Đảm bảo nguồn lực thể chế nhằm tạo bứt phá phát triển kinh tế - xã hội

Đại biểu đánh giá cao các kết quả nổi bật về ổn định kinh tế vĩ mô

Tại phiên thảo luận tại hội trường, các đại biểu Quốc hội đã tập trung thảo luận, làm rõ và đánh giá cao các kết quả nổi bật về ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, tăng trưởng kinh tế, đảm bảo các cân đối lớn của nền kinh tế như chi ngân sách, giải ngân đầu tư công; phân tích kỹ những khó khăn, thách thức trong bối cảnh tình hình quốc tế và khu vực còn nhiều biến động, áp lực điều hành gia tăng. Trên cơ sở đó, đề xuất các nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm, linh hoạt, hiệu quả nhằm tạo đà thực hiện thắng lợi các mục tiêu của năm 2026.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm; Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng; Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú và Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam Bùi Thị Minh Hoài tham dự phiên thảo luận.

Cho ý kiến về kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2026 - 2030, các đại biểu Quốc hội tập trung đánh giá tính khả thi của các mục tiêu, chỉ tiêu chủ yếu với yêu cầu cao hơn về chất lượng tăng trưởng, đi đôi với đảm bảo ổn định kinh tế vĩ mô, đảm bảo các cân đối lớn của nền kinh tế. Đồng thời, nâng cao tính tự chủ và sức chống chịu của nền kinh tế, nhất là trong bối cảnh khó khăn, thách thức lớn hơn và gay gắt hơn. Làm rõ các động lực tăng trưởng mới như khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh gắn với các đột phá chiến lược về thể chế, hạ tầng, nguồn nhân lực. Đồng thời, kiến nghị các giải pháp mang tính nền tảng, dài hạn nhằm nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả và sức cạnh tranh của nền kinh tế, đảm bảo phát triển nhanh, bền vững…

Doanh nghiệp tư nhân cần một khung pháp lý vững chắc để đầu tư dài hạn vào các lĩnh vực then chốt

Tại phiên thảo luận, đại biểu Phạm Trọng Nhân (Đoàn TP Hồ Chí Minh) đã có phân tích sâu sắc về vị thế và những rào cản của khu vực kinh tế tư nhân. Dù GDP năm 2025 dự kiến đạt mức ấn tượng 8 - 9%, với sự đóng góp bền bỉ của kinh tế tư nhân chiếm khoảng 51% mỗi năm, nhưng đại biểu cho rằng phía sau những con số phấn khởi đó là những thực tế đầy trăn trở.

Đại biểu Châu Quỳnh Dao (Đoàn An Giang) phát biểu tại phiên họp.

Đại biểu Phạm Trọng Nhân chỉ ra một con số đáng suy ngẫm, dù đóng góp hơn một nửa GDP, tạo việc làm cho 82% lực lượng lao động và xã hội hóa 60% tổng đầu tư toàn xã hội, nhưng khu vực kinh tế tư nhân chỉ chiếm vỏn vẹn 10% kim ngạch xuất khẩu. Phần lớn giá trị xuất khẩu vẫn nằm trong tay khu vực FDI. Đại biểu đặt câu hỏi, phải chăng khu vực được xác định là động lực quan trọng nhất của nền kinh tế vẫn đang vận hành trong một khuôn khổ thể chế chưa tương xứng?!

Suốt 5 năm qua, khó khăn lớn nhất của doanh nghiệp tư nhân vẫn là tiếp cận tín dụng, với chỉ khoảng 30% doanh nghiệp tiếp cận được nguồn vốn chính thức, dù Luật hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa đã có hiệu lực gần 10 năm.

Đại biểu Phạm Trọng Nhân (Đoàn TP Hồ Chí Minh) phát biểu tại phiên họp.

Phân tích về Nghị quyết 198 của Chính phủ, đại biểu cho rằng dù đây là nỗ lực quan trọng nhưng các ưu đãi vẫn chủ yếu gắn với điều kiện về tín dụng xanh, tiêu chuẩn ESG, mang tính "hỗ trợ có điều kiện" chứ chưa phải là sự bảo hộ trực diện. Theo đại biểu, tư duy hiện nay vẫn thiên về hỗ trợ - tức là khi khó khăn mới hỗ trợ, trong khi điều doanh nghiệp cần nhất là một khung pháp lý vững chắc, ổn định và có tính dự báo để yên tâm đầu tư dài hạn vào các lĩnh vực then chốt.

Từ đó, đại biểu Phạm Trọng Nhân kiến nghị, Quốc hội đưa vào chương trình lập pháp Luật bảo đảm quyền phát triển kinh tế tư nhân. Theo đó, đạo luật này được kỳ vọng sẽ tập trung vào ba trụ cột: Luật hóa nguyên tắc bình đẳng thực chất trong tiếp cận đất đai, tín dụng và cơ hội đầu tư; xác lập vùng an toàn pháp lý, bảo vệ người làm đúng quy định tại thời điểm quyết định, hạn chế rủi ro từ việc thay đổi chính sách; thiết lập cơ chế giám sát thường niên của Chính phủ trước Quốc hội về việc thực thi các quyền của khu vực kinh tế tư nhân.

Đề xuất người bán vé số dạo được bảo vệ bởi bảo hiểm xã hội

Qua nghiên cứu các báo cáo về kinh tế - xã hội, Đại biểu Châu Quỳnh Dao (Đoàn An Giang) cho biết, trước những chỉ tiêu đạt và vượt, đại biểu rất trân trọng nỗ lực của Chính phủ, sự chỉ đạo quyết liệt của Bộ Chính trị, sự đồng hành của Quốc hội và sự ủng hộ tích cực của nhân dân và cộng đồng doanh nghiệp trong cả nước; đồng thời kiến nghị Quốc hội, Chính phủ tiếp tục rà soát và hoàn thiện hệ thống pháp luật về lao động, về bảo hiểm xã hội.

Chia sẻ về sổ số kiến thiết, đại biểu nêu rõ, đây là một trong những lĩnh vực đóng vai trò rất quan trọng trong sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội của đất nước; ít chịu rủi ro về tài chính, ổn định và nguồn thu ngân sách rất là lớn. Về bản chất, được xem là một loại “thuế” tự nguyện khi mà người dân tự chọn mua hi vọng và ngân sách địa phương được thụ hưởng 100%.

Các đại biểu tham dự phiên thảo luận.

Theo thống kê của Bộ Tài chính năm 2025, nếu tính riêng của 21 công ty sổ số kiến thiết của miền Nam thì tổng doanh thu là 155.500 tỷ đồng, trong đó đóng góp cho ngân sách là 52.000 tỷ đồng. Con số này có ý nghĩa rất lớn đối với các địa phương trong việc chi đầu tư phát triển và nhất là an sinh xã hội để cải thiện nâng cao đời sống của người dân.

Tuy nhiên, dù trong thực tế hay là đứng ở góc độ kinh tế học hành vi, sổ số kiến thiết tiếp cận nhiều đến nhóm thu nhập thấp. Phần đông những người có hoàn cảnh khó khăn thích mua vé số để hi vọng thực hiện được khát vọng đổi đời. Còn người bán chủ yếu là trên các vỉa hè hay là các ngõ xóm là những người thuộc nhóm yếu thế. Đó là những người già neo đơn, phụ nữ, trẻ em có hoàn cảnh khó khăn, người khuyết tật hay là lao động di cư. Nguồn thu khổng lồ như vậy nhưng thực tế đời sống của những người chịu trách nhiệm ở khâu cuối cùng trong chuỗi phân phối vé số (hay còn gọi là người bán vé số dạo) còn bấp bênh.

Đây là việc làm chân chính, ích nước lợi nhà, dễ làm, không cần bằng cấp trình độ, nhưng việc mưu sinh này đâu đó cũng rất là rủi ro, nhọc nhằn. Người bán vé số dạo chủ yếu là dựa vào hoa hồng thông qua các đại lý cấp thấp (cấp 2, cấp 3 hoặc là các điểm). Họ không có hợp đồng làm quyền lợi cũng chưa được thể hiện rõ ràng các thông tư, nghị định về hoạt động kinh doanh sổ số kiến thiết. Do đó, đại biểu kiến nghị Quốc hội, Chính phủ tiếp tục rà soát và hoàn thiện hệ thống pháp luật về lao động và bảo hiểm xã hội.

Đại biểu cho rằng, cần công nhận đây là lực lượng lao động, lao động tự do mang tính đặc thù và được bảo vệ bởi bảo hiểm xã hội. Nhà nước cần hỗ trợ để lực lượng lao động này dễ tiếp cận tới bảo hiểm xã hội tự nguyện bằng nguồn hỗ trợ mức đóng từ ngân sách Nhà nước hoặc từ quỹ phúc lợi của công ty sổ số kiến thiết để đảm bảo được hài hòa. Bởi rõ ràng, có sự chênh lệch rất lớn giữa tiền lương của cán bộ nhân viên của công ty sổ số kiến thiết hay là mức thu nhập của các đại lý lớn và người lao động tự do nhóm yếu thế đi bán vé số dạo.

Vũ Linh