Doanh nghiệp logistics không thể chậm chân trước 'sóng ngầm' AI

AI giúp logistics tối ưu vận hành, giảm chi phí

Diễn đàn Công nghệ Logistics 2026 diễn ra ngày 9/5 tại Hà Nội đã thu hút sự tham gia của nhiều doanh nghiệp, chuyên gia và đơn vị đào tạo trong lĩnh vực logistics.

Chia sẻ tại diễn đàn, ông Nguyễn Duy Hồng - Giám đốc vận hành Công ty YCH Việt Nam cho biết, AI đang hỗ trợ mạnh mẽ cho ngành logistics, đặc biệt ở lĩnh vực kho vận.

Theo ông Hồng, trước đây logistics vận hành dựa trên ba dòng chính gồm vật chất, tài chính và thông tin. Khi công nghệ và AI được ứng dụng, dòng thông tin trở nên thông suốt hơn, giúp doanh nghiệp giải quyết hai bài toán lớn là tối ưu khâu chất xếp và tối ưu quãng đường.

“AI nói riêng và công nghệ nói chung đang giúp doanh nghiệp vận hành nhanh hơn, hiệu quả hơn, đồng thời giảm và tinh gọn chi phí”, ông Hồng nhấn mạnh.

Nếu trước đây doanh nghiệp còn xử lý đơn hàng bằng Excel, tính toán thủ công tải trọng, thể tích và điểm giao hàng thì hiện nay nhiều công đoạn đã được tự động hóa, thậm chí AI có thể hỗ trợ ra quyết định vận hành.

Các diễn giả tham gia phiên thảo luận tại diễn đàn Công nghệ Logistics 2026 do Hiệp hội Phát triển nhân lực logistics Việt Nam tổ chức.

Liên quan đến ứng dụng AI trong doanh nghiệp vừa và nhỏ, bà Phạm Khánh Linh - Tổng Giám đốc Công ty FreightPilot.Ai cho rằng, rào cản lớn nhất hiện nay là dữ liệu và chứng từ còn phân mảnh.

“Trong ngành giao nhận, nhiều người còn ví ‘Freight Forwarder’ là ‘Email Forwarder’ vì doanh nghiệp vẫn chủ yếu sử dụng Excel và email”, bà Linh chia sẻ.

Theo bà Linh, do hạn chế về nguồn lực, nhiều doanh nghiệp SME chưa triển khai được các hệ thống quản trị doanh nghiệp (ERP), quản lý kho (WMS) hay quản lý vận tải (TMS) bài bản như doanh nghiệp lớn. Tuy nhiên, lợi thế của nhóm doanh nghiệp này là khả năng thay đổi nhanh hơn do ít bị ràng buộc bởi các hệ thống cồng kềnh đã tồn tại hàng chục năm.

“Chỉ cần tổ chức lại quy trình làm việc, xác định rõ luồng dữ liệu và quy trình vận hành tiêu chuẩn, AI hoàn toàn có thể hỗ trợ tự động hóa quy trình”, Tổng Giám đốc Công ty FreightPilot.Ai nói.

Liên quan đến giao hàng chặng cuối (last-mile), theo ông Đinh Thanh Sơn - Phó Tổng Giám đốc Tổng Công ty Bưu chính Việt Nam (Viettel Post) đây vẫn là “điểm nghẽn” của ngành giao nhận và chuyển phát.

Vào các đợt Flash Sale lớn trước đây, nhiều thị trường như Trung Quốc hay Mỹ từng xảy ra tình trạng ùn tắc kéo dài 2 - 3 tuần. Tại Việt Nam, ngay cả dịp Tết vừa qua vẫn xuất hiện tình trạng doanh nghiệp giao hàng “vỡ trận”.

Để xử lý bài toán này, Viettel Post đã ứng dụng AI trong nhiều khâu vận hành. Dựa trên dữ liệu giao hàng tích lũy qua nhiều năm, AI hỗ trợ phân tuyến tự động, phân bổ lại sản lượng và cảnh báo sớm nguy cơ ùn tắc.

“Khi có nguy cơ quá tải, AI sẽ gợi ý điều phối hàng hóa sang khu vực khác để bảo đảm lưu thông”, ông Sơn cho biết.

Ngoài ra, AI còn hỗ trợ tối ưu tuyến giao hàng cho bưu tá, cảnh báo sớm để chuẩn bị nhân lực, phương tiện cũng như ứng dụng camera AI tại bưu cục và kho khai thác nhằm phát hiện các hành vi bất thường hoặc vi phạm. AI vẫn còn rất nhiều dư địa ứng dụng trong lĩnh vực giao hàng chặng cuối và sẽ tiếp tục giúp ngành logistics hiện đại hơn trong thời gian tới.

“Doanh nghiệp nên bắt đầu ứng dụng AI ngay từ bây giờ. Cứ ứng dụng trước rồi tiếp tục hoàn thiện dần. Nếu không bắt đầu sớm, doanh nghiệp sẽ khó thích ứng khi AI bùng nổ mạnh mẽ”, ông Sơn khuyến nghị.

Chuẩn bị “vũ khí” để không bị AI đào thải

Theo các chuyên gia tại diễn đàn, AI đang giống như một “làn sóng ngầm” với tác động lớn nhưng không phải doanh nghiệp nào cũng nhận thấy ngay. Nếu không chuẩn bị kịp thời, doanh nghiệp có nguy cơ bị đào thải.

Đưa ra khuyến nghị với doanh nghiệp Việt, ông Vũ Hoàng Nam - Giám đốc Kinh doanh Công ty DTK Logistics cho rằng, trước tiên doanh nghiệp phải vượt qua rào cản dữ liệu phân mảnh giữa các phòng ban, đối tác và hệ thống vận hành.

“Doanh nghiệp cần chuẩn hóa luồng dữ liệu, đầu tư hạ tầng và lựa chọn các nền tảng công nghệ phù hợp thay vì tự xây dựng lại từ đầu”, ông Nam nói.

Ông Nam dẫn ví dụ về Amazon - doanh nghiệp nằm trong nhóm các công ty logistics 3PL hàng đầu thế giới - đã ứng dụng AI sâu vào vận hành và dịch vụ để nâng cao năng lực dự báo.

“Quan trọng nhất là họ đã có sẵn công cụ và nền tảng. Trong khi đó, nhiều doanh nghiệp Việt vẫn đang phải tự tìm kiếm và xây dựng lại từ đầu”, ông Nam chia sẻ.

Không chỉ tác động tới hoạt động kinh doanh, AI còn đang làm thay đổi cấu trúc thị trường lao động.

Trong khi đó, PGS, TS Nguyễn Thị Xuân Hòa - Trưởng Ban Nghiên cứu VALOMA nhận định, AI có thể thay thế con người ở các công việc lặp lại hoặc mang tính giản đơn như nhập liệu hay xử lý thủ tục.

Tuy nhiên, theo bà Hòa, AI không thể thay thế hoàn toàn con người và nền tảng cốt lõi vẫn là yếu tố con người.

“Do đó, các trường đại học phải là nơi thay đổi đầu tiên, từ nhận thức về AI, chiến lược sử dụng AI cho đến cách khai thác AI hiệu quả nhằm nâng cao kỹ năng đáp ứng nhu cầu doanh nghiệp”, bà Hòa nhấn mạnh.

Minh Thu