP HCM - tầm nhìn 100 năm”.

Ông Võ Văn Minh - Chủ tịch HĐND TP HCM cho biết, sau sáp nhập, TP HCM trở thành một “siêu đô thị” với quy mô và tiềm lực vượt trội, tiếp tục giữ vai trò đầu tàu kinh tế cả nước, trung tâm tài chính, thương mại, đổi mới sáng tạo và là động lực tăng trưởng quan trọng của khu vực Đông Nam Á.

Việc Quốc hội ban hành Nghị quyết 260/2025/QH15 và gần đây là Nghị quyết 09-NQ/TW của Bộ Chính trị đã tạo nền tảng chính trị, pháp lý quan trọng để thành phố xây dựng quy hoạch tổng thể.

Theo đó, Nghị quyết 09 đã đặt ra yêu cầu xây dựng quy hoạch tổng thể thành phố với tầm nhìn 100 năm, nhằm phát huy tối đa tiềm năng, lợi thế, tạo không gian và động lực phát triển mới, ổn định, lâu dài, nâng cao năng lực chống chịu biến đổi khí hậu cho thành phố, vùng TP HCM.

Để quy hoạch thực sự mang “tầm nhìn 100 năm”, Chủ tịch HĐND TP HCM cho rằng cần xác định vị thế chiến lược của TP HCM trong chuỗi giá trị toàn cầu. Trọng tâm là hiến kế phát triển 5 trụ cột kinh tế đột phá: Công nghiệp công nghệ cao; Logistics gắn với cảng biển, hàng không, khu mậu dịch tự do; Trung tâm tài chính quốc tế; Du lịch và công nghiệp văn hóa; Giáo dục, y tế, khoa học - công nghệ.

Về định hướng cấu trúc không gian đô thị, cần một chiến lược không gian linh hoạt, bền vững cho mô hình “siêu đô thị” trước biến động công nghệ và biến đổi khí hậu. Đồng thời cần đánh giá, điều chỉnh các trục liên kết vùng trước đây nay đã trở thành nội thành. Tăng cường kết nối Bắc - Nam, kết nối cảng biển và định hướng quy hoạch năng lượng, cấp thoát nước, thông tin liên lạc... dựa trên nền tảng khoa học vững chắc.

Ngoài ra, quy hoạch cũng cần xác định và bảo vệ các khu vực đa dạng sinh học cao, vùng đất ngập nước trước áp lực đô thị hóa, công nghiệp hóa. Phát triển hạ tầng bền vững, ưu tiên tái chế, năng lượng tái tạo, phân vùng rủi ro thiên tai và thích ứng chủ động với biến đổi khí hậu.

Cấu trúc một tâm lõi và hai tâm động lực.

Với định hướng đó, đại diện liên danh tư vấn quy hoạch, ông Sầm Minh Tuấn - Phó Giám đốc Viện Nghiên cứu thiết kế đô thị, Quy hoạch đô thị và Nông thôn quốc gia - Bộ Xây dựng (VIUP) cho biết, TP HCM được định hướng phát triển theo mô hình “siêu đô thị” đa cực thế hệ mới, gồm nhiều cực tăng trưởng, trung tâm đô thị, hệ sinh thái kinh tế và không gian sinh thái. Thay vì mở rộng từ trung tâm ra ngoại vi, mô hình này phân vai chức năng cho từng khu vực và kết nối bằng hạ tầng giao thông, logistics, năng lượng, hạ tầng số và các hành lang sinh thái.

Theo đề xuất, cấu trúc tổng thể gồm một tâm lõi, hai tâm động lực lớn, một không gian đặc thù và các kết nối vùng. Trong đó, tâm lõi TP HCM cũ giữ vai trò thủ phủ tài chính, kinh tế tri thức, công nghệ cao, văn hóa, quản trị và dịch vụ cao cấp; tâm Bình Dương giữ vai trò trung tâm công nghiệp, chế biến chế tạo, logistics công nghiệp và đô thị công nghiệp thông minh; tâm Bà Rịa - Vũng Tàu giữ vai trò trung tâm công nghiệp năng lượng, kinh tế biển, cảng biển quốc tế, logistics toàn cầu và du lịch biển.

Mô hình phát triển được tổ chức theo 5 cực động lực, 5 trục chiến lược và 10 vùng quản trị phát triển. Các cực động lực đóng vai trò đầu tàu tăng trưởng, gồm: cực lõi trung tâm quốc tế; cực đổi mới sáng tạo phía Đông; cực công nghiệp - logistics phía Bắc; cực cảng biển, thương mại tự do và năng lượng phía Nam; cực biển và du lịch.

Năm trục chiến lược tạo khung liên kết giữa các cực, trong đó nổi bật là trục công nghiệp - logistics đa phương thức kết nối các trung tâm sản xuất với hệ thống cảng biển, sân bay Long Thành, đường sắt hàng hóa, cao tốc và vành đai, hình thành chuỗi sản xuất - kho vận - thương mại quy mô lớn.

Để hiện thực hóa quy hoạch, đơn vị tư vấn đề xuất ưu tiên triển khai các không gian mũi nhọn gồm: Trung tâm tài chính quốc tế, hành lang đổi mới sáng tạo phía Đông, khu thương mại tự do gắn với Cái Mép - Thị Vải và Cần Giờ, vùng công nghiệp công nghệ cao phía Bắc, cùng hệ thống hạ tầng đô thị đa tầng, chống ngập và hạ tầng số. Đây được xem là những động lực quan trọng để TP HCM mới vươn lên trở thành “siêu đô thị” mang tầm khu vực và quốc tế.

Tại Tọa đàm “TP Hồ Chí Minh: Sức bật từ Công nghiệp - Năng lượng - Dịch vụ kỹ thuật cao” do Tạp chí Năng lượng Mới/PetroTimes tổ chức ngày 14/5 vừa qua, TSKH Trần Quang Thắng cho rằng, từ yêu cầu tái cấu trúc mô hình tăng trưởng, bài toán lớn tiếp theo là hình thành các nguồn thu ngân sách mới có tính bền vững hơn cho TP HCM. Trong không gian phát triển mới gắn với liên kết vùng, các dự án năng lượng và công nghiệp của Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam) có thể trở thành một trong những động lực chiến lược giúp thành phố tạo dựng cấu trúc tăng trưởng và nguồn thu ngân sách mới, bền vững trong dài hạn.

Bởi, xu hướng phát triển của “siêu đô thị” TP HCM hiện đại không còn chỉ dựa vào bất động sản hay thương mại truyền thống mà đang chuyển mạnh sang các lĩnh vực có giá trị gia tăng cao như LNG, năng lượng tái tạo, hydrogen xanh, hóa dầu, logistics và dịch vụ kỹ thuật công nghệ cao.

Diệu Đan