'Cổ phiếu giảm sâu chưa chắc đã là cổ phiếu rẻ'

Trong bối cảnh thị trường chứng khoán liên tục biến động, việc theo dõi bảng điện trong ngày không phải lựa chọn phù hợp với tất cả nhà đầu tư, đặc biệt là nhóm đầu tư phổ thông không có nhiều thời gian và kinh nghiệm phân tích.

Theo các chuyên gia chứng khoán, nhóm nhà đầu tư này không nên đặt mục tiêu tìm kiếm mức sinh lời cao trong thời gian ngắn. Thay vào đó, cần xây dựng chiến lược phù hợp với khả năng quản lý danh mục và mức độ chấp nhận rủi ro.

Thực tế, việc cố gắng dự đoán biến động ngắn hạn hoặc giao dịch liên tục có thể làm gia tăng chi phí và khiến nhà đầu tư dễ đưa ra quyết định theo cảm xúc, chẳng hạn mua đuổi khi thị trường tăng mạnh hoặc bán tháo khi cổ phiếu điều chỉnh.

Hạn chế chạy theo biến động ngắn hạn

Trao đổi với Tri Thức - Znews, ông Trần Hoàng Sơn, Giám đốc Chiến lược Thị trường VPBankS, cho biết chiến lược phù hợp với nhà đầu tư phổ thông là tập trung vào trung và dài hạn, ưu tiên các doanh nghiệp có nền tảng cơ bản tốt, vị thế đầu ngành, mô hình kinh doanh bền vững, quản trị minh bạch và khả năng duy trì tăng trưởng lợi nhuận trong nhiều năm.

Danh mục cũng nên được phân bổ ở nhiều nhóm ngành nhằm giảm rủi ro đặc thù. Thay vì đưa toàn bộ số tiền dự kiến đầu tư vào thị trường tại một thời điểm, nhà đầu tư nên chia vốn thành nhiều phần để giải ngân theo từng giai đoạn.

Quan điểm này tương đồng với khuyến nghị của nhóm chuyên gia Công ty Chứng khoán Rồng Việt (VDSC). Theo VDSC, khi tái cơ cấu danh mục, nhà đầu tư nên bình tĩnh, tập trung vào các doanh nghiệp có định giá hấp dẫn, chất lượng bảng cân đối kế toán tốt và hoạt động kinh doanh ổn định.

Những doanh nghiệp có khả năng duy trì chính sách cổ tức tiền mặt hàng năm cũng có thể được xem xét, đặc biệt với nhóm nhà đầu tư ưu tiên sự ổn định. Tuy nhiên, tỷ trọng phân bổ vẫn cần căn cứ vào điều kiện tài chính, khẩu vị rủi ro và trạng thái danh mục của từng người.

Một trong những điểm được đại diện VPBankS lưu ý là hạn chế tối đa việc sử dụng đòn bẩy tài chính.

Dư nợ margin toàn thị trường đang ở mức cao, trong khi nhịp giảm mạnh hồi tháng 7 từng kích hoạt hoạt động bán giải chấp trên diện rộng. Với nhà đầu tư không thường xuyên theo dõi tài khoản, margin làm gia tăng rủi ro phải bán cổ phiếu trong thời điểm bất lợi.

"Rủi ro lớn nhất của margin không phải là thua lỗ mà là bị buộc phải bán ở đúng thời điểm tệ nhất, khi chưa kịp phản ứng", ông Trần Hoàng Sơn Sơn nhận định.

Với những người không có điều kiện theo dõi thị trường hàng ngày, chuyên gia VPBankS gợi ý phương pháp đầu tư định kỳ. Nhà đầu tư có thể phân bổ một khoản tiền cố định để mua cổ phiếu theo tháng hoặc quý, thay vì liên tục tìm cách xác định thời điểm thị trường tạo đáy.

Một phần danh mục cũng có thể được phân bổ vào chứng chỉ quỹ hoặc quỹ mở đối với những người không có thời gian nghiên cứu từng doanh nghiệp. Mục tiêu và thời gian đầu tư cũng cần được xác định trước khi giải ngân, bởi đây là cơ sở để quyết định tỷ trọng cổ phiếu phù hợp.

Cổ phiếu giảm sâu chưa chắc đã rẻ

Trong bối cảnh kết quả kinh doanh quý II/2026 cho thấy sự phân hóa giữa các doanh nghiệp, ông Sơn cho rằng nhà đầu tư nên ưu tiên các doanh nghiệp đầu ngành thay vì chỉ nhìn vào mức giảm giá của cổ phiếu.

Các tiêu chí được đưa ra gồm lợi thế cạnh tranh, khả năng tạo dòng tiền, sức khỏe bảng cân đối kế toán và chất lượng quản trị. Đây cũng là những yếu tố giúp doanh nghiệp duy trì hoạt động và tăng trưởng trong các giai đoạn thị trường khó khăn.

VDSC cũng đặt định giá và triển vọng tăng trưởng vào trọng tâm khi đánh giá các nhóm ngành. Công ty xây dựng khung xếp hạng dựa trên 6 yếu tố gồm định giá, triển vọng tăng trưởng EPS, ảnh hưởng của vĩ mô và chính sách, chất xúc tác ngắn hạn, mức tăng giá ngành so với VN-Index và sức khỏe tài chính.

Trong đó, định giá và triển vọng tăng trưởng EPS cùng chiếm 25%, cao nhất trong hệ thống đánh giá của VDSC. Công ty đồng thời đối chiếu mặt bằng định giá hiện tại với lịch sử từ năm 2019 đến nay để đánh giá dư địa tái định giá của từng ngành.

Với nhóm cổ phiếu chu kỳ đã giảm sâu, ông Sơn cho rằng cơ hội vẫn có thể xuất hiện nhưng không nên đánh đồng mức giảm giá với mức độ hấp dẫn của cổ phiếu.

Một cổ phiếu có P/E thấp chưa chắc đã rẻ nếu lợi nhuận doanh nghiệp đang ở đỉnh chu kỳ và chuẩn bị suy giảm. Khi lợi nhuận giảm, P/E có thể tăng trở lại dù thị giá không tăng.

Do đó, nhà đầu tư chỉ nên cân nhắc các cổ phiếu chu kỳ khi có dấu hiệu cho thấy chu kỳ kinh doanh đang tạo đáy, kết quả kinh doanh bắt đầu phục hồi, dòng tiền quay trở lại và định giá trở nên hấp dẫn so với triển vọng tăng trưởng.

Ở góc nhìn VDSC, một số nhóm cổ phiếu chu kỳ vẫn có thể được xem xét nhưng cần kiểm soát tỷ trọng.

Điển hình với nhóm tôn mạ, HSG và NKG có thể được tích lũy với tỷ trọng hợp lý nhờ biên lợi nhuận gộp được hỗ trợ bởi lượng tồn kho giá thấp trong khi giá bán tăng nhanh hơn giá vốn. Tuy nhiên, triển vọng xuất khẩu vẫn là yếu tố cần theo dõi, đặc biệt với HSG.

Trong khi đó, cổ phiếu chứng khoán phù hợp hơn với các vị thế ngắn hạn. Bất động sản dân cư được VDSC khuyến nghị duy trì tỷ trọng thấp khi kết quả kinh doanh chưa cải thiện rõ rệt và doanh nghiệp phải tăng cường chính sách bán hàng để thu hút người mua, qua đó gây áp lực lên biên lợi nhuận.

VN-Index giằng co tại vùng 1.770 điểm. Ảnh: TradingView.

Để lựa chọn cổ phiếu, VPBankS đưa ra một số tiêu chí gồm vị thế trong ngành, sức khỏe tài chính, tăng trưởng lợi nhuận, hiệu quả sinh lời, chất lượng quản trị và định giá.

Theo đó, doanh nghiệp đầu ngành nên có thị phần lớn, rào cản gia nhập tương đối cao và khả năng duy trì lợi thế cạnh tranh. Về tài chính, dòng tiền kinh doanh dương, khả năng thanh toán lãi vay tốt và mức nợ hợp lý là những yếu tố cần được chú ý.

Về định giá, P/E, P/B hay EV/EBITDA nên được đặt trong tương quan với lịch sử của chính doanh nghiệp và mặt bằng chung của ngành, thay vì chỉ nhìn vào mức định giá tại một thời điểm.

VDSC cũng cho rằng định giá cần được xem xét cùng với triển vọng tăng trưởng thay vì tách riêng. Việc một cổ phiếu đang giao dịch ở mức định giá thấp chỉ có ý nghĩa khi nhà đầu tư đánh giá được khả năng cải thiện lợi nhuận và các yếu tố có thể tạo ra một chu kỳ tái định giá mới.

Đừng "all-in"

Ngay cả khi đánh giá thị trường đang ở vùng hấp dẫn, chuyên gia cho rằng nhà đầu tư không nên cố gắng xác định chính xác đáy để giải ngân toàn bộ vốn.

Một phương án được VPBankS đưa ra là dành 30-40% vốn cho giai đoạn đầu, ưu tiên những doanh nghiệp đầu ngành đã có kết quả kinh doanh quý II được xác nhận và thị trường xuất hiện tín hiệu tạo đáy.

Khoảng 30% vốn tiếp theo có thể được giải ngân khi xu hướng tăng được xác nhận rõ hơn, chẳng hạn VN-Index vượt và duy trì trên vùng 1.770-1.800 điểm, thanh khoản cải thiện và dòng tiền lan tỏa sang nhiều nhóm ngành.

Phần còn lại, khoảng 20-30%, nên được duy trì dưới dạng tiền mặt để ứng phó với các nhịp điều chỉnh hoặc cơ hội mới.

Kế hoạch giải ngân theo từng giai đoạn cũng cần đi kèm điều kiện dừng mua. Theo VPBankS, nếu VN-Index quay lại dưới vùng đáy 1.650-1.690 điểm với thanh khoản lớn, khối ngoại bán ròng mạnh kéo dài hoặc kết quả kinh doanh của doanh nghiệp mục tiêu xấu hơn dự kiến, nhà đầu tư nên dừng giải ngân và đánh giá lại luận điểm đầu tư.

VDSC cũng khuyến nghị nhà đầu tư xác định trước quy mô vị thế và mức lỗ tối đa có thể chấp nhận nếu VN-Index diễn biến ngược kỳ vọng. Việc tăng tỷ trọng chỉ nên thực hiện khi cổ phiếu được chiết khấu về vùng hấp dẫn hơn, đồng thời giải ngân từng phần và duy trì lượng tiền mặt phù hợp với khẩu vị rủi ro.

Với nhà đầu tư ít theo dõi thị trường, VDSC cho rằng việc xác định trước tỷ trọng và mức lỗ tối đa có thể chấp nhận sẽ quan trọng hơn việc phản ứng với từng phiên tăng giảm.

Minh Khánh