Đa dạng cây trồng để chia sẻ rủi ro về giá

Từ một cây trồng khảo nghiệm, cây mắc ca đang dần khẳng định được giá trị kinh tế

Bà Lê Thị Liên - một nông dân ở xã Bảo Lâm 5, cho biết, khi phụ thuộc vào một loại cây trồng, những người nông dân như bà rất dễ rơi vào tình trạng “được mùa mất giá”, thậm chí “mất mùa vẫn mất giá”, khiến nguồn thu của gia đình trở nên bấp bênh. Để giải quyết thế bị động trước các biến động về giá cả của thị trường, bà Liên đã chủ động áp dụng trồng xen, trồng đa cây trên cùng một diện tích đất. “Trước kia, gia đình tôi trồng độc canh cây cà phê. Cách trồng này có cái lợi đó là dễ chăm sóc, việc quản lý các loại dịch hại trên cây cà phê cũng dễ. Tuy nhiên, nhược điểm lớn nhất của việc trồng độc canh cây cà phê chính là rủi ro về giá. Gặp năm cà phê được giá thì còn có đồng vào đồng ra, chứ gặp năm giá chạm đáy thì chi phí đầu tư cả một năm coi như mất trắng”, bà bộc bạch.

Việc phát triển nông nghiệp sinh thái đa canh - trồng xen những loại cây như: sầu riêng, bơ, mít, mắc ca... cùng cà phê - không phải là giải pháp tạm thời. Nó là phương pháp sản xuất nông nghiệp chủ động, giúp nông dân hạn chế những rủi ro về giá khi thị trường của một loại nông sản nào đó chẳng may chạm đáy. “Bằng việc đa dạng hóa danh mục nông sản, nếu 1 hoặc 2 loại nông sản rớt giá do các biến động thị trường, người nông dân vẫn có nguồn thu ngắn hạn từ việc bán những loại nông sản khác để tái đầu tư”, ông Nguyễn Văn Trường ở xã Di Linh nói về lợi ích của việc phát triển nông nghiệp sinh thái đa canh.

Theo báo cáo kiểm kê của Cục Bảo vệ thực vật, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, tại các mô hình độc canh và thâm canh cao, áp lực sâu bệnh tăng 3 - 4 lần so với các mô hình canh tác đa canh, xen canh. Thêm nữa, để cứu cây trồng khi nhiễm bệnh, chi phí mua thuốc hóa học chiếm 35 - 40% trên tổng chi phí sản xuất. Qua số liệu của Cục Bảo vệ thực vật cho thấy, việc phát triển nông nghiệp sinh thái đa canh không những giúp người nông dân giảm sự phụ thuộc vào thị trường nông sản mà còn gia tăng khả năng chống chịu dịch hại của hệ sinh thái cây trồng.

Ông Thái Văn Thanh ở xã Đinh Trang Thượng nhìn nhận, nếu chỉ tập trung sản xuất đơn canh, người nông dân sẽ luôn ở thế bị động. Đa dạng cây trồng là hướng đi bắt buộc giúp người nông dân tránh được tình trạng luẩn quẩn “được mùa mất giá”. Trên cơ sở những hiểu biết về thị trường các mặt hàng nông sản, cũng như điều kiện khí hậu địa phương, chị Ka Thy ở xã Ninh Hòa đã trồng xen canh cau, đậu lạc, bắp cùng cà phê. Ở những khu đất xấu, chị trồng cây mắc ca để một mặt tránh lãng phí đất, mặt khác tạo bóng mát cho cây cà phê. Ngoài ra, cây mắc ca sau 3 năm trồng còn cho thu nhập từ việc bán hạt mắc ca. “Theo tìm hiểu, giá trái cau tươi tại vườn hiện dao động từ 25.000 - 60.000 đồng, tùy kích cỡ, mẫu mã và chất lượng. Trong khi đó, giá mắc ca tại vườn dao động từ 75.000 - 110.000 đồng và giá đậu lạc tại vườn từ 16.000 - 17.000 đồng”, chị Ka Thy cho biết.

Theo như chia sẻ của chị Ka Thy, việc đa canh cây trồng trên cùng đơn vị diện tích đất của gia đình chị xuất phát từ thực tiễn những biến động thị trường trong những năm gần đây. Chị vừa làm, vừa rút kinh nghiệm, từng bước hoàn thiện mô hình phát triển nông nghiệp sinh thái đa canh. “Bây giờ sẽ là quá sớm để nói về hiệu quả kinh tế của mô hình. Bởi cây cau phải từ 3 - 5 năm mới cho trái và cây mắc ca thì 2 - 3 năm sau mới có kết quả. Tuy nhiên, đây là cách tổ chức lại sản xuất để phù hợp với bối cảnh thị trường nhiều biến động”, chị Ka Thy nhấn mạnh.

Trịnh Chu .