Đảm bảo nguồn cung năng lượng: Động lực tăng trưởng của TP. Hồ Chí Minh đến 2030

Năng lượng - đầu vào nền tảng của tăng trưởng

Trong cấu trúc kinh tế đô thị hiện đại, năng lượng luôn giữ vai trò là đầu vào nền tảng cho mọi hoạt động sản xuất, kinh doanh và đời sống xã hội. Đối với TP. Hồ Chí Minh, trung tâm kinh tế lớn nhất cả nước, hệ thống cung ứng điện, xăng dầu và khí có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với hoạt động công nghiệp, thương mại, dịch vụ, logistics, giao thông vận tải cũng như đời sống dân sinh và sự ổn định của thị trường.

Năng lượng luôn giữ vai trò là đầu vào nền tảng cho mọi hoạt động sản xuất, kinh doanh và đời sống xã hội của cả nước nói chung và TP. Hồ Chí Minh nói riêng. Ảnh minh họa.

Trong bối cảnh thành phố đặt mục tiêu tăng trưởng GRDP bình quân khoảng 10%/năm đến năm 2030, yêu cầu đặt ra không chỉ là bảo đảm nguồn cung năng lượng trong điều kiện bình thường mà còn phải chủ động dự báo nhu cầu, chuẩn bị hạ tầng, dự trữ và kịch bản điều hành phù hợp để ứng phó khi thị trường năng lượng biến động.

Theo bà Nguyễn Thị Kim Ngọc - Phó Giám đốc Sở Công Thương TP. Hồ Chí Minh, trong nhiều năm qua, hệ thống cung ứng điện, xăng dầu và khí của thành phố đã được đầu tư phát triển với quy mô lớn, từng bước đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội.

Trong lĩnh vực điện, năm 2025, điện thương phẩm của thành phố đạt gần 56 tỷ kWh, công suất cực đại đạt gần 9.115 MW. Hệ thống điện cơ bản đáp ứng nhu cầu sản xuất, kinh doanh và sinh hoạt của người dân. Thành phố hiện có khoảng 21.500 hệ thống điện mặt trời mái nhà với tổng công suất lắp đặt hơn 1.600 MWp, góp phần bổ sung nguồn điện phân tán và thúc đẩy quá trình chuyển dịch năng lượng theo hướng xanh. Hạ tầng lưới điện cũng được đầu tư đồng bộ với các trạm 500kV, 220kV, 110kV và hàng chục nghìn trạm phân phối trung thế.

Ở lĩnh vực xăng dầu, nhu cầu tiêu thụ năm 2025 khoảng 4,75 triệu tấn với mạng lưới cung ứng, gồm: 1.119 cửa hàng bán lẻ, hàng trăm đại lý và thương nhân phân phối, cùng hệ thống kho đầu mối có tổng sức chứa hơn 1,75 triệu m³. Trong khi đó, thị trường khí cũng phát triển mạnh với sản lượng mua bán khoảng 4,76 triệu tấn, phục vụ đa dạng nhu cầu từ dân dụng đến công nghiệp.

Dù vậy, hệ thống cung ứng năng lượng của thành phố vẫn đối mặt nhiều áp lực khi nhu cầu tiêu thụ tiếp tục tăng mạnh, trong khi thị trường năng lượng thế giới biến động và yêu cầu chuyển dịch sang mô hình phát triển xanh ngày càng rõ nét. Điều này đặt ra yêu cầu nâng cao năng lực quản lý, đầu tư hạ tầng và xây dựng các kịch bản điều hành linh hoạt nhằm bảo đảm an ninh năng lượng cho giai đoạn phát triển mới.

Nhu cầu năng lượng dự báo tăng mạnh đến năm 2030

Theo Phó Giám đốc Sở Công Thương TP. Hồ Chí Minh, với định hướng tăng trưởng GRDP bình quân khoảng 10%/năm, nhu cầu năng lượng của thành phố trong giai đoạn tới sẽ tiếp tục tăng mạnh, dù mức tăng của từng loại năng lượng có thể khác nhau tùy theo đặc điểm sử dụng và tác động của quá trình chuyển đổi xanh.

Theo dự báo đến năm 2030, nhu cầu điện thương phẩm của Thành phố đạt khoảng 93,972 tỷ kWh. Điều này cho thấy lĩnh vực điện sẽ phải đối mặt với áp lực rất lớn về đầu tư nguồn điện, phát triển lưới điện. Ảnh: Thanh Minh.

Đối với điện, theo phương án cung cấp điện năm 2026, điện thương phẩm dự kiến đạt 60,024 tỷ kWh, tăng 7,21% so với năm 2025; công suất cực đại đạt khoảng 9.677 MW, tăng 5,76%.

Đến năm 2030, nhu cầu điện thương phẩm của thành phố được dự báo đạt khoảng 93,972 tỷ kWh, trong khi công suất cực đại có thể lên tới 16.103 MW. Điều này cho thấy lĩnh vực điện sẽ phải đối mặt với áp lực rất lớn về đầu tư nguồn điện, phát triển lưới điện, bảo đảm dự phòng công suất cũng như nâng cao độ tin cậy vận hành.

Đối với xăng dầu và khí, việc dự báo nhu cầu được thực hiện theo hướng thận trọng hơn. Thay vì áp dụng trực tiếp tốc độ tăng trưởng GRDP vào nhu cầu tiêu thụ năng lượng, các cơ quan chuyên môn đã tính đến những yếu tố như thay đổi cơ cấu ngành kinh tế, xu hướng tiết kiệm năng lượng, điện hóa giao thông, phát triển logistics xanh và vai trò của khí như một loại nhiên liệu chuyển tiếp trong quá trình chuyển đổi năng lượng.

Theo đó, nhu cầu xăng dầu của thành phố năm 2026 ước khoảng 5,11 triệu tấn, tăng 7,6% so với năm 2025; đến năm 2030 dự báo khoảng 6,42 triệu tấn. Trong khi đó, nhu cầu khí năm 2026 ước khoảng 5,12 triệu tấn, tăng 7,5% so với năm trước; đến năm 2030 có thể đạt khoảng 6,68 triệu tấn.

TP. Hồ Chí Minh đặt mục tiêu bảo đảm ổn định cung ứng năng lượng nhằm duy trì động lực phát triển bền vững. Ảnh minh họa: Petrolimex Sài Gòn.

Các số liệu dự báo cho thấy điện tiếp tục là lĩnh vực tăng trưởng nhanh nhất và chịu áp lực lớn nhất về đầu tư hạ tầng. Xăng dầu và khí vẫn duy trì xu hướng tăng, nhưng với tốc độ thấp hơn GRDP do đã tính đến tác động của chuyển đổi năng lượng và nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng.

Chủ động kịch bản điều hành và tăng sức chống chịu hệ thống

Lãnh đạo Sở Công Thương cho rằng, bên cạnh áp lực gia tăng nhu cầu năng lượng, hệ thống cung ứng của TP. Hồ Chí Minh còn phải đối mặt với nhiều rủi ro từ môi trường bên ngoài.

Biến động địa chính trị, giá dầu và giá khí trên thị trường thế giới, chi phí vận tải cũng như những bất ổn của chuỗi cung ứng toàn cầu có thể tác động nhanh đến chi phí sản xuất, logistics và tiêu dùng của nền kinh tế thành phố.

Nguy cơ thiếu hụt hoặc chậm nguồn cung cục bộ vẫn hiện hữu, đặc biệt đối với LPG, LNG hoặc một số phân khúc phụ thuộc nhiều vào nhập khẩu. Trong khi đó, nhu cầu nhiên liệu cho vận tải và logistics được dự báo sẽ tiếp tục tăng theo tốc độ phát triển kinh tế.

Mặc dù hạ tầng năng lượng của thành phố có quy mô lớn, song vẫn chưa thật sự đồng đều. Cơ chế dự trữ, hệ thống dữ liệu, công cụ cảnh báo sớm cũng như cơ chế điều phối liên ngành, liên vùng vẫn cần tiếp tục hoàn thiện để nâng cao khả năng chống chịu của toàn hệ thống.

Trước bối cảnh đó, TP. Hồ Chí Minh đang xây dựng các kịch bản điều hành cung ứng năng lượng đến năm 2030, nhằm chủ động thích ứng với nhiều tình huống khác nhau của thị trường.

Kịch bản thứ nhất là khi thị trường ổn định và nguồn cung bình thường. Trong trường hợp này, trọng tâm điều hành là theo dõi sát cung, cầu, duy trì mức tồn kho hợp lý và củng cố nền tảng dữ liệu phục vụ công tác dự báo.

Kịch bản thứ hai là khi xuất hiện biến động cục bộ, như căng nguồn hoặc tăng giá tại một số thời điểm, khu vực hoặc phân khúc. Khi đó, cơ quan quản lý sẽ kích hoạt hệ thống cảnh báo sớm, tăng cường kiểm tra giám sát, điều phối nguồn cung giữa các khu vực và ưu tiên cho các lĩnh vực thiết yếu.

Kịch bản thứ ba là khi xảy ra biến động mạnh hoặc gián đoạn kéo dài của thị trường quốc tế. Trong trường hợp này, Thành phố sẽ chuyển sang cơ chế điều hành khẩn cấp, huy động nguồn dự phòng, tăng mức tồn kho và phối hợp liên ngành, liên vùng để bảo đảm cung ứng năng lượng cho các lĩnh vực trọng yếu như điện lực, y tế, cấp nước, giao thông công cộng và các hoạt động dân sinh thiết yếu.

Song song với việc xây dựng kịch bản điều hành, thành phố cũng tập trung hoàn thiện hạ tầng và cơ chế dự trữ năng lượng. Các giải pháp được triển khai bao gồm xây dựng hệ thống giám sát và cảnh báo sớm dùng chung cho điện, xăng dầu và khí; hình thành đầu mối tổng hợp, phân tích và dự báo cung - cầu năng lượng.

Trong lĩnh vực điện, thành phố đẩy nhanh đầu tư nguồn và lưới điện, bảo đảm tiêu chí vận hành N-1 nhằm nâng cao độ tin cậy cung cấp điện. Các chương trình tiết kiệm điện, điều chỉnh phụ tải và phát triển nguồn điện phân tán, năng lượng tái tạo cũng được thúc đẩy mạnh mẽ.

Đối với xăng dầu, mạng lưới cung ứng được rà soát, hoàn thiện, đồng thời tăng cường năng lực dự trữ và điều phối nguồn hàng, đặc biệt tại các khu vực cửa ngõ giao thông, khu công nghiệp và cảng biển. Trong khi đó, lĩnh vực khí hướng tới đa dạng hóa nguồn cung LPG, CNG và LNG, nâng cao năng lực tồn chứa và phát triển hạ tầng phục vụ cho công nghiệp, thương mại và các dự án điện khí.

Để đạt mục tiêu tăng trưởng GRDP bình quân khoảng 10% mỗi năm đến năm 2030, việc bảo đảm ổn định cung ứng điện, xăng dầu và khí không chỉ là yêu cầu trước mắt mà là nhiệm vụ chiến lược lâu dài. Chỉ khi chủ động dự báo nhu cầu, đầu tư đồng bộ hạ tầng, đa dạng hóa nguồn cung và nâng cao năng lực dự trữ, hệ thống năng lượng mới thực sự trở thành nền tảng vững chắc cho tăng trưởng nhanh, bền vững và hiện đại của TP. Hồ Chí Minh trong giai đoạn tới.

Thanh Minh