Đẩy mạnh phòng ngừa thiên tai, bảo vệ tài sản và tính mạng nhân dân khu vực biên giới

Cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng Chiềng Tương giúp gia đình ông Giàng Lao Cơ tháo dỡ nhà di dời khỏi nơi nguy hiểm. Ảnh: Quàng Hùng

Chủ động phòng ngừa

Những năm gần đây, thiên tai không còn diễn biến theo quy luật quen thuộc. Mưa lớn cục bộ xuất hiện với tần suất dày hơn, lũ quét và sạt lở đất xảy ra ở nhiều khu vực miền núi, trong khi bão trên biển có xu hướng mạnh lên, phạm vi ảnh hưởng rộng hơn và thay đổi hướng di chuyển rất nhanh. Thực tiễn đó đòi hỏi công tác phòng, chống thiên tai phải chuyển từ tư duy "ứng phó" sang "chủ động phòng ngừa". Đây cũng là định hướng xuyên suốt được quán triệt trong giai đoạn hiện nay, trong đó, lấy bảo vệ tính mạng nhân dân là mục tiêu cao nhất.

Quán triệt kết luận của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm về công tác phòng, chống bão, lũ, thiên tai cực đoan và biến đổi khí hậu tại Thông báo số 117-TB/VPTW ngày 4/7/2026 của Văn phòng Trung ương Đảng; đồng thời thực hiện nghiêm các nghị quyết, chỉ thị, mệnh lệnh của Chính phủ, Quân ủy Trung ương và Bộ Quốc phòng về công tác phòng thủ dân sự, ứng phó sự cố, thiên tai và tìm kiếm cứu nạn, các đơn vị Bộ đội Biên phòng luôn xác định chủ động phòng ngừa, sẵn sàng ứng phó với thiên tai, sự cố là nhiệm vụ quan trọng, thường xuyên nhằm bảo vệ tính mạng, tài sản của Nhà nước và nhân dân.

Theo đó, yêu cầu đặt ra là phải ưu tiên bảo vệ tính mạng con người, nhất là các nhóm dễ bị tổn thương; chủ động phòng ngừa từ sớm, từ xa thông qua nâng cao năng lực dự báo, nắm tình hình; thường xuyên rà soát, bổ sung phương án, củng cố lực lượng, phương tiện; đẩy mạnh huấn luyện, diễn tập, nâng cao khả năng phối hợp giữa các lực lượng chức năng và chính quyền địa phương trong phòng thủ dân sự, ứng phó sự cố, thiên tai, tìm kiếm cứu nạn. Công tác phòng, chống thiên tai cũng được đặt trong mối quan hệ với phát triển kinh tế-xã hội, phù hợp với đặc điểm từng địa bàn, đồng thời đề cao vai trò, trách nhiệm của người đứng đầu.

Những yêu cầu trên thể hiện sự chuyển biến trong tư duy quản lý rủi ro thiên tai, từ chủ yếu tập trung khắc phục hậu quả sang chủ động phòng ngừa, giảm thiểu nguy cơ ngay từ trước khi xảy ra sự cố.

Bám địa bàn, bảo vệ an toàn cho nhân dân

Khu vực biên giới, với địa hình núi cao, chia cắt, nhiều bản làng nằm ven sông suối hoặc dưới chân núi, luôn tiềm ẩn nguy cơ cao xảy ra lũ quét, sạt lở đất mỗi khi xuất hiện mưa lớn. Khi thiên tai xảy ra, việc tiếp cận hiện trường thường gặp nhiều khó khăn, khiến công tác cứu hộ, cứu nạn trở nên cấp bách. Chính vì vậy, cùng với việc duy trì lực lượng sẵn sàng ứng cứu, Bộ đội Biên phòng đã chủ động phối hợp với chính quyền địa phương rà soát các khu vực có nguy cơ mất an toàn, kịp thời sơ tán người dân trước khi sự cố xảy ra, hạn chế thấp nhất thiệt hại về người và tài sản.

Thực tế đó được thể hiện rõ trong đợt mưa lớn do ảnh hưởng của bão số 1 và hoàn lưu sau bão vừa qua. Tại các xã biên giới thuộc các tỉnh Lai Châu, Điện Biên và Sơn La, mưa kéo dài đã gây nhiều điểm sạt lở trên các tuyến đường và khu dân cư, đe dọa trực tiếp đến tính mạng người dân. Tại xã Na Sang (tỉnh Điện Biên), Đồn Biên phòng Mường Mươn phối hợp với chính quyền địa phương tổ chức kiểm tra, rà soát các điểm có nguy cơ sạt lở. Khi phát hiện khối đất đá phía taluy dương sau nhà ông Pòng Văn Khiêm, ở bản 36, có nguy cơ đổ sập, đơn vị đã khẩn trương điều động 15 cán bộ, chiến sĩ hỗ trợ gia đình di chuyển toàn bộ tài sản đến nơi an toàn.

Cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng Mường Mươn di dời đồ dùng học tập, vật chất của điểm trường mầm non đến nơi an toàn. Ảnh: Anh Dũng

Cùng thời điểm, 8 cán bộ, chiến sĩ khác được cử đến Điểm trường Mầm non bản 36 phối hợp với nhà trường và người dân di dời trang thiết bị, đồ dùng học tập nhằm hạn chế thiệt hại, nếu sạt lở xảy ra. Song song với công tác di dời, các tổ công tác của Đồn Biên phòng Mường Mươn còn cắm biển cảnh báo tại những điểm sạt lở nguy hiểm, thông báo rộng rãi để người dân chủ động phòng tránh; đồng thời duy trì lực lượng thường trực, sẵn sàng cơ động xử lý khi có tình huống phát sinh. Các đơn vị tiếp tục phối hợp với địa phương rà soát những khu vực có nguy cơ cao, tăng cường tuyên truyền, hướng dẫn người dân theo dõi diễn biến thời tiết, chủ động các phương án bảo đảm an toàn.

Tại tỉnh Sơn La, trước nguy cơ sạt lở do mưa lớn kéo dài, Đồn Biên phòng Chiềng Tương cũng khẩn trương huy động cán bộ, chiến sĩ phối hợp với chính quyền địa phương hỗ trợ gia đình ông Giàng Lao Cơ, ở bản Có Lắc, xã Lóng Phiêng, di dời người và tài sản đến nơi an toàn. Qua kiểm tra hiện trường, lực lượng chức năng phát hiện phía sau ngôi nhà xuất hiện nhiều vết nứt rộng từ 10 đến 30cm kéo dài bao quanh khu vực, tiềm ẩn nguy cơ sạt lở hàng trăm mét khối đất đá có thể vùi lấp toàn bộ căn nhà bất cứ lúc nào. Không chỉ hỗ trợ vận chuyển tài sản, cán bộ, chiến sĩ Biên phòng còn trực tiếp hướng dẫn người dân bảo đảm an toàn trong quá trình di chuyển; đồng thời tuyên truyền, vận động các hộ dân trên địa bàn thường xuyên theo dõi những dấu hiệu bất thường quanh nơi ở, kịp thời báo cho chính quyền và lực lượng chức năng khi phát hiện nguy cơ sạt lở, lũ ống, lũ quét, tuyệt đối không ở lại trong khu vực nguy hiểm.

Giữ an toàn cho ngư dân trước thiên tai trên biển

Nếu ở miền núi, nguy cơ chủ yếu đến từ lũ quét và sạt lở thì trên biển, bão và áp thấp nhiệt đới luôn là mối đe dọa trực tiếp đối với ngư dân. Do đặc thù nghề khai thác thủy sản, nhiều tàu cá thường hoạt động dài ngày trên biển, cách xa đất liền. Khi thời tiết chuyển biến xấu, nếu không nhận được thông tin kịp thời hoặc chủ quan trong việc tránh trú thì nguy cơ xảy ra tai nạn rất lớn. Vì vậy, mỗi khi có bão hoặc thời tiết nguy hiểm trên biển, các đơn vị Bộ đội Biên phòng tuyến biển đều duy trì nghiêm chế độ trực, tổ chức theo dõi chặt chẽ diễn biến thời tiết, liên tục phát thông báo đến từng chủ tàu, thuyền trưởng và ngư dân.

Tại các cửa sông, cửa lạch và cảng cá, cán bộ, chiến sĩ các đồn Biên phòng phối hợp với chính quyền địa phương tiến hành kiểm đếm phương tiện, hướng dẫn tàu thuyền vào nơi neo đậu an toàn, đồng thời duy trì liên lạc với những tàu còn hoạt động trên biển. Đây là công việc đòi hỏi sự kiên trì và trách nhiệm cao, bởi chỉ cần bỏ sót một phương tiện hoặc mất liên lạc với một tàu cá cũng có thể dẫn đến những hậu quả khó lường, khi bão mạnh đổ bộ. Trong nhiều đợt thiên tai, chính việc thông tin kịp thời, hướng dẫn đúng thời điểm đã giúp hàng nghìn tàu cá tránh được vùng nguy hiểm, bảo đảm an toàn cho ngư dân và giảm thiểu thiệt hại về tài sản.

Bên cạnh đó, các đồn Biên phòng còn phối hợp với chính quyền địa phương tuyên truyền nâng cao nhận thức của ngư dân về kỹ năng phòng tránh thiên tai, trang bị phương tiện thông tin liên lạc, kiểm tra trang thiết bị cứu sinh trước mỗi chuyến vươn khơi. Đây là những giải pháp mang tính phòng ngừa, góp phần xây dựng văn hóa an toàn trong hoạt động khai thác thủy sản.

Trước diễn biến khó lường của thời tiết, các đơn vị Bộ đội Biên phòng tiếp tục tăng cường bám địa bàn, theo dõi, đánh giá nguy cơ sạt lở, lũ ống, lũ quét để kịp thời tham mưu cho cấp ủy, chính quyền địa phương và trực tiếp hướng dẫn, hỗ trợ người dân phòng tránh; không chờ xảy ra thiên tai mới tổ chức di dời, khắc phục hậu quả. Cách làm này không chỉ góp phần giảm thiểu thiệt hại do thiên tai, mà còn tiếp tục khẳng định vai trò của Bộ đội Biên phòng là lực lượng luôn sát cánh cùng nhân dân, xây dựng "thế trận lòng dân" vững chắc trên tuyến biên giới.

Tạ Duy Thắng