Để doanh nghiệp Việt không 'chậm chân' trong cuộc cạnh tranh logistics toàn cầu

Thông điệp này được đại diện một số doanh nghiệp và chuyên chia sẻ tại Diễn đàn Công nghệ Logistics 2026 - VALOMA LogTech Forum 2026 diễn ra ngày 9-5.

PGS. TS Nguyễn Bình Minh, Viện trưởng Viện công nghệ và kinh tế số (Đại học Bách khoa Hà Nội), nhận định áp lực chuyển đổi và ứng dụng công nghệ của doanh nghiệp logistics đã chuyển từ trạng thái “nên làm” sang “phải làm” để tồn tại.

Cơ sở để ông đưa ra nhận định này là dự báo của Gartner về việc 60% các vụ gián đoạn chuỗi cung ứng có thể được xử lý tự động mà không cần sự can thiệp của con người vào năm 2031. Còn ở góc độ hiệu quả kinh tế, công nghệ AI có thể giúp tối ưu 15% chi phí logistics, giảm 35% hàng tồn kho và nâng cao 65% mức độ dịch vụ, theo theo tổng hợp của McKinsey.

Việt Nam cần đầu tư hạ tầng số, thanh toán điện tử và logistics thông minh để tạo lợi thế cạnh tranh cho doanh nghiệp. Ảnh minh họa: TL

Ngoài những yếu tố trên, Chiến lược phát triển dịch vụ logistics Việt Nam thời kỳ 2025-2035, tầm nhìn đến 2050 cũng nêu rõ mục tiêu đưa tỷ trọng giá trị tăng thêm của dịch vụ logistics trong tổng sản phẩm trong nước lên khoảng 7-9% tới năm 2050. Ngoài ra, nâng tốc độ tăng trưởng trung bình của ngành dịch vụ logistics hằng năm lên khoảng 10-12%, giảm tỷ lệ chi phí logistics so với tổng sản phẩm trong nước xuống khoảng 10-12%.

Để đạt được mục tiêu này, ông Minh cho rằng một trong những yêu cầu bắt buộc là 100% doanh nghiệp dịch vụ logistics cần ứng dụng chuyển đổi số.

Ông Nguyễn Anh Dũng, đại diện J&T Express Việt Nam, cho biết nhiều doanh nghiệp logistics lớn đã chuyển từ mô hình dự báo sang tự quyết định. Chẳng hạn, Amazon vận hành hơn 750.000 robot trong hệ thống kho thông minh, giúp rút ngắn chu kỳ xử lý đơn hàng từ khoảng 60–75 phút xuống 15 phút. UPS sử dụng hệ thống ORION có ứng dụng AI đã góp phần tiết kiệm hơn 160 triệu km di chuyển và 38 triệu lít nhiên liệu mỗi năm.

Tại Việt Nam, J&T Express cũng phát triển hệ thống dự báo sản lượng hàng hóa tại trung tâm để chủ động hơn trong việc điều phối phương tiện, nhân lực và năng lực khai thác, hạn chế tình trạng thiếu xe hoặc quá tải cục bộ. Đồng thời, ứng dụng hệ thống địa chỉ thông minh giúp xử lý địa chỉ phi cấu trúc chính xác hơn, giảm đáng kể tỷ lệ hàng đi sai hướng.

“AI không phải là một công cụ riêng lẻ, mà đã được tích hợp sâu vào từng mắt xích của chuỗi vận hành. Đó là một hệ thống khép kín toàn trình đi từ dòng chảy dữ liệu đến từng km vận hành thực tế”, ông Dũng nhấn mạnh.

Để doanh nghiệp logistics Việt Nam không bị bỏ lại phía sau khi tham gia sân chơi toàn cầu, chuyên gia và đại diện doanh nghiệp cho rằng các ngành quản lý cần có những hỗ trợ để doanh nghiệp tự tin vượt qua tình trạng phân mảnh dữ liệu (data). Đồng thời, chuẩn bị cơ sở hạ tầng để mỗi doanh nghiệp đồng nhất dữ liệu, ứng dụng công nghệ AI.

Về phía doanh nghiệp, cần chủ động tìm kiếm và ứng dụng phần mềm phù hợp. Đồng thời, tham khảo kinh nghiệm của một số doanh nghiệp vận hành theo mô hình logistics bên thứ ba (Third-Party Logistics - 3PL) như Amazon khi ứng dụng AI vào quy trình, dịch vụ, xây dựng dự đoán…nhằm tạo lợi thế cạnh tranh.

“Doanh nghiệp có thể tìm đến những phần mềm có sẵn để tiết kiệm chi phí và thời gian”, ông Vũ Hoàng Nam, Giám đốc phát triển kinh doanh DTK Logistics Solutions khuyến nghị.

Vân Phong