Cơ chế đặt hàng đào tạo nguồn nhân lực, chuyển giao công nghệ đường sắt

Công nhân đường sắt thực hiện kiểm tra, bảo trì đoàn tàu Cát Linh-Hà Đông. (Ảnh: Việt Hùng/Vietnam+)

Với việc thời gian tới triển khai hàng loạt các dự án đường sắt tốc độ cao, đường sắt đô thị tại Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh, nguồn nhân lực đường sắt đã và đang được các cơ quan, đơn vị và doanh nghiệp chú trọng đón đầu đào tạo nhằm từng bước làm chủ công nghệ, bảo trì.

Cần ít nhất 35.000 nhân lực

Tại dự thảo lấy ý kiến góp ý về kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng và phát triển nguồn nhân lực đường sắt giai đoạn 2026-2030 của Cục Đường sắt Việt Nam (Bộ Xây dựng), cơ quan này đưa ra mục tiêu là đào tạo mới ít nhất 35.000 nhân lực các cấp, đáp ứng yêu cầu triển khai các dự án đường sắt tốc độ cao, đường sắt điện khí hóa, đường sắt đô thị và bổ sung nguồn nhân lực giảng dạy cho các cơ sở đào tạo.

Cơ cấu nhân lực được phân bổ gồm: khoảng 41,2% trình độ đại học (14.000 người), 32,3% trình độ cao đẳng (11.000 người) và 26,5% trình độ trung cấp (9.000 người). Các nhóm ngành tập trung sâu vào kỹ thuật xây dựng công trình, thông tin-tín hiệu, hệ thống điện, đầu máy-toa xe và kinh tế vận tải đường sắt.

Trong đó, nhu cầu lớn nhất thuộc nhóm kỹ thuật xây dựng với khoảng 16.300 người, tiếp đến là khai thác vận tải đường sắt 6.000 người, kỹ thuật xây dựng công trình đường sắt 4.700 người, thông tin-tín hiệu 3.700 người, đầu máy-toa xe 1.700 người, kinh tế xây dựng và kinh tế vận tải đường sắt 1.500 người, hệ thống điện và năng lượng đường sắt 1.100 người.

Cục Đường sắt Việt Nam cũng đặt mục tiêu đào tạo khoảng 5.000 lao động đáp ứng nhu cầu vận hành, bảo trì các tuyến đường sắt đô thị.

Các cơ sở đào tạo nòng cốt như Trường Đại học Công nghệ Giao thông Vận tải, Đại học Giao thông Vận tải Thành phố Hồ Chí Minh và các trường Cao đẳng Giao thông Vận tải Trung ương sẽ là “hạt nhân” để hình thành hệ sinh thái đào tạo-nghiên cứu-chuyển giao công nghệ hiện đại.

Nhân viên đường sắt bảo trì đoàn tàu Cát Linh-Hà Đông. (Ảnh: Việt Hùng/Vietnam+)

Ngoài ra, dự thảo kế hoạch là tuyển chọn ít nhất 1.000 nhân sự từ các cơ sở nghiên cứu và doanh nghiệp để tham gia trực tiếp vào quá trình tiếp nhận chuyển giao công nghệ. Đội ngũ này sẽ tham gia từ khâu thiết kế, lắp ráp đầu máy toa xe đến vận hành các hệ thống thông tin tín hiệu hiện đại, nhằm mục tiêu làm chủ từng phần và tiến tới làm chủ toàn bộ công nghệ đường sắt tại Việt Nam.

“Nguồn nhân lực đường sắt trên được đào tạo sẽ gắn với tiến độ triển khai các dự án đường sắt trọng điểm: đường sắt tốc độ cao trục Bắc-Nam, Lào Cai-Hà Nội-Hải Phòng, Hà Nội-Đồng Đăng và các dự án đường sắt đô thị,” lãnh đạo Cục Đường sắt Việt Nam nhấn mạnh.

Cục Đường sắt Việt Nam cũng dự kiến nguồn vốn thực hiện đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực đường sắt từ ngân sách Nhà nước bao gồm: nguồn đầu tư các dự án đường sắt; nguồn chi thường xuyên và chi đầu tư phân bổ cho các bộ, ngành, địa phương theo quy định của pháp luật; kinh phí lồng ghép trong các chương trình, đề án đã được phê duyệt; nguồn hỗ trợ quốc tế; kinh phí từ người học, đơn vị sử dụng lao động và các nguồn hợp pháp khác.

Đặc biệt, cơ chế “đặt hàng đào tạo” giữa Nhà nước-nhà trường-doanh nghiệp sẽ được thực hiện để đảm bảo nhân sự ra trường có thể bắt tay vào làm việc ngay tại các ban quản lý dự án và các doanh nghiệp vận hành.

Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao

Về phía doanh nghiệp, Tổng công ty Đường sắt Việt Nam (VNR) đã xây dựng kế hoạch tổng thể đào tạo và phát triển nguồn nhân lực cho đường sắt hiện đại, đồng thời ban hành kế hoạch tuyển dụng, đào tạo phục vụ công tác tiếp nhận, quản lý, khai thác, vận hành và bảo trì các dự án mới.

VNR cũng phối hợp với các cơ sở đào tạo của Trung Quốc đào tạo 180 học viên các cấp độ, phục vụ trực tiếp các dự án đường sắt mới và tốc độ cao; đồng thời tổ chức đào tạo khoảng 650 nhân lực phục vụ các gói thầu EPC (thiết kế, cung cấp vật tư, thiết bị và thi công xây dựng), góp phần hình thành đội ngũ nhân sự gắn liền với yêu cầu thi công và vận hành thực tế.

Triển khai theo Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị khẳng định phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia là đột phá chiến lược và để kịp thời đáp ứng nhu cầu nhân lực giai đoạn đến năm 2030, theo Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh, đào tạo và phát triển nguồn nhân lực đường sắt là nhiệm vụ đặc biệt quan trọng, cần được triển khai ngay để đáp ứng yêu cầu thực hiện các dự án đường sắt hiện đại, điện khí hóa trong giai đoạn từ nay đến năm 2030, cũng như phục vụ công tác quản lý, vận hành, khai thác và bảo trì sau năm 2030.

Hành khách đi tàu cao tốc tại Trung Quốc. (Ảnh: Việt Hùng/Vietnam+)

Do đó, Bộ trưởng Trần Hồng Minh yêu cầu các cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp cần ưu tiên đào tạo, bồi dưỡng nâng cao và chuyên sâu đối với đội ngũ cán bộ, kỹ sư đã được đào tạo bài bản và đang công tác trong các lĩnh vực liên quan đến đường sắt.

“Đường sắt là lĩnh vực công nghệ cao, đòi hỏi trình độ chuyên môn sâu. Để làm chủ công nghệ, đặc biệt trong điều hành chạy tàu, sản xuất vật tư, thiết bị, cần đào tạo đội ngũ kỹ sư bậc cao trong các lĩnh vực khảo sát, thiết kế, lập trình, phần mềm…," Bộ trưởng Trần Hồng Minh khẳng định./.

(Vietnam+)