Đào tạo điện ảnh trước yêu cầu phát triển mới

Cảnh trong phim "Lật mặt 8" với doanh thu hơn 200 tỷ đồng. Ảnh: ĐPCC.

Thành tựu mới đặt ra yêu cầu mới

Điện ảnh Việt Nam đã có nhiều khởi sắc. Trước đây hoạt động sản xuất và phát hành phim còn nhiều hạn chế thì hiện nay thị trường đã có những bước tiến rõ nét. Hệ thống rạp chiếu được đầu tư đồng bộ tại nhiều địa phương, tạo điều kiện để khán giả tiếp cận các tác phẩm điện ảnh với chất lượng trình chiếu ngày càng tốt hơn. Mạng lưới phát hành cũng từng bước mở rộng, góp phần thúc đẩy sự phát triển của thị trường điện ảnh trong nước.

Sự lớn mạnh của khu vực tư nhân đã tạo nên sức sống mới cho điện ảnh Việt. Nhiều bộ phim đạt doanh thu hàng trăm tỷ đồng, là minh chứng cho sức hút của phim Việt đối với khán giả. Bên cạnh yếu tố thương mại, nhiều tác phẩm cũng ghi dấu ấn tại các liên hoan phim quốc tế, phản ánh sự trưởng thành về tư duy sáng tạo và khả năng tiếp cận các xu hướng điện ảnh đương đại.

Điều đó cho thấy điện ảnh Việt đang đứng trước nhiều cơ hội để phát triển. Tuy nhiên, cơ hội luôn đi kèm với những yêu cầu mới. Khi thị trường ngày càng mở rộng và quá trình hội nhập quốc tế diễn ra sâu rộng, chất lượng nguồn lực trở thành yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh của ngành.

Hiện nay, khoảng cách giữa đào tạo và thực tiễn sản xuất vẫn còn khá lớn. Nhiều lĩnh vực then chốt như biên kịch, đạo diễn, quay phim, dựng phim, thiết kế mỹ thuật, âm thanh, kỹ xảo hình ảnh, sản xuất hay phát hành quốc tế vẫn thiếu đội ngũ được đào tạo chuyên sâu và có khả năng đáp ứng yêu cầu của môi trường làm việc hiện đại.

Trong khi đó, điện ảnh thế giới đang bước vào giai đoạn phát triển mới với sự hỗ trợ mạnh mẽ của công nghệ số, kỹ xảo, trí tuệ nhân tạo và các nền tảng phát hành trực tuyến. Điều này đòi hỏi người làm điện ảnh không chỉ giỏi chuyên môn mà còn phải có khả năng thích ứng với những thay đổi nhanh chóng của công nghệ và thị trường.

NSƯT Bùi Trung Hải cho rằng, trước những yêu cầu của giai đoạn phát triển mới, vấn đề đào tạo về kiến thức, tay nghề, thẩm mỹ điện ảnh trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Cần thẳng thắn nhìn rõ những hạn chế của hệ thống đào tạo hiện chưa theo kịp với chuẩn mực thế giới về nhiều ngành nghề chủ đạo trong điện ảnh. Lĩnh vực đào tạo là một lĩnh vực ẩn, thường không xuất hiện rực rỡ, nổi bật như lễ hội trao giải thưởng điện ảnh, các liên hoan phim, nhưng đây chính là lĩnh vực đặt nền móng, là cơ sở để điện ảnh đất nước có thể phát triển mạnh, bền vững, lâu dài. Việc đào tạo và nâng cao thẩm mỹ, kỹ năng, kiến thức toàn diện về điện ảnh của các nhà làm phim cũng như của người xem sẽ đóng vai trò quan trọng, mấu chốt của sự phát triển của điện ảnh Việt Nam trong tương lai.

Để đào tạo để bắt kịp xu thế hội nhập

Theo giới chuyên môn, đào tạo cần được xem là nền móng của sự phát triển điện ảnh. Hiện nay, chương trình đào tạo tại một số cơ sở vẫn còn nặng về lý thuyết, trong khi cơ hội để sinh viên tham gia các dự án thực tế còn hạn chế. Không ít sinh viên sau khi tốt nghiệp vẫn phải mất nhiều thời gian để thích nghi với môi trường làm việc chuyên nghiệp.

Việc tăng cường sự kết nối giữa cơ sở đào tạo với doanh nghiệp, hãng phim và các tổ chức nghề nghiệp được xem là hướng đi cần thiết. Khi người học được tham gia nhiều hơn vào các dự án thực tế, khoảng cách giữa đào tạo và nhu cầu của thị trường sẽ từng bước được thu hẹp.

Theo NSƯT Bùi Trung Hải, nên tìm hướng để có một đội ngũ diễn viên Việt Nam được đào tạo bài bản ở những nước có nền điện ảnh phát triển cao như Mỹ, Hàn Quốc, Pháp… Việc gửi đi học có thể do Nhà nước cấp kinh phí, hoặc tự các diễn viên chủ động tìm học bổng của các tổ chức nước ngoài. Từ những con người tiên phong này, kiến thức kỹ năng diễn xuất, sự chuyên nghiệp… sẽ được nâng cao dần trong điều kiện Việt Nam. Mặt khác các cơ sở đào tạo của Việt Nam cũng có thể chủ động tổ chức cho đội ngũ giảng dạy tiếp cận các cơ sở đào tạo diễn xuất ở các nước có nền điện ảnh phát triển vượt trội, từ đó mời những chuyên gia, diễn viên giàu kinh nghiệm ở nước ngoài sang trực tiếp giảng dạy về diễn xuất… Đó là những cách có thể áp dụng để mang lại sự phát triển tốt của việc đào tạo diễn xuất tại Việt Nam.

Theo đạo diễn Phan Gia Nhật Linh, đào tạo nhà làm phim không chỉ để sản xuất nội dung, mà để trở thành những người kể chuyện có tri thức, bản sắc và trách nhiệm xã hội. Trong thời đại nội dung bùng nổ, Việt Nam không chỉ cần nhiều nhà làm phim hơn. Việt Nam cần những nhà làm phim hiểu đất nước mình sâu sắc hơn. Không chỉ cần đa dạng hóa sách chuyên ngành về phim ảnh, mà còn cần đào tạo một thế hệ sinh viên ngành phim biết đọc sách văn học, triết học, và lịch sử.

Thành Nam