Để kéo giảm chi phí logistics

Ảnh minh họa được tảo bởi AI

Bà Đặng Thị Minh Phương, Chủ tịch Hiệp hội Logistics và Cảng biển TP. Hồ Chí Minh cho biết, chi phí logistics tại Việt Nam trên thực tế hiện đã vượt 20% GDP do nhiều loại chi phí trong nước cùng tăng. Nguyên nhân chủ yếu là bất ổn địa chính trị khiến giá nhiên liệu leo thang, trong khi hạ tầng giao thông chưa theo kịp tốc độ phát triển kinh tế, dẫn đến ùn tắc giao thông, ùn ứ tại cảng và kéo dài thời gian vận chuyển.

Áp lực này được phản ánh rõ trong hoạt động của doanh nghiệp xuất khẩu. Ông Phan Minh Thông, Chủ tịch HĐQT Công ty cổ phần Phúc Sinh cho biết, riêng tháng 6 vừa qua doanh nghiệp phải chi khoảng 22 tỷ đồng cho cước vận tải biển và các khoản phụ phí logistics, tương đương hơn 50% lợi nhuận gộp của tháng. Để chủ động kiểm soát chi phí và tiến độ giao hàng, doanh nghiệp đã thuê tàu đối với khoảng 80% lô hàng xuất khẩu theo điều kiện CNF/CIF.

Theo ông Thông, một trong những điểm nghẽn lớn là vận tải hàng hóa của Việt Nam vẫn phụ thuộc chủ yếu vào đường bộ, trong khi nhiều quốc gia đã phát triển mạng lưới đường sắt kết nối trực tiếp khu công nghiệp với cảng biển nhằm giảm chi phí và nâng cao hiệu quả vận chuyển. Do đó, cần đẩy nhanh đầu tư hệ thống đường sắt chuyên dụng, đặc biệt là tuyến Bàu Bàng - Cái Mép, đồng thời phát triển vận tải đường thủy, xây dựng đội tàu container quốc gia để giảm sự phụ thuộc vào các hãng tàu nước ngoài và hạn chế rủi ro khi giá cước quốc tế biến động. Bên cạnh đó, việc tiếp tục cải cách thủ tục hành chính cũng sẽ góp phần giảm chi phí logistics một cách bền vững.

Ở góc độ doanh nghiệp xuất khẩu nông sản, ông Nguyễn Đình Tùng, Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng Giám đốc Tập đoàn Vina T&T Group cho rằng, chi phí logistics không chỉ nằm ở cước vận tải mà phát sinh trong toàn bộ chuỗi cung ứng. Nông sản phải trải qua nhiều khâu vận chuyển, trung chuyển, kiểm dịch, chiếu xạ và thông quan trước khi xuất khẩu. Việc phải di chuyển qua nhiều đầu mối vừa làm tăng chi phí, vừa kéo dài thời gian xử lý và gia tăng tỷ lệ hao hụt hàng hóa.

Theo ông Tùng, cần sớm hình thành các trung tâm logistics tích hợp, tập trung đầy đủ cơ quan hải quan, kiểm dịch cùng các dịch vụ liên quan để doanh nghiệp chỉ thực hiện thủ tục tại một đầu mối trước khi hàng hóa được xuất khẩu. Mô hình này sẽ giúp rút ngắn thời gian, giảm chi phí và nâng cao năng lực cạnh tranh cho hàng hóa Việt Nam.

Trong bối cảnh doanh nghiệp phải đáp ứng ngày càng nhiều tiêu chuẩn về môi trường, phát triển bền vững và truy xuất nguồn gốc từ các thị trường lớn như Hoa Kỳ và châu Âu, việc đầu tư hạ tầng logistics hiện đại càng trở nên cấp thiết. Bên cạnh đó, theo bà Đặng Thị Minh Phương, doanh nghiệp cũng cần chủ động chuyển sang mô hình kinh tế chia sẻ, tăng cường sử dụng dịch vụ logistics thuê ngoài, kết hợp vận tải đa phương thức và đẩy mạnh ứng dụng AI, chuyển đổi số trong quản trị chuỗi cung ứng. Việc tập trung nguồn lực cho hoạt động sản xuất cốt lõi thay vì tự đầu tư toàn bộ kho bãi, phương tiện và hệ thống phân phối sẽ giúp nâng cao hiệu quả hoạt động và sức cạnh tranh.

Về phía cơ quan quản lý, Nghị quyết Đại hội Đảng bộ TP. Hồ Chí Minh nhiệm kỳ 2025-2030 xác định logistics là một trong năm ngành kinh tế then chốt của thành phố. Trên cơ sở đó, UBND TP. Hồ Chí Minh đã ban hành Kế hoạch triển khai Chiến lược phát triển dịch vụ logistics Việt Nam với mục tiêu giai đoạn 2026-2030 giảm tỷ trọng chi phí logistics xuống còn 11-14% GRDP của thành phố, thấp hơn mục tiêu chung của cả nước là 15-16%.

Ông Lê Văn Danh, Phó Giám đốc Sở Công Thương TP. Hồ Chí Minh cho biết, thành phố đang triển khai nhiều giải pháp đồng bộ, trọng tâm là hoàn thiện hạ tầng logistics theo hướng kết nối đa phương thức. Hàng loạt dự án giao thông trọng điểm như các tuyến Vành đai, cao tốc TP. Hồ Chí Minh - Chơn Thành, TP. Hồ Chí Minh - Mộc Bài, TP. Hồ Chí Minh - Cần Thơ và mở rộng cao tốc TP. Hồ Chí Minh - Trung Lương đang được đẩy nhanh tiến độ, góp phần tăng năng lực vận tải và rút ngắn thời gian lưu thông hàng hóa.

Song song đó, thành phố đang thúc đẩy quy hoạch hệ thống đường sắt vận tải hàng hóa, trong đó tuyến kết nối các khu công nghiệp Bình Dương với cụm cảng Cái Mép - Thị Vải được kỳ vọng tạo bước chuyển quan trọng cho hoạt động logistics. Thành phố cũng kiến nghị Trung ương phân cấp quản lý vận tải đường thủy để chủ động đầu tư, nạo vét và nâng cấp hạ tầng, đồng thời tiếp tục mở rộng cụm cảng Cái Mép - Thị Vải theo định hướng trở thành cảng trung chuyển quốc tế. Khi được kết nối đồng bộ giữa đường bộ, đường sắt và đường thủy, hệ thống này được kỳ vọng sẽ hình thành mạng lưới logistics hiện đại, kéo giảm đáng kể chi phí vận chuyển và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam trên thị trường quốc tế. Theo ông Lê Văn Danh, thành phố cũng sẽ tiếp tục kiến nghị hoàn thiện các cơ chế, chính sách thông thoáng hơn để thu hút doanh nghiệp tham gia đầu tư, qua đó mở rộng khả năng tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Ngọc Hậu