Cơ hội và thách thức của Việt Nam trong phát triển nhiên liệu hàng không bền vững

Việt Nam có nền tảng để tham gia chuỗi giá trị SAF

Theo Hiệp hội Vận tải Hàng không Quốc tế (IATA) 2026, ước tính rằng nhiên liệu hàng không bền vững (Sustainable Aviation Fuel - SAF) có thể đóng góp khoảng 65% vào việc giảm phát thải cần thiết để ngành hàng không đạt được mục tiêu phát thải CO2 ròng bằng 0 vào năm 2050.

Từ ngày 7 đến 8/5/2026, tại TP Đà Nẵng, Diễn đàn Đổi mới sáng tạo Chính sách & Công nghệ nhiên liệu hàng không bền vững Việt Nam 2026 (IPS Vietnam 2026) đã diễn ra với sự tham dự của các cơ quan hoạch định chính sách, chuyên gia, doanh nghiệp hàng không, năng lượng, công nghệ và tài chính trong nước và quốc tế.

Theo ông Fabrice Espinosa, Tổng Giám đốc Hiệp hội Nhiên liệu Hàng không Bền vững châu Á (Asia SAF Association), Việt Nam đã hội tụ nhiều điều kiện cơ bản để tham gia chuỗi giá trị SAF. Trong đó bao gồm nguồn nguyên liệu từ nông nghiệp và phụ phẩm sinh khối, năng lực hạ tầng công nghiệp liên quan, cũng như những tiến triển trong việc tiếp cận các sáng kiến và dòng đầu tư quốc tế về nhiên liệu hàng không bền vững.

Ông Fabrice Esphinosa, Giám đốc điều hành Hiệp hội Nhiên liệu Hàng không Bền vững Châu Á (Asia SAF Association) đánh giá Việt Nam có nhiều cơ hội trong tham gia chuỗi giá trị SAF toàn cầu.

Ông Espinosa nhận định, trong bối cảnh thị trường SAF khu vực đang tăng trưởng, Việt Nam có cơ hội vươn ra chuỗi giá trị khu vực và toàn cầu nếu xây dựng được môi trường chính sách minh bạch, có sự phối hợp nhất quán giữa các cơ quan trung ương và địa phương, đồng thời xác định rõ vai trò dẫn dắt thị trường.

Ở góc độ địa phương, Phó Chủ tịch UBND TP Đà Nẵng Hồ Quang Bửu cho rằng chuyển dịch năng lượng không chỉ là thách thức mà còn là cơ hội để tái định vị mô hình phát triển theo hướng xanh và bền vững. Theo ông, Đà Nẵng xác định phát triển đô thị sinh thái, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và đổi mới sáng tạo là định hướng xuyên suốt.

Ông Hồ Quang Bửu, Phó Chủ tịch UBND TP Đà Nẵng phát biểu tại diễn đàn.

Với vai trò là trung tâm kinh tế – xã hội khu vực miền Trung và cửa ngõ kết nối hành lang kinh tế Đông – Tây, Đà Nẵng được đánh giá có nhiều điều kiện thuận lợi để tham gia các chuỗi giá trị mới, trong đó có phát triển logistics, trung chuyển nhiên liệu và thử nghiệm các mô hình liên quan đến SAF. Việc đăng cai tổ chức IPS Vietnam 2026 được xem là dấu mốc góp phần nâng cao vị thế của thành phố trong các sáng kiến phát triển bền vững của khu vực.

Chính sách đã có, nhưng thách thức vẫn lớn

Trao đổi tại diễn đàn, ông Đào Duy Anh, Phó Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công (Bộ Công Thương), cho biết thời gian qua Việt Nam đã xây dựng nhiều chủ trương, chính sách thúc đẩy phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và giảm phụ thuộc vào năng lượng hóa thạch.

Ông Đào Duy Anh, Phó Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và khuyến công, Bộ Công thương.

Đối với nhiên liệu hàng không bền vững, Việt Nam xác định đây không chỉ là việc thực hiện các cam kết quốc tế, mà còn là một phần trong định hướng phát triển xanh và sử dụng năng lượng xanh.

Theo ông Đào Duy Anh, các cơ quan chức năng đã và đang nghiên cứu tiếp thu công nghệ, đổi mới sáng tạo trong sản xuất SAF trên thế giới, từng bước hướng tới hình thành ngành công nghiệp SAF trong nước từ các nguồn nguyên liệu sẵn có, nhất là từ nông nghiệp và ngư nghiệp.

“Mục tiêu là xây dựng nền kinh tế Việt Nam xanh hơn, sạch hơn trong tương lai, nên chúng tôi rất mong được hợp tác, tiếp thu các kinh nghiệm từ các quốc gia trong xây dựng ngành công nghiệp SAF”, ông Đào Duy Anh cho biết thêm.

Tuy nhiên, theo ông Đỗ Hồng Cẩm, đến từ Cục Hàng không Việt Nam cho rằng việc triển khai SAF tại Việt Nam vẫn đối mặt nhiều thách thức. Hiện nay, chi phí của SAF còn cao trong khi mức tiêu thụ chưa đủ lớn để tạo động lực mạnh cho sản xuất và đầu tư. Vì vậy, để phát triển SAF cần có các chính sách hỗ trợ đồng bộ, từ cơ chế khuyến khích đầu tư, xây dựng thị trường đầu ra, đến cơ chế giám sát phát thải và cam kết sử dụng của các hãng hàng không.

Theo các ý kiến tại diễn đàn, SAF cần được nhìn nhận không đơn thuần là yêu cầu về môi trường, mà là một định hướng chiến lược dài hạn. Chỉ khi được đặt đúng vai trò trong chiến lược phát triển quốc gia, việc đầu tư, sản xuất và sử dụng SAF mới có thể đạt hiệu quả bền vững.

Lễ ký kết Bản ghi nhớ hợp tác giữa Hiệp hội Nhiên liệu Hàng không Bền vững châu Á (ASAFA) và Trung tâm Hỗ trợ khởi nghiệp đổi mới sáng tạo Đà Nẵng (DISSC)

Xuyên suốt hai ngày diễn ra, IPS Vietnam 2026 không chỉ là diễn đàn trao đổi chuyên môn, mà còn là không gian kết nối đa ngành giữa năng lượng, tài chính, công nghệ, logistics và đổi mới sáng tạo. Trong khuôn khổ sự kiện, nhiều bản ghi nhớ hợp tác đã được ký kết nhằm thúc đẩy kết nối hệ sinh thái SAF và hỗ trợ Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng nhiên liệu hàng không bền vững trong thời gian tới.

Các đại biểu chụp ảnh lưu niệm tại Diễn đàn Đổi mới sáng tạo Chính sách & Công nghệ nhiên liệu hàng không bền vững Việt Nam 2026 diễn ra ở Đà Nẵng.

Hiệp hội Nhiên liệu Hàng không Bền vững châu Á (ASAFA) là tổ chức phi lợi nhuận độc lập có trụ sở tại Singapore, hoạt động với mục tiêu thúc đẩy phát triển hệ sinh thái SAF và hỗ trợ quá trình giảm phát thải carbon của ngành hàng không tại châu Á thông qua kết nối đa bên, chia sẻ tri thức và thúc đẩy hợp tác quốc tế.

Hồ Xuân Mai