'Cơn khát' nhiên liệu hàng không xanh và cơ hội của Việt Nam

Cảng hàng không quốc tế Đà Nẵng. (Ảnh: Thanh Phong/Vietnam+)

Chuyển đổi sang nhiên liệu hàng không bền vững (SAF) không còn là một lựa chọn mà đã trở thành mệnh lệnh sống còn của toàn ngành hàng không thế giới trước áp lực biến đổi khí hậu.

Tại Diễn đàn Đổi mới sáng tạo Chính sách và Công nghệ nhiên liệu hàng không bền vững (IPS Vietnam 2026) khai mạc ngày 7/5 ra tại thành phố Đà Nẵng, các nhà hoạch định chính sách và chuyên gia quốc tế đã cùng thảo luận chi tiết về bức tranh năng lượng mới.

Dư địa khổng lồ của thị trường

Theo đánh giá của các chuyên gia tại diễn đàn IPS Vietnam 2026, quá trình chuyển dịch năng lượng trong ngành hàng không đang đặt ra những bài toán về quy mô sản xuất.

Diễn đàn Đổi mới sáng tạo Chính sách và Công nghệ nhiên liệu hàng không bền vững (IPS Vietnam 2026). (Ảnh: Thanh Phong/Vietnam+)

Ông Fabrice Espinosa, Tổng giám đốc Hiệp hội Nhiên liệu Hàng không Bền vững châu Á (ASAFA) phát biểu tại Diễn đàn. (Ảnh: Thanh Phong/Vietnam+)

Ông Fabrice Espinosa khẳng định đây thực chất là một cuộc chuyển đổi công nghiệp toàn diện, đòi hỏi sự chung tay của nhiều lĩnh vực chứ không đơn thuần chỉ là các giải pháp thay thế năng lượng cục bộ.

Nhìn nhận riêng tại thị trường khu vực, nếu các quốc gia ASEAN đạt được mức sử dụng 5% SAF theo đúng lộ trình vào năm 2030, thị trường sẽ cần đến 8 đến 10 triệu tấn nhiên liệu mỗi năm. Khối lượng tiêu thụ khổng lồ này hứa hẹn sẽ thiết lập một thị trường giao dịch năng lượng mới trị giá lên tới 25 tỷ USD/năm.

Cuộc đua xây dựng và phát triển nguồn nhiên liệu hàng không bền vững đã chính thức bắt đầu và cơ hội đang thực sự mở ra cho các nền kinh tế đang phát triển nhanh nhạy và bắt nhịp sớm.

Lợi thế cạnh tranh của Việt Nam

Tại diễn đàn, cộng đồng quốc tế đã phân tích sâu và đánh giá rất cao việc Việt Nam hội tụ đầy đủ các yếu tố nền tảng cốt lõi để xây dựng một hệ sinh thái nhiên liệu hàng không bền vững mang tính cạnh tranh cao.

Cảng hàng không quốc tế Đà Nẵng ban đêm. (Ảnh: Thanh Phong/Vietnam+)

Nguồn nguyên liệu đầu vào chính là sức mạnh lớn nhất khi Việt Nam sở hữu khối lượng khổng lồ phế phẩm nông nghiệp sẵn có như rơm rạ, bã mía và các sản phẩm phụ từ quá trình sản xuất hạt điều. Ngoài ra, nguồn cung từ các loại dầu ăn đã qua sử dụng, mỡ động vật và dầu cá cũng cực kỳ dồi dào, đảm bảo tính bền vững liên tục cho các dự án đầu tư quy mô lớn.

Bên cạnh tài nguyên sinh khối đa dạng, năng lực công nghiệp sẵn có của quốc gia cũng được xem là một bệ phóng vô cùng vững chắc. Các tập đoàn năng lượng hàng đầu như Lọc hóa dầu Bình Sơn (BSR) hay Petrovietnam đã tích lũy được nền tảng hạ tầng kỹ thuật hiện đại cùng kinh nghiệm vận hành chuyên môn hóa tiêu chuẩn quốc tế.

Thực tế chứng minh, những chuyến bay nội địa đầu tiên sử dụng nhiên liệu sạch tại khu vực miền Trung đã cất cánh thành công nhờ sự phối hợp chặt chẽ giữa Vietnam Airlines, Skypec và Lọc hóa dầu Bình Sơn.

Ông Hồ Quang Bửu - Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Đà Nẵng phát biểu tại Diễn đàn. (Ảnh: Thanh Phong/Vietnam+)

Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Đà Nẵng Hồ Quang Bửu khẳng định: "Những chuyến bay thử nghiệm mang tính tiên phong này là minh chứng rõ nét cho việc các mắt xích trong chuỗi giá trị đã thực sự được kết nối hiệu quả".

Từ khâu sản xuất, mạng lưới cung ứng cho đến các bước vận hành thương mại đều bước đầu chứng minh được tính khả thi trong thực tiễn tại Việt Nam.

Tiêu thụ nhiên liệu hàng không toàn cầu: 380 triệu tấn/năm. Sản lượng nhiên liệu bền vững (SAF) 2025: <2 triệu tấn (chiếm 0,5%). Mục tiêu phủ sóng SAF đến 2050: 60-70% tổng lượng nhiên liệu. Nhu cầu SAF tại ASEAN (mục tiêu 2030): 8-10 triệu tấn/năm. Quy mô thị trường SAF khu vực: Đạt mức 25 tỷ USD/năm.

Đồng bộ hạ tầng và hệ sinh thái xanh

Bên cạnh giải pháp chuyển đổi nhiên liệu, việc tối ưu hóa hạ tầng và vận hành tại sân bay là mắt xích không thể tách rời trong hệ sinh thái năng lượng bền vững.

Ông Lê Hoài Nam, Phó Giám đốc Cảng hàng không quốc tế Đà Nẵng phát biểu tại Diễn đàn. (Ảnh: Thanh Phong/Vietnam+)

Ông Lê Hoài Nam, Phó Giám đốc Cảng hàng không quốc tế Đà Nẵng khẳng định, đơn vị đang triển khai mô hình A-CDM xanh để giảm thiểu tối đa thời gian tàu bay nổ máy chờ đợi tại bãi đỗ.

Ông Lê Hoài Nam nhấn mạnh: "Việc tối ưu hóa đường hàng không và quản lý không lưu có thể mang lại hiệu quả tức thì. Chúng tôi cũng đang quy hoạch lại hạ tầng đường băng theo vòng tròn một chiều để giảm điểm nghẽn CO2, tạo tiền đề để Đà Nẵng trở thành cảng hàng không xanh trong tương lai."

Khuôn khổ Diễn đàn IPS Vietnam 2026 đã chứng kiến các lễ ký kết những bản ghi nhớ hợp tác chiến lược, nhằm thúc đẩy sự liên kết sâu rộng giữa các tổ chức quốc tế và các cơ quan quản lý nhà nước.

Tiêu biểu nhất là thỏa thuận hợp tác trọng điểm giữa Hiệp hội ASAFA và Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công trực thuộc Bộ Công Thương. Song song với các cấp Bộ ngành, bản ghi nhớ hợp tác trực tiếp giữa ASAFA và Trung tâm Hỗ trợ Khởi nghiệp Đổi mới sáng tạo Đà Nẵng cũng chính thức được xác lập, mở ra không gian kết nối đa ngành.

Bên trong Cảng hàng không quốc tế Đà Nẵng. (Ảnh: Thanh Phong/Vietnam+)

Sự hình thành và phát triển của ngành công nghiệp nhiên liệu hàng không bền vững tại Việt Nam chắc chắn sẽ tạo ra những động lực tăng trưởng đột phá mới.

Quá trình chuyển dịch mang tính bước ngoặt này sẽ đóng góp thiết thực vào mục tiêu hiện thực hóa cam kết trung hòa carbon và thúc đẩy nền kinh tế tuần hoàn phát triển mạnh mẽ./.

(Vietnam+)