Công điện 38: Siết chặt vi phạm bản quyền, mở đường cho sáng tạo số

Chuyên gia công nghệ - ông Nguyễn Ngọc Hân, Tổng giám đốc Thủ Đô Multimedia nhấn mạnh trong cuộc trao đổi với phóng viên Báo Công Thương.

- Thủ tướng Chính phủ vừa ban hành Công điện số 38/CĐ-TTg về tập trung chỉ đạo thực hiện quyết liệt các giải pháp đấu tranh, ngăn chặn, xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Trong đó, yêu cầu triệt phá các website và các tổ chức điều hành các website vi phạm bản quyền trực tuyến có lượng truy cập lớn. Là doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực nội dung số, ông suy nghĩ gì về điều này?

Ông Nguyễn Ngọc Hân: Tôi cho rằng, Công điện 38 là một bước đi rất đúng lúc và cần thiết, cho thấy nhà nước đang chuyển từ “nói về bảo vệ bản quyền” sang “hành động mạnh tay trên môi trường số”. Với doanh nghiệp nội dung số, đây là sự bảo vệ trực tiếp cho những đơn vị đầu tư thật, mua bản quyền thật và làm nội dung thật.

Ông Nguyễn Ngọc Hân, Tổng giám đốc Thủ Đô Multimedia

Chúng tôi đặc biệt ủng hộ việc tập trung xử lý các website vi phạm có lượng truy cập lớn, nhất là phim, âm nhạc, game và truyền hình lậu, bởi đây chính là những điểm rò rỉ làm triệt tiêu động lực sáng tạo của cả ngành.

Bên cạnh đó, cần kết hợp giữa xử lý pháp lý với hàng rào kỹ thuật, hợp tác với các nền tảng số và xây dựng cơ chế gỡ bỏ nhanh nhằm nâng cao hiệu quả bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ trong môi trường trực tuyến. Trong bối cảnh nội dung số lan truyền với tốc độ rất nhanh, việc phát hiện và ngăn chặn kịp thời có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, giúp hạn chế tối đa thiệt hại cho chủ thể quyền cũng như giảm nguy cơ phát tán trên diện rộng.

Với chúng tôi, thông điệp rõ nhất là: Doanh nghiệp càng nghiêm túc đầu tư sáng tạo thì càng cần một môi trường thực thi đủ mạnh để bảo vệ thành quả đó.

- Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt, ông nhìn nhận gì về vai trò của sở hữu trí tuệ trong việc tạo lợi thế cạnh tranh cho doanh nghiệp?

Ông Nguyễn Ngọc Hân: Dưới góc nhìn của mình, tôi cho rằng, sở hữu trí tuệ không chỉ là "tấm khiên" để phòng ngự, mà là "lõi định giá" và "hào giao thông" vững chắc nhất để tạo ra lợi thế cạnh tranh độc quyền.

Trong ngành công nghệ, nếu bạn cạnh tranh bằng giá, bạn sẽ cạn kiệt nguồn lực, bởi: Giá cạnh tranh sẽ làm lợi nhuận ngày càng giảm, trong khi lương và chi phí doanh nghiệp ngày càng tăng.

Hơn nữa, nếu cạnh tranh bằng tính năng mà không có sở hữu trí tuệ, thực chất là bạn chỉ làm công outsource cho khách hàng hay sâu xa hơn chỉ đang làm "R&D miễn phí" cho đối thủ và khi bạn làm xong, họ có thể sao chép nó chỉ trong vài ngày.

Sở hữu trí tuệ giải quyết bài toán cốt lõi này bằng cách chuyển hóa chất xám (thứ vô hình) thành tài sản vốn (thứ hữu hình và định giá được). Nó trao cho doanh nghiệp đặc quyền hợp pháp để ngăn cấm người khác sử dụng, sao chép hoặc thương mại hóa sáng tạo của mình.

Lợi thế cạnh tranh sinh ra từ việc sở hữu trí tuệ thiết lập một rào cản gia nhập thị trường cực cao. Khi một doanh nghiệp nắm trong tay các bằng sáng chế lõi, họ không chỉ độc quyền khai thác mà còn nắm quyền chi phối luật chơi, buộc đối tác phải tôn trọng và đối thủ phải e dè.

- Thưa ông, nhiều người vẫn cho rằng, đăng ký sở hữu trí tuệ chủ yếu để bảo vệ quyền lợi khi xảy ra tranh chấp hay bị “ăn cắp” ý tưởng. Tuy nhiên, trên thực tế, giá trị cốt lõi của sở hữu trí tuệ dường như nằm ở những lợi ích sâu xa hơn đối với năng lực cạnh tranh, thương hiệu và phát triển dài hạn của doanh nghiệp. Quan điểm của ông như thế nào?

Ông Nguyễn Ngọc Hân: Quả thực gía trị thực sự của sở hữu trí tuệ nằm ở những khía cạnh sâu sắc hơn rất nhiều. Thứ nhất, chỉ khi thực sự làm chủ công nghệ, bạn mới có thứ để đăng ký.

Sở hữu trí tuệ không phải là một tờ giấy chúng ta có thể mua bằng tiền. Để có một bằng sáng chế hay bản quyền phần mềm hợp lệ, chúng ta phải là người sáng tạo ra nó. Nếu bạn chỉ đi sao chép mã nguồn mở, "xào nấu" lại sản phẩm của người khác, bạn sẽ không bao giờ dám tự tin mang đi đăng ký bảo hộ. Do đó, việc đứng tên trên tài sản trí tuệ chính là minh chứng đanh thép nhất cho thấy: Bạn đã làm chủ hoàn toàn công nghệ lõi.

Thứ hai, sở hữu trí tuệ là "ngôn ngữ không lời" thuyết phục nhất với đối tác và nhà đầu tư. Khi bạn mang sản phẩm đi gọi vốn hoặc đàm phán với các đối tác lớn (đặc biệt là đối tác quốc tế), họ không có thời gian nghe chúng ta kể về đam mê hay sự nỗ lực.

Họ sẽ hỏi: "Công nghệ này có phải của anh không? Bằng chứng đâu?" Khi bạn đưa ra được danh mục tài sản trí tuệ đã đăng ký, câu chuyện đàm phán sẽ rẽ sang một hướng hoàn toàn khác. Sở hữu trí tuệ chính là cách chúng ta "show" ra năng lực, sự chuyên nghiệp và cam kết làm ăn bài bản của doanh nghiệp. Nó biến bạn từ một người "đi bán ý tưởng" thành một người "sở hữu tài sản".

Thứ ba, định giá doanh nghiệp và "tấm khiên" sinh tồn. Các startup cần hiểu rằng, trong thế giới công nghệ, tài sản lớn nhất không phải là cái máy tính hay tòa nhà văn phòng, mà là chất xám. Đăng ký sở hữu trí tuệ chính là bước chuyển hóa "chất xám" thành "tài sản vốn" có thể định giá, mua bán, chuyển nhượng và thế chấp.

Hơn nữa, khi chúng ta trang bị cho mình đầy đủ áo giáp pháp lý và hàng rào kỹ thuật, đối thủ sẽ phải dè chừng. Một hồ sơ sở hữu trí tuệ mạnh là cách "chặn đứng" ý định sao chép từ trong trứng nước.

Vì vậy, đừng đợi đến khi công ty lớn mới lo làm sở hữu trí tuệ, mà chính việc bảo vệ sở hữu trí tuệ ngay từ ngày đầu sẽ giúp công ty bạn lớn lên. Hãy dồn tâm huyết để tạo ra những sản phẩm thực chất, đăng ký xác lập chủ quyền để kiêu hãnh nói với thế giới rằng: Đây là trí tuệ của người Việt, tài sản của người Việt, và chúng ta sẵn sàng cạnh tranh sòng phẳng trên sân chơi toàn cầu.

- Xin cảm ơn ông!

Theo ông Nguyễn Ngọc Hân, Tổng giám đốc Thủ Đô Multimedia, khi sở hữu các văn bằng sở hữu trí tuệ, đó là "ngôn ngữ" mạnh mẽ nhất để chúng ta chứng minh với các nhà đầu tư và đối tác toàn cầu rằng: Doanh nghiệp của mình có năng lực lõi, có tài sản thực và làm ăn bài bản. Đừng đợi công ty lớn mới lo đăng ký sở hữu trí tuệ; chính tư duy bảo vệ tài sản từ dòng code đầu tiên mới giúp công ty lớn lên.

Quỳnh Nga (thực hiện)