Định hướng lập pháp nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI: Siết chặt kỷ cương, kiểm soát chất lượng chính sách ngay từ giai đoạn nghiên cứu

Sáng 16/6, tại Nhà Quốc hội, Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn chủ trì Hội nghị triển khai thực hiện Định hướng lập pháp nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI do Ủy ban Thường vụ Quốc hội tổ chức.

Tại Hội nghị, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Phan Chí Hiếu đã trình bày Báo cáo một số nội dung cơ bản của Đề án Định hướng lập pháp nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI (Đề án), Kế hoạch số 64-KH/UBTVQH16 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội triển khai thực hiện Kết luận số 17-KL/TW của Bộ Chính trị và Đề án; các giải pháp bảo đảm thực hiện Đề án, Kế hoạch số 64-KH/UBTVQH16.

Tăng cường kiểm tra và giám sát với công tác xây dựng pháp luật

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu nêu rõ, Đề án xác định 6 quan điểm chỉ đạo, 6 yêu cầu đối với công tác lập pháp nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI, trọng tâm là bảo đảm công tác xây dựng, hoàn thiện hệ thống pháp luật đặt dưới sự lãnh đạo toàn diện, chặt chẽ của Đảng; kịp thời thể chế hóa đầy đủ, đúng đắn chủ trương, đường lối của Đảng; nghiên cứu sửa đổi tổng thể và tiếp tục cụ thể hóa Hiến pháp; tạo lập đầy đủ hành lang pháp lý điều chỉnh toàn diện các lĩnh vực kinh tế - xã hội.

Cùng với đó, Đề án bám sát mục tiêu chiến lược phát triển đất nước, hoàn thiện đồng bộ thể chế phát triển được đề ra tại Văn kiện Đại hội XIV của Đảng, mục tiêu phấn đấu đạt tốc độ tăng trưởng GDP bình quân cho giai đoạn 2026 - 2030 từ 10%/năm trở lên; đồng thời, tiếp nối các mục tiêu chiến lược đã được xác lập tại Nghị quyết số 27-NQ/TW, Nghị quyết số 66-NQ/TW và các nghị quyết chiến lược, trụ cột, chuyên đề, bảo đảm tính ổn định, đồng bộ, nhất quán, liên tục trong hoạch định chính sách và hoàn thiện hệ thống pháp luật.

Về các định hướng lập pháp cụ thể, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cho biết, Đề án xác định nhiệm vụ nghiên cứu tổng kết, sửa đổi tổng thể Hiến pháp năm 2013 phù hợp với thực tiễn, yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới; đồng thời, xác định 8 định hướng lập pháp trọng tâm gắn với 171 nhiệm vụ cần thực hiện trong nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI.

Đề án cũng xác định 7 nhóm giải pháp bảo đảm thực hiện; trong đó tăng cường lãnh đạo, kiểm tra và giám sát của các cấp ủy Đảng đối với công tác xây dựng pháp luật; đổi mới phương thức hoạt động, tăng cường kỷ luật, kỷ cương, bảo đảm an ninh chính trị; đề cao vai trò, trách nhiệm của các chủ thể tham gia quy trình xây dựng pháp luật.

Các giải pháp tiếp theo là triển khai đồng bộ với các giải pháp hoàn thiện cấu trúc hệ thống pháp luật được xác định trong Kết luận số 09-KL/TW của Bộ Chính trị và Đề án Chiến lược hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam trong kỷ nguyên mới; tăng cường gắn kết giữa công tác xây dựng và thi hành pháp luật; tăng cường, siết chặt kỷ luật, kỷ cương, bảo đảm an ninh chính trị, phòng, chống tham nhũng trong xây dựng pháp luật; đề cao trách nhiệm của người đứng đầu trong công tác xây dựng pháp luật...

Về Kế hoạch số 64/KH-UBTVQH16 triển khai thực hiện Kết luận số 17-KL/TW của Bộ Chính trị và Đề án, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cho biết, Kế hoạch xác định 7 nhóm nhiệm vụ trọng tâm cần triển khai thực hiện để cụ thể hóa nhiệm vụ được giao trong Kết luận số 17-KL/TW của Bộ Chính trị và Đề án (trong đó, có 2 nhiệm vụ đã hoàn thành, còn lại 5 nhiệm vụ cần được khẩn trương thực hiện trong nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI).

Trên cơ sở 171 nhiệm vụ lập pháp trong Đề án và ý kiến thống nhất của Chính phủ, các cơ quan, tổ chức, Kế hoạch số 64 xác định 192 nhiệm vụ cụ thể cần thực hiện trong nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI, gồm 187 nhiệm vụ do Chính phủ, các cơ quan ngoài Quốc hội chủ trì thực hiện và 5 nhiệm vụ do các cơ quan của Quốc hội chủ trì thực hiện theo phân công của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

Kiểm soát chất lượng, đánh giá tác động của chính sách

Báo cáo tại Hội nghị về kế hoạch triển khai thực hiện Kết luận số 17-KL/TW, Đề án Định hướng lập pháp nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI và Kế hoạch số 64/KH-UBTVQH16 trong phạm vi Chính phủ phụ trách, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Đặng Hoàng Oanh cho hay, Chính phủ được giao thực hiện 171/192 nhiệm vụ lập pháp bao gồm các nhiệm vụ nghiên cứu, rà soát để đề xuất sửa đổi, bổ sung văn bản hiện hành và các nhiệm vụ nghiên cứu, xây dựng mới luật, pháp lệnh, nghị quyết, chiếm 90% tổng số nhiệm vụ lập pháp toàn khóa.

Năm 2026 có 104 nhiệm vụ, năm 2027 có 32 nhiệm vụ, năm 2028 có 23 nhiệm vụ và năm 2029 có 12 nhiệm vụ. Riêng nhóm nhiệm vụ lập pháp năm 2026, Chính phủ đã hoàn thành 12 nhiệm vụ lập pháp và được Quốc hội thông qua các luật, nghị quyết ngay tại Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI.

Để bảo đảm chất lượng, tiến độ thực hiện, Chính phủ xác định 5 giải pháp trọng tâm.

Một là, siết chặt kỷ luật, kỷ cương trong công tác xây dựng pháp luật; đề cao trách nhiệm của người đứng đầu; coi kết quả thực hiện nhiệm vụ lập pháp là một nội dung quan trọng để đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của Bộ, cơ quan ngang Bộ, nhất là đối với các nhiệm vụ trọng tâm, phức tạp, có tác động lớn đến phát triển kinh tế-xã hội. Đây cũng là những nội dung đang được Chính phủ chỉ đạo, triển khai rất quyết liệt, thể hiện qua việc giao Bộ Tư pháp chủ trì xây dựng, tham mưu các đề án như “Đề án về chỉ số đánh giá, chấm điểm KPI đối với công tác xây dựng pháp luật” và “Đề án soạn thảo văn bản quy phạm pháp luật theo hướng tập trung, chuyên nghiệp”.

Hai là, kiểm soát chất lượng chính sách ngay từ giai đoạn nghiên cứu, rà soát, đánh giá tác động của chính sách. Làm rõ mức độ phù hợp, tính khả thi, hiệu quả thực tế của các quy định pháp luật hiện hành; nhận diện đầy đủ các bất cập, hạn chế, mâu thuẫn, chồng chéo, khó khăn, vướng mắc trong quá trình thi hành và nguyên nhân.

Việc đề xuất sửa đổi, bổ sung hoặc ban hành mới luật, pháp lệnh, nghị quyết phải dựa trên tổng kết thực tiễn, đánh giá tác động đầy đủ, lấy ý kiến thực chất đối tượng chịu sự tác động, chuyên gia, nhà khoa học, hiệp hội, doanh nghiệp và người dân; đồng thời kiên quyết phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, không để lồng ghép lợi ích nhóm, lợi ích cục bộ trong quá trình xây dựng chính sách, pháp luật.

Ba là, bảo đảm sự gắn kết giữa xây dựng pháp luật và tổ chức thi hành pháp luật; chú trọng nhận diện các điểm nghẽn pháp lý, quy định mâu thuẫn, chồng chéo, bất cập, không còn phù hợp. Đồng thời, hoàn thiện các giải pháp trong tổ chức thi hành pháp luật, nhất là tăng cường kiểm tra, xử lý văn bản quy phạm pháp luật; đổi mới công tác phổ biến, giáo dục pháp luật; nâng cao hiệu quả theo dõi thi hành pháp luật và đánh giá hiệu quả văn bản sau khi ban hành.

Bốn là, củng cố tổ chức pháp chế, tăng cường năng lực đội ngũ cán bộ làm công tác xây dựng pháp luật; bảo đảm kinh phí, điều kiện làm việc, cơ sở dữ liệu, chuyên gia phục vụ các khâu của quy trình lập pháp, nhất là tổng kết thực tiễn, khảo sát, đánh giá tác động, tham vấn chính sách và tiếp thu, giải trình ý kiến góp ý.

Năm là, nghiên cứu, xây dựng Luật về văn bản quy phạm pháp luật thay thế Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật để thể chế hóa đầy đủ Kết luận số 09-KL/TW của Bộ Chính trị về hoàn thiện cấu trúc hệ thống pháp luật Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.

Nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI phải là nhiệm kỳ kiến tạo thể chế phát triển

Phát biểu kết luận Hội nghị triển khai thực hiện Định hướng lập pháp nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh, hội nghị có ý nghĩa rất quan trọng, nhằm thống nhất nhận thức, trách nhiệm và phương thức tổ chức thực hiện trong toàn bộ hệ thống các cơ quan tham gia công tác lập pháp.

Chủ tịch Quốc hội nêu rõ, từ nay cho đến hết năm 2026 có 61 nhiệm vụ đã được đưa vào Chương trình lập pháp năm 2026; cùng với đó, có 39 nhiệm vụ cần hoàn thành năm 2027 để đưa vào Chương trình năm 2028; 26 nhiệm vụ cần hoàn thành năm 2028 để đưa vào Chương trình năm 2029; 14 nhiệm vụ cần hoàn thành năm 2029 để đưa vào Chương trình năm 2030.

Trên tinh thần đó, ngay sau Hội nghị này, Chủ tịch Quốc hội đề nghị các cơ quan, bộ ngành khẩn trương hoàn thành việc xây dựng kế hoạch, phân công trách nhiệm và triển khai thực hiện ngay việc rà soát, nghiên cứu, thực hiện các nhiệm vụ theo Kế hoạch số 64/KH-UBTVQH16 (phải hoàn thành trước ngày 30/6/2026). Cơ quan nào không hoàn thành sẽ phải kiểm điểm nghiêm túc.

Chủ tịch Quốc hội đề nghị các vị đại biểu Quốc hội tăng cường chủ động nghiên cứu, quán triệt Kết luận của Bộ Chính trị, Đề án của Đảng ủy Quốc hội và Kế hoạch của Ủy ban Thường vụ Quốc hội; chủ động phát hiện các quy định của pháp luật có vướng mắc khi triển khai trong thực tiễn, kịp thời kiến nghị, đề xuất việc sửa đổi, bổ sung hoặc bãi bỏ; phối hợp nghiên cứu, rà soát, tổng kết, khảo sát thực tiễn khi có đề nghị.

Cùng với đó đề nghị Ban Nội chính Trung ương là cơ quan được Bộ Chính trị giao theo dõi việc thực hiện; đề nghị tăng cường kiểm tra, giám sát, kịp thời tham mưu cho Bộ Chính trị các nội dung về xây dựng pháp luật.

Đề nghị Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức thành viên tiếp tục nâng cao chất lượng giám sát và phản biện xã hội đối với công tác xây dựng pháp luật; tham gia có hiệu quả vào quy trình lập pháp.

Chủ tịch Quốc hội tin tưởng rằng, với tinh thần đổi mới, trách nhiệm cao của các cơ quan, tổ chức, trước hết là Chính phủ, cơ quan của Chính phủ, cơ quan của Quốc hội; sự vào cuộc quyết liệt, sự quyết tâm lãnh đạo, chỉ đạo của các đồng chí lãnh đạo các ban, bộ, cơ quan, tổ chức; công tác xây dựng pháp luật sẽ đạt được nhiều kết quả tốt đẹp, góp phần tạo nên nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI là nhiệm kỳ của kiến tạo thể chế phát triển. Hướng tới kỷ niệm 100 năm thành lập Đảng và 100 năm thành lập nước là thời điểm Việt Nam có được một hệ thống pháp luật chất lượng cao, đồng bộ, hiện đại, tiên tiến, tiệm cận các chuẩn mực và thông lệ quốc tế, phù hợp sâu sắc với thực tiễn Việt Nam.

Phi Khanh