Dấu ấn chuyển đổi số từ mùa lễ hội Xuân Bính Ngọ

Dấu ấn từ mùa lễ hội Xuân Bính Ngọ

Tại Lễ hội truyền thống du lịch Chùa Hương năm 2026, lễ hội dài nhất trong cả nước với không gian trải rộng toàn bộ quần thể Di tích Quốc gia đặc biệt chùa Hương, với bốn tuyến tham quan chính và khoảng 20 điểm đền, chùa, động thờ Phật. Công tác tổ chức tại lễ hội được triển khai với nhiều ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số mạnh mẽ trong điều hành, phục vụ du khách.

Ông Vương Trọng Đạo, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân (UBND) xã Hương Sơn, Phó Trưởng Ban tổ chức (BTC) Lễ hội chùa Hương cho biết, BTC đã huy động 110 xe điện với 115 lái xe tham gia vận chuyển khách, thực hiện niêm yết giá công khai và áp dụng bán vé điện tử, kết hợp điều hành linh hoạt nhằm chấm dứt hiện tượng chặt chém và giảm thiểu ùn tắc.

Ban quản lý Di tích quốc gia đặc biệt chùa Hương đã lắp đặt hệ thống camera AI và thiết bị flycam vận hành dọc theo tuyến suối Yến nhằm theo dõi tình hình giao thông đường thủy, kịp thời phát hiện và xử lý các hành vi vi phạm.

Trên tuyến du lịch đường thủy suối Yến, công tác quản lý và vận chuyển được triển khai đồng bộ, chặt chẽ với sự hỗ trợ của hệ thống quản lý số. Tất cả phương tiện đều được đăng ký, đăng kiểm đầy đủ, gắn mã số quản lý. Việc ứng dụng công nghệ trong quản lý vé tham quan, vé đò thuyền bằng mã QR, vận hành đường dây nóng tiếp nhận phản ánh của du khách, thu thập và phân tích dữ liệu lượng khách theo khung giờ… cho thấy bước chuyển rõ nét từ phương thức quản lý truyền thống sang quản lý thông minh, lấy trải nghiệm của du khách làm trung tâm. Cũng theo ông Vương Trọng Đạo, Ban quản lý Di tích quốc gia đặc biệt chùa Hương đã lắp đặt hệ thống camera AI và thiết bị flycam vận hành dọc theo tuyến suối Yến nhằm theo dõi tình hình giao thông đường thủy, kịp thời phát hiện và xử lý các hành vi vi phạm.

Lễ hội Xuân Yên Tử 2026 cũng cho thấy một bước chuyển quan trọng trong tư duy tổ chức, kết hợp tín ngưỡng với công nghệ hiện đại, từng bước xây dựng mô hình lễ hội, di sản theo hướng thông minh và bền vững. Điểm nhấn đặc biệt của mùa Lễ hội Xuân Yên Tử 2026 là chương trình nghệ thuật quy mô diễn ra tối 26/2 được dàn dựng công phu, kết hợp nghệ thuật truyền thống với ngôn ngữ trình diễn hiện đại, sử dụng công nghệ ánh sáng 3D tái hiện hành trình lịch sử, văn hóa và tư tưởng của Thiền phái Trúc Lâm Yên Tử. Việc đưa công nghệ ánh sáng hiện đại vào không gian tâm linh cho thấy xu hướng “kể chuyện di sản” bằng phương tiện trình diễn đương đại, tạo sức lan tỏa mạnh mẽ tới công chúng trẻ và khán giả truyền hình.

Việc ứng dụng công nghệ trong quản lý vé tham quan, vé đò thuyền bằng mã QR, vé điện tử... tạo điều kiện cho du khách tham quan.

Song song với đổi mới về nghệ thuật trình diễn, công nghệ cũng được ứng dụng trực tiếp vào công tác quản lý khi tỉnh Quảng Ninh triển khai lắp đặt hệ thống camera AI nhận diện tự động du khách ra vào khu di tích. Hệ thống này giúp kiểm soát lưu lượng, tăng cường an ninh và hỗ trợ điều phối khi xảy ra tình huống phát sinh.

Lễ hội Xuân Yên Tử 2026 không chỉ mang ý nghĩa tâm linh đầu xuân mà còn thể hiện cách tiếp cận mới trong quản trị di sản: Lấy trải nghiệm du khách làm trung tâm, gắn công nghệ với bảo tồn và phát triển bền vững. Việc ứng dụng AI trong giám sát, công nghệ ánh sáng trong trình diễn, truyền hình trực tiếp quy mô lớn và chính sách miễn phí tham quan cho thấy tư duy tích hợp giữa quản lý, truyền thông và công nghệ.

Đối với Di tích Chùa Thầy, để nâng cao hiệu quả quản lý, ngoài việc thu vé trực tiếp, xã Quốc Oai đã xây dựng kênh bán vé điện tử tạo thuận lợi cho du khách. Ông Nguyễn Trung Thành, Chủ tịch UBND xã Quốc Oai cho hay: “Ngoài việc bán vé điện tử, việc đảm bảo an ninh trật tự tại di tích cũng được lắp đặt camera AI với nhiều hoạt động tham quan trải nghiệm hấp dẫn tại lễ hội”.

Áp dụng công nghệ, chuyển đổi số, ứng dụng AI giúp nâng cao hiệu quả quản lý tại các điểm đến, lễ hội.

Giám đốc Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám, TS Lê Xuân Kiêu cho biết: “Việc tái hiện lại câu chuyện về lịch sử Văn Miếu - Quốc Tử Giám bằng ngôn ngữ nghệ thuật, ánh sáng, âm nhạc, kỹ xảo cùng hiệu ứng sinh động, hấp dẫn, kết hợp yếu tố văn hóa truyền thống và có sự hỗ trợ của công nghệ hiện đại vào các ngày cuối tuần, mang lại một trải nghiệm không thể quên dành cho du khách khi đến Hà Nội”.

Lễ hội thông minh là xu thế tất yếu

Việc ứng dụng chuyển đổi số trong quản lý di tích, lễ hội là xu thế tất yếu nhằm tạo thuận lợi cho du khách khi tham quan tại các địa điểm di tích. Ngoài ra, việc ứng dụng công nghệ số cũng giúp chính quyền và đơn vị chức năng nắm bắt nhanh chóng, trực tiếp và xuyên suốt trong quá trình tổ chức lễ hội để xử lý nhanh, kịp thời các tình huống phát sinh.

Thứ trưởng Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch Hồ An Phong từng khẳng định: “Chuyển đổi số là đi đầu, là tất yếu và khách quan, là yếu tố thúc đẩy phát triển du lịch nhanh và bền vững trong thời gian tới… Công nghệ số chính là lời giải trong việc tạo ra một hệ sinh thái du lịch và sự kết nối chuỗi giá trị bền vững”.

Check-in bằng vé điện tử tại các điểm lễ hội, điểm đến du lịch trong mùa lễ hội Xuân 2026 tạo điều kiện cho du khách và ngăn chặn hiệu quả việc "chặt chém", nâng giá giá dịch vụ.

Theo đại diện ban tổ chức Lễ hội Lim 2026, việc ứng dụng AI trong quản lý lễ hội không nhằm thay thế con người, mà đóng vai trò hỗ trợ gìn giữ di sản. Công nghệ số giúp số hóa các làn điệu Quan họ cổ, lưu trữ, phân loại và giới thiệu đến công chúng thông qua các nền tảng thông minh. AI hỗ trợ dịch thuật, thuyết minh đa ngôn ngữ, giúp du khách quốc tế hiểu sâu hơn về giá trị của di sản đã được UNESCO ghi danh. Trong không gian lễ hội, hệ thống giám sát thông minh bảo đảm trật tự, an toàn, đồng thời không làm ảnh hưởng đến tính mộc mạc, truyền thống của sinh hoạt Quan họ.

Có thể thấy, mùa lễ hội Xuân Bính Ngọ đã đặt dấu ấn rõ nét cho việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo, công nghệ số vào quản lý lễ hội, đồng thời siết chặt các chuẩn mực văn hóa để giữ gìn bản sắc và sự tôn nghiêm, thúc đẩy đa dạng các hình thức phát huy giá trị di sản, văn hóa theo hướng đa dạng và bền vững.

Thư Vũ/VOV.VN