Công bố lệnh của Chủ tịch nước đối với 2 pháp lệnh quan trọng về tư pháp và hoàn thiện pháp luật

Sáng 23/6, Văn phòng Chủ tịch nước tổ chức họp báo công bố lệnh của Chủ tịch nước đối với hai pháp lệnh vừa được Ủy ban Thường vụ Quốc hội khóa XVI thông qua, gồm: Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh Trình tự, thủ tục xem xét, quyết định áp dụng các biện pháp xử lý hành chính tại Tòa án nhân dân và Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh Hợp nhất văn bản quy phạm pháp luật.

Tại buổi họp báo, Phó Chủ nhiệm Văn phòng Chủ tịch nước Cấn Đình Tài công bố Lệnh của Chủ tịch nước đối với hai pháp lệnh nêu trên. Đại diện Bộ Tư pháp và Tòa án nhân dân cũng thông tin về những nội dung mới đáng chú ý của các văn bản này.

Phó Chủ nhiệm Văn phòng Chủ tịch nước Cấn Đình Tài công bố Lệnh của Chủ tịch nước đối với hai pháp lệnh.

Đẩy mạnh chuyển đổi số trong hoạt động tố tụng hành chính

Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh Trình tự, thủ tục xem xét, quyết định áp dụng các biện pháp xử lý hành chính tại Tòa án nhân dân được UBTVQH thông qua ngày 10/6/2026 và có hiệu lực từ ngày 1/7/2026.

Trên cơ sở bảo đảm phù hợp với quy định của Luật Phòng, chống ma túy và yêu cầu thực tiễn, pháp lệnh đã sửa đổi, bổ sung 27 điều của Pháp lệnh số 03/2022/UBTVQH15.

Một trong những điểm mới nổi bật là bổ sung quy định cho phép Viện kiểm sát nhận hồ sơ vụ việc bằng phương tiện điện tử. Theo đó, sau khi nhận được thông báo thụ lý hồ sơ của Tòa án cùng cấp, Viện kiểm sát có quyền nghiên cứu, sao chụp hồ sơ và nhận hồ sơ điện tử theo quy định.

Pháp lệnh cũng bổ sung quy định về việc gửi, giao, nhận văn bản, hồ sơ, tài liệu bằng phương tiện điện tử nhằm thể chế hóa chủ trương của Đảng về đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số trong hoạt động của các cơ quan tư pháp.

Đáng chú ý, pháp lệnh sửa đổi quy định về trình tự, thủ tục phiên họp xem xét, quyết định áp dụng biện pháp xử lý hành chính theo hướng tăng tính chủ động cho thẩm phán. Thay vì quy định chi tiết trình tự hỏi và tranh luận, thẩm phán sẽ căn cứ tính chất từng vụ việc để điều hành phiên họp, qua đó nâng cao hiệu quả giải quyết và rút ngắn thời gian xử lý.

Bên cạnh đó, nhiều thời hạn tố tụng được rút ngắn nhằm bảo đảm việc giải quyết vụ việc nhanh chóng, kịp thời, giảm áp lực trong công tác quản lý và tạm giữ người nghiện ma túy. Các thời hạn được điều chỉnh bao gồm thời gian thụ lý hồ sơ, xem xét ra quyết định, mở phiên họp, bổ sung tài liệu, cũng như thời hạn khiếu nại, kiến nghị và kháng nghị.

Một điểm mới khác là trường hợp Kiểm sát viên vắng mặt tại phiên họp sơ thẩm xem xét, quyết định áp dụng biện pháp xử lý hành chính thì Tòa án vẫn tiến hành phiên họp, không phải hoãn như trước. Quy định này nhằm nâng cao trách nhiệm của các cơ quan nhà nước, bảo đảm giải quyết vụ việc đúng thời hạn. Tuy nhiên, đối với phiên họp phúc thẩm xem xét khiếu nại, kiến nghị, kháng nghị, quy định hiện hành vẫn được giữ nguyên, tức Kiểm sát viên bắt buộc phải tham gia; nếu vắng mặt, Tòa án phải hoãn phiên họp.

Ngoài ra, pháp lệnh còn bổ sung quy định về tạm đình chỉ hoặc miễn chấp hành phần thời gian còn lại của biện pháp đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc, đồng thời rà soát, chỉnh sửa các quy định để bảo đảm thống nhất với Luật Phòng, chống ma túy.

Hoàn thiện cơ chế hợp nhất văn bản quy phạm pháp luật

Cũng có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh Hợp nhất văn bản quy phạm pháp luật sửa đổi 9 điều với 5 nhóm chính sách lớn nhằm nâng cao hiệu quả xây dựng, áp dụng và tra cứu pháp luật.

Điểm mới quan trọng là mở rộng phạm vi hợp nhất đối với các văn bản quy phạm pháp luật của chính quyền địa phương. Đồng thời, mở rộng đối tượng hợp nhất đối với các văn bản sửa đổi, bổ sung, đính chính, bãi bỏ một phần, tạm ngưng hiệu lực một phần hoặc công bố tiếp tục có hiệu lực một phần của văn bản đã ban hành.

Pháp lệnh cũng sửa đổi các quy định nhằm thực hiện chủ trương đổi mới mạnh mẽ công tác hợp nhất văn bản quy phạm pháp luật theo các kết luận của Bộ Chính trị và Ban Chỉ đạo Trung ương về hoàn thiện thể chế, pháp luật. Theo đó, văn bản hợp nhất sẽ từng bước trở thành căn cứ chính thức trong viện dẫn và áp dụng pháp luật, được trình và công bố đồng thời với văn bản sửa đổi, bổ sung.

Quy định mới được kỳ vọng sẽ tạo thuận lợi hơn cho người dân, doanh nghiệp và đội ngũ cán bộ, công chức trong quá trình tiếp cận, tra cứu và áp dụng pháp luật, góp phần hiện thực hóa mục tiêu lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm trong xây dựng chính sách.

Bên cạnh đó, pháp lệnh giao Chính phủ quy định chi tiết kỹ thuật trình bày văn bản hợp nhất nhằm đơn giản hóa các biểu mẫu, hướng dẫn và xử lý linh hoạt những tình huống phát sinh trong thực tiễn.

Lê Bảo