Đã hiểu tại sao Mỹ gọi chiến dịch Iran là 'Cơn thịnh nộ Dữ dội'

Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth trong những tuần gần đây sử dụng nhiều phát biểu cứng rắn khi nói về cuộc chiến của Mỹ tại Iran.

Trước khi được Tổng thống Mỹ lựa chọn làm người đứng đầu Bộ Chiến tranh Mỹ, ông Hegseth từng nói về động lực đạo đức khiến ông tham gia cuộc chiến tại Iraq.

Mùa hè năm 2005, khi đang làm việc tại Phố Wall, ông Hegseth đọc bài báo viết về một tay súng nổi dậy tự kích nổ mìn khiến 18 trẻ em Iraq thiệt mạng. “Đối với tôi, đó là diện mạo của cái ác”, ông Hegseth từng nói.

Khi đó, những tin tức dạng này từng khiến ông Hegseth thấy cần phải “làm phần việc của mình để không cho hệ tư tưởng cực đoan chiến thắng ở Iraq”. Không lâu sau, ông Hegseth có mặt tại Iraq và được điều động tới thành phố chiến sự Samarra.

Trải nghiệm tham chiến của Bộ trưởng

Năm 2006, khi được điều động tới Samarra, ông Hegseth là thành viên của một nhóm phụ trách các dự án tái thiết, nguồn kinh phí để tái thiết thành phố lên tới hàng chục triệu USD.

Từ trải nghiệm thực tế, ông Hegseth cho rằng một phần đáng kể trong ngân sách quân sự dành cho việc tái thiết đã rơi vào tay lực lượng nổi dậy.

Theo New York Times, hiện nay, khi nói về mục tiêu của cuộc chiến tại Iran, ông Hegseth sử dụng cách diễn đạt rất khác so với thời ông tham chiến tại Iraq.

Ông Pete Hegseth (phải) tại Samarra, Iraq, năm 2006. Ảnh: New York Times.

Gần đây, ông Hegseth nói mục tiêu của cuộc chiến tại Iran là gây ra “cái chết và sự tàn phá dội xuống từ bầu trời suốt cả ngày”.

Thay vì nhấn mạnh khía cạnh dân chủ, đạo đức hay công lý như các bộ trưởng tiền nhiệm, ông Hegseth hiện nhấn mạnh sự trả đũa không khoan nhượng của Mỹ đối với đối thủ. “Họ chống lại người Mỹ, nên họ phải nhận sự trừng phạt của chúng ta”, ông Hegseth nói.

Trong nhiều thập kỷ, các Tổng thống Mỹ cùng các Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ thường mô tả các chiến dịch quân sự của Mỹ bằng những mục tiêu mang tính lý tưởng. Nhưng ông Hegseth không sử dụng cách tiếp cận này.

Những phát biểu của ông hiện gây bất ngờ vì thể hiện tính hiếu chiến không che giấu. Việc ông Hegseth liên tục nhấn mạnh binh sĩ Mỹ đang tiến hành trả đũa cho thấy sự thay đổi mạnh mẽ trong cách Mỹ vận hành chiến sự.

Theo New York Times, chính quyền của ông Trump cho rằng các mục tiêu lý tưởng mà Mỹ từng đặt ra trong cuộc chiến ở Iraq hay Afghanistan đã khiến quân đội mất tập trung vào nhiệm vụ chính: Tiêu diệt đối phương.

Sự mất tập trung này đã khiến họ sa lầy, chiến dịch trở nên tốn kém, nhưng lại không thành công.

Theo cách nhìn của ông Hegseth, sức mạnh của quân đội Mỹ không nằm ở lý tưởng đạo đức, mà ở khả năng trừng phạt đối thủ. Bất kỳ yếu tố nào khiến lực lượng Mỹ rời xa khả năng trừng phạt đối thủ đều là điểm yếu.

“Đây không phải là chiến tranh Iraq. Đây cũng không phải cuộc hỗ trợ tái thiết quốc gia. Thế hệ binh sĩ hiện nay sẽ không lặp lại vấn đề cũ”, ông Hegseth nói tại Lầu Năm Góc ngày 9/3.

Theo ông, quân đội Mỹ đang theo đuổi các mục tiêu chiến tranh rất rõ ràng do Tổng thống Trump đặt ra: “Hiệu suất tàn khốc, ưu thế tuyệt đối ở trên không, ý chí không thể lay chuyển”.

Một phát ngôn viên của Lầu Năm Góc cho biết các phát biểu cứng rắn của ông Hegseth nhằm “thể hiện sức mạnh, quyết tâm và sự tự tin”, trước cả đối thủ lẫn đồng minh của Mỹ, trong “một thế giới ngày càng nguy hiểm”.

Chiến lược phát ngôn hiếu chiến

Quan điểm của ông Hegseth tương đồng với cách nhìn nhận của ông Trump trong vấn đề lính Mỹ tham chiến. Ông Trump đã nhiều lần bác bỏ ý tưởng binh sĩ Mỹ có sứ mệnh đặc biệt trong việc thúc đẩy dân chủ hay bảo vệ tự do trên thế giới.

Một binh sĩ Mỹ làm nhiệm vụ tại nước ngoài. Ảnh: New York Times.

Quan điểm này được thể hiện trong cách Mỹ đặt tên chiến dịch quân sự tại Iran: “Operation Epic Fury” (Chiến dịch Cơn thịnh nộ Dữ dội).

Trong quá khứ, Lầu Năm Góc thường chọn những cái tên nhấn mạnh vào lý tưởng và đạo đức, như “Operation Enduring Freedom” (Chiến dịch Tự do Bền vững) tại Afghanistan, hay “Operation Unified Protector” (Chiến dịch Bảo vệ Thống nhất) tại Libya.

Ở cương vị hiện tại, ông Hegseth cho biết ông thích được gọi là Bộ trưởng Chiến tranh hơn là Bộ trưởng Quốc phòng. Ông tuyên bố muốn đưa quân đội Mỹ trở lại mục tiêu tập trung tiêu diệt địch thủ.

Ông Hegseth từng nhấn mạnh mục tiêu đối với binh sĩ Mỹ trong quá trình tác chiến: “Tập trung vào khả năng sát thương tối đa, không phải sự hợp pháp yếu đuối. Tập trung vào hiệu quả bạo lực, không phải tính đúng đắn chính trị”.

Một số chuyên gia cho rằng quan điểm cứng rắn này thường xuất hiện sau khi quân đội bị sa lầy trong những cuộc chiến bị xem là thất bại.

Ông Phil Klay, cựu binh Thủy quân Lục chiến Mỹ từng tham chiến tại Iraq, cho hay: “Luôn có những người tin rằng nếu binh sĩ tàn nhẫn hơn, nếu giết được nhiều kẻ địch hơn, có lẽ quân ta đã thắng”.

Theo ông Klay, nếu chiến tranh chỉ cần được nhìn nhận từ cảm giác thỏa mãn khi tiêu diệt được kẻ thù, hẳn mọi thứ đã rất đơn giản, người ta đã chẳng cần bình luận về chiến tranh nhiều đến thế. Trong thực tế, những gì liên quan tới chiến tranh không bao giờ là chuyện đơn giản.

Đối với các binh sĩ đang tham chiến, những phát biểu cứng rắn từ Tổng thống Mỹ hay Bộ trưởng Quốc phòng lúc này có thể chỉ là yếu tố nền. Họ sẽ chủ yếu tập trung vào nhiệm vụ được giao.

Nhưng về lâu dài, nhiều chuyên gia tại Mỹ cho rằng việc đặt chiến tranh trong khuôn khổ đạo đức, chẳng hạn như để bảo vệ dân chủ hay người dân vô tội, sẽ giúp binh sĩ tìm thấy nghĩa lý để tự lý giải việc tại sao họ từng tham chiến, từng hạ sát những con người bị xem là địch thủ.

Hiện trường sau cuộc không kích của Mỹ và Israel nhằm vào cơ sở lưu trữ dầu ở Tehran, Iran, ngày 8/3. Ảnh: New York Times.

Ông Michael Valdovinos, cựu bác sĩ tâm lý của Không quân Mỹ, cho rằng ngôn ngữ đạo đức đóng vai trò như “khung tâm lý” giúp binh sĩ cân bằng lại, sau khi trải qua bạo lực lúc tham chiến. “Khi yếu tố đạo đức không còn, binh sĩ sẽ phải tự mình gánh lấy gánh nặng lương tâm”, ông Valdovinos nói.

Ông Elliot Ackerman, cựu sĩ quan Thủy quân Lục chiến từng tham chiến tại Iraq, cho rằng việc tiến hành chiến tranh mà không có mục tiêu đạo đức rõ ràng tiềm ẩn rủi ro.

“Một số người có thể cho rằng việc nhấn mạnh sức mạnh bạo lực thuần túy trong chiến đấu giúp đưa mọi việc về đúng bản chất của chiến tranh, nhưng điều đó rất nguy hiểm. Làm như vậy, người ta đang yêu cầu binh sĩ sẵn sàng chết vì tham vọng của một người hoặc một nhóm người. Vấn đề đạo đức lúc này chỉ còn là chuyện lẽ phải thuộc về kẻ mạnh”, ông Ackerman nói.

Theo ông Ackerman, sự ủng hộ của công chúng và các lý do đạo đức trong một chiến dịch quân sự có ý nghĩa lớn đối với binh sĩ, đặc biệt khi họ từng gây ra thương vong.

“Từ kinh nghiệm của tôi, thật khó để cảm thấy nhẹ nhõm nếu bản thân từng tham gia một cuộc chiến mà sau này người dân trong nước đều nhìn nhận đó là cuộc chiến vô nghĩa, thậm chí là thảm họa trong lịch sử đất nước”, ông Ackerman nói.

Mỹ nạp bom phá boongke lên oanh tạc cơ B-1 Video ghi lại cảnh ít nhất một chiếc máy bay ném bom chiến lược Rockwell B-1 Lancer tại căn cứ RAF Fairford ở Anh được tháo bệ phóng tên lửa khỏi khoang vũ khí, trong khi bom dẫn đường JDAM đang được nạp lên máy bay. Động thái này diễn ra trong bối cảnh căng thẳng quân sự với Iran leo thang.

An Hòa