Liệu Mỹ có triển khai bộ binh tới Iran và kịch bản nào có thể xảy ra?

Tại Mỹ, những đồn đoán về khả năng Washington triển khai binh sĩ tới Iran đang gia tăng khi cuộc chiến giữa Iran với Mỹ và Israel bước sang ngày thứ 13 vào ngày 12/3.

Thượng nghị sĩ đảng Dân chủ Richard Blumenthal cho biết ông cảm thấy “tức giận tột cùng” sau khi tham dự cuộc họp kín của Ủy ban Quân vụ Thượng viện về tình hình chiến sự Iran hôm 10/3.

“Tôi rời cuộc họp này với sự không hài lòng và tức giận nhiều hơn bất kỳ cuộc họp nào trong 15 năm qua”, ông Blumenthal nói với các phóng viên, cho biết sau cuộc họp ông có nhiều câu hỏi hơn là câu trả lời về mục tiêu của Mỹ.

Ảnh vệ tinh do công ty Vantor cung cấp cho thấy các tòa nhà bị hư hại sau các cuộc không kích nhằm vào doanh trại quân sự Khavar Shahr tại Iran ngày 11/3/2026. Ảnh: AP

“Dường như chúng ta đang đi trên con đường dẫn tới việc đưa quân Mỹ tới Iran để đạt được một số mục tiêu tiềm tàng ở đây”, Thượng nghị sĩ đảng Dân chủ cho hay. Đây là chỉ trích gần đây nhất của các nghị sĩ đảng Dân chủ đối với cuộc chiến nhằm vào Iran, trong bối cảnh họ vấp phải sự phản đối của đảng Cộng hòa khi tìm cách hạn chế thẩm quyền của Tổng thống Donald Trump trong việc tiến hành chiến tranh mà không cần sự phê chuẩn của Quốc hội.

Các nghị sĩ đảng Dân chủ cáo buộc chính quyền Tổng thống Trump chưa giải thích đầy đủ lý do Mỹ tấn công Iran ngay từ đầu cũng như cơ sở để tiếp tục cuộc chiến. Thượng nghị sĩ đảng Dân chủ Chris Murphy, người cũng tham dự cuộc họp kín trên, viết trên mạng xã hội X ngày 11/3 rằng dù các quan chức cho biết mục tiêu của cuộc chiến là phá hủy các tài sản quân sự của Iran nhưng họ lại không thể đưa ra một kế hoạch dài hạn cụ thể.

Khi bắt đầu cuộc chiến, Tổng thống Trump tuyên bố mục tiêu của Mỹ là ngăn Iran sản xuất vũ khí hạt nhân, trong khi Tehran khẳng định chương trình hạt nhân của nước này chỉ phục vụ mục đích dân sự. Các nhà phân tích cho rằng một chiến dịch trên bộ tại Iran sẽ “cực kỳ” khó khăn do địa hình rộng lớn và hiểm trở của nước này, song không phải là điều bất khả thi.

Giới chức Mỹ nói gì?

Chính phủ Mỹ chưa xác nhận liệu binh sĩ nước này có được triển khai tới Iran hay không, song các quan chức cũng không loại trừ khả năng này.

Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth tuần này nói với kênh truyền hình CBS rằng Washington “sẵn sàng đi xa tới mức cần thiết”, đồng thời khẳng định Mỹ sẽ bảo đảm “tham vọng hạt nhân của Iran sẽ không bao giờ trở thành hiện thực”.

Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt tuần trước cho biết các chiến dịch trên bộ “hiện không nằm trong kế hoạch”, nhưng Tổng thống Donald Trump vẫn để ngỏ mọi lựa chọn.

Phát biểu của Ngoại trưởng Marco Rubio tại một cuộc họp báo cáo trước Quốc hội tuần trước phần nào hé lộ lý do vì sao một lực lượng trên bộ có thể được cân nhắc. Ông Rubio cho rằng Mỹ cần trực tiếp kiểm soát các vật liệu hạt nhân tại Iran.

“Có người sẽ phải tới đó và thu giữ chúng”, ông Rubio nói, nhưng không nêu rõ lực lượng nào sẽ thực hiện nhiệm vụ này.

Phát biểu trên được đưa ra trong bối cảnh xuất hiện thông tin cho rằng Tổng thống Trump đã liên lạc với lực lượng người Kurd tại Iraq, hoạt động gần khu vực biên giới với Iran. Hiện chưa rõ nội dung các cuộc trao đổi, song các nhà phân tích cho rằng Washington có thể đang tìm cách sử dụng lực lượng vũ trang người Kurd như một lực lượng ủy nhiệm trên thực địa.

Trong khi đó, các cuộc thăm dò dư luận cho thấy phần lớn người Mỹ phản đối việc triển khai quân tới Iran. Theo khảo sát của Đại học Quinnipiac công bố tuần này, khoảng 74% số người được hỏi, đa số có xu hướng chính trị nghiêng về cánh tả, phản đối khả năng trên. Trong một cuộc thăm dò nhanh bằng tin nhắn do Washington Post thực hiện ngay khi chiến sự nổ ra, phần lớn người tham gia cũng bày tỏ lập trường phản đối cuộc chiến.

Kết quả khảo sát của Reuters - Ipsos được tiến hành trong những giờ đầu sau khi xung đột bùng phát ngày 28/2 cho thấy 43% số người được hỏi không tán thành cuộc chiến, trong khi 29% cho biết họ chưa chắc chắn. Chỉ khoảng 25% số người tham gia khảo sát ủng hộ các cuộc tấn công của Mỹ và Israel.

Một cuộc tấn công trên bộ vào Iran có thể diễn ra như thế nào?

Iran có diện tích lớn gấp khoảng 4 lần Iraq và sở hữu địa hình đồi núi hiểm trở, khiến bất kỳ chiến dịch quân sự trên bộ nào cũng đối mặt với nhiều thách thức. Theo các nhà phân tích, khác với chiến dịch ở Iraq trước đây, một chiến dịch nhằm trực tiếp thu giữ vật liệu hạt nhân tại Iran nhiều khả năng sẽ được thiết kế với mục tiêu rất cụ thể, phạm vi hạn chế và sử dụng số lượng binh sĩ ít hơn đáng kể nhằm giảm thiểu rủi ro.

Ông Thomas Bonnie James, Giáo sư tại Trường Cao đẳng AFG (Qatar) liên kết với Đại học Aberdeen, nhận định: “Khả năng cao đây sẽ là các chiến dịch hạn chế, mang tính chuyên biệt, do các đơn vị nhỏ tiến hành nhằm vào những cơ sở cụ thể, có thể được hỗ trợ bởi các lực lượng triển khai nhanh như Sư đoàn Dù 82”. Đây là đơn vị tinh nhuệ của quân đội Mỹ, được huấn luyện để triển khai nhảy dù nhanh chóng vào các khu vực xung đột nhằm chiếm giữ sân bay hoặc những địa điểm chiến lược. Lực lượng này từng được triển khai trong Thế chiến II cũng như trong các cuộc chiến tại Afghanistan và Iraq.

Theo các chuyên gia, mục tiêu của chiến dịch sẽ là xác định vị trí và vô hiệu hóa lượng urani đã được làm giàu tại Iran. Các mục tiêu có thể bao gồm những cơ sở hạt nhân quan trọng nhất của Iran như cơ sở hạt nhân Natanz, nhà máy làm giàu nhiên liệu Fordow và Trung tâm Công nghệ Hạt nhân Isfahan. Đảo Kharg - hòn đảo san hô có vai trò kinh tế quan trọng, nơi phần lớn dầu xuất khẩu của Iran được vận chuyển ra thế giới cũng có thể trở thành mục tiêu.

Ông James cho rằng bất kỳ chiến dịch trên bộ nào, dù có quy mô hạn chế, nhiều khả năng cũng bắt đầu bằng việc giành ưu thế trên không và vô hiệu hóa hệ thống phòng không của Iran để máy bay và các phương tiện hỗ trợ có thể tiếp cận mục tiêu một cách an toàn.

Các lực lượng triển khai nhanh như Sư đoàn Dù 82 có thể được giao nhiệm vụ kiểm soát các điểm tiếp cận ban đầu, bao gồm sân bay hoặc các khu vực tập kết. Sau đó, những đơn vị chuyên trách như lực lượng đặc nhiệm SEAL của Hải quân Mỹ hoặc Lực lượng Đặc nhiệm Lục quân Mỹ sẽ thực hiện các nhiệm vụ nhạy cảm nhất trên thực địa.

Theo ông James, chiến dịch có thể bao gồm việc “xâm nhập các cơ sở kiên cố, thu thập thông tin tình báo và tìm kiếm hoặc bảo đảm kiểm soát các vật liệu hạt nhân nhạy cảm, với trọng tâm là tốc độ, độ chính xác và hạn chế tối đa thời gian hiện diện”. Sau khi hoàn thành nhiệm vụ, lực lượng tham gia nhiều khả năng sẽ nhanh chóng triển khai kế hoạch rút quân, di chuyển tới các điểm tiếp nhận để rời khỏi Iran trong thời gian ngắn.

Iran có thể đáp trả ra sao?

Sau khi Mỹ và Israel phát động chiến dịch quân sự nhằm vào Iran, Tehran đã tiến hành nhiều đợt tấn công nhằm vào Israel cũng như các tài sản quân sự của Mỹ trên khắp khu vực Vùng Vịnh. Một số cơ sở hạ tầng tại Iraq, Bahrain, Kuwait, Qatar, Saudi Arabia, Jordan, Oman và Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) cũng bị tấn công.

Theo các nhà phân tích, phản ứng này cho thấy cách Iran có thể đáp trả nếu Mỹ tiến hành một chiến dịch trên bộ. Ông Neil Quilliam, chuyên gia tại tổ chức nghiên cứu Chatham House của Anh, nhận định một chiến dịch trên bộ của Mỹ có thể châm ngòi cho “một phản ứng rất mạnh mẽ” từ Tehran.

Các chuyên gia cho rằng ngay cả một chiến dịch quy mô nhỏ cũng có thể làm leo thang xung đột, dẫn tới nhiều đợt tấn công tên lửa hơn từ Iran hoặc các cuộc tấn công do các lực lượng ủy nhiệm của Tehran thực hiện, như Hezbollah tại Lebanon hay lực lượng Houthi ở Yemen.

Ông Quilliam nhấn mạnh: “Đây sẽ là những chiến dịch rủi ro cao, phức tạp và kéo dài, diễn ra trong môi trường cực kỳ thù địch, nhằm vào các cơ sở được bảo vệ nghiêm ngặt bởi lực lượng an ninh Iran”, trong bối cảnh bộ chỉ huy quân sự của Iran dường như vẫn còn nguyên vẹn.

Mỹ từng tấn công các cơ sở hạt nhân của Iran

Trong cuộc chiến 12 ngày nhằm vào Iran hồi tháng 6/2025, Mỹ đã tấn công 3 cơ sở hạt nhân lớn nhất của nước này trong chiến dịch mang tên “Búa đêm” gồm Fordow, Natanz và Isfahan. Đây được mô tả là một chiến dịch bí mật được chuẩn bị công phu, nhằm xóa sổ năng lực làm giàu urani của Tehran.

Chỉ trong vòng khoảng 30 phút và dưới màn đêm, các máy bay ném bom tàng hình của Mỹ đã tiến vào không phận Iran và thả các loại bom xuyên boong-ke cỡ lớn, được thiết kế để xuyên phá những cấu trúc kiên cố nằm sâu trong lòng núi - nơi đặt các cơ sở Fordow và Natanz. Cùng lúc đó, một tàu ngầm Mỹ đã phóng khoảng 20 tên lửa hành trình Tomahawk nhằm vào cơ sở nghiên cứu và sản xuất tại Isfahan.

Các quan chức Mỹ cho biết đội máy bay ném bom đã rút khỏi không phận Iran trước khi Tehran kịp phát hiện cuộc tấn công. Tổng thống Donald Trump khi đó tuyên bố các mục tiêu đã bị “xóa sổ hoàn toàn”, trong khi Israel cũng cho biết họ đã ám sát một số nhà khoa học hạt nhân của Iran.

Tuy nhiên, các quan chức Iran thời điểm đó khẳng định nước này đã lường trước khả năng bị tấn công và cơ sở Fordow đã được sơ tán trước khi cuộc không kích diễn ra.

Tổng giám đốc Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) Rafael Grossi sau đó cảnh báo Iran vẫn có thể khôi phục hoạt động làm giàu urani “chỉ trong vài tháng”, bởi một số cơ sở hạt nhân “vẫn còn tồn tại”.

Ông Grossi cho biết vào thời điểm xảy ra các cuộc tấn công, Tehran đang nắm giữ lượng urani đã được làm giàu tới mức 60%. Hiện chưa rõ số vật liệu này có được di chuyển hay không. Ở mức độ đó, urani chỉ còn cách tiêu chuẩn cho vũ khí một bước ngắn và nếu tiếp tục được tinh chế, chúng có thể được sử dụng để chế tạo bom hạt nhân.

Kiều Anh/VOV.VN Tổng hợp