Bẫy 'phím hàng' trên thị trường chứng khoán và bài học cho nhà đầu tư mới

Khi nhà đầu tư mới trở thành mục tiêu của các hội nhóm “phím hàng”

Sự phát triển mạnh mẽ của các nền tảng mạng xã hội đã khiến việc tiếp cận thông tin đầu tư trở nên dễ dàng hơn bao giờ hết. Chỉ cần quan tâm đến một vài nội dung liên quan đến chứng khoán, người dùng có thể nhanh chóng nhận được lời mời tham gia các nhóm tư vấn, các cộng đồng chia sẻ cơ hội đầu tư hoặc những lời cam kết về mức lợi nhuận hấp dẫn.

Việc hiểu được bản chất của những chu kỳ này sẽ giúp nhà đầu tư tránh được tâm lý chạy theo đám đông và đưa ra quyết định thận trọng hơn.

Không ít hội nhóm tự giới thiệu sở hữu đội ngũ chuyên gia nhiều kinh nghiệm, sẵn sàng hỗ trợ xây dựng danh mục đầu tư, lựa chọn cổ phiếu tiềm năng hoặc cung cấp tín hiệu mua bán hằng ngày. Đối với những người mới mở tài khoản chứng khoán, việc có người hướng dẫn thường tạo cảm giác an tâm và giúp họ tự tin hơn khi tham gia thị trường.

Tuy nhiên, theo các chuyên gia tài chính, đây cũng là nhóm đối tượng dễ trở thành nạn nhân của những chiêu thức dẫn dắt đầu tư thiếu minh bạch. Một số trường hợp liên quan đến cổ phiếu bị đẩy giá bất thường, doanh nghiệp huy động vốn nhưng hoạt động kinh doanh không tương xứng hoặc các nền tảng giao dịch không được pháp luật Việt Nam công nhận đã từng gây thiệt hại cho nhà đầu tư.

Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ việc nhiều nhà đầu tư F0 tham gia thị trường khi chưa được trang bị đầy đủ kiến thức nền tảng. Không ít người chưa hiểu cách đọc báo cáo tài chính, chưa nắm được ý nghĩa của các chỉ số cơ bản hay sự khác biệt giữa đầu tư dài hạn và giao dịch ngắn hạn.

Trong bối cảnh đó, quyết định mua bán đôi khi chỉ dựa trên một lời khuyên trong nhóm chat hoặc một nhận định được lan truyền trên mạng xã hội. Khi gặp những giao dịch có lãi ban đầu, nhà đầu tư càng dễ tin tưởng vào các nguồn thông tin này mà bỏ qua việc tự đánh giá rủi ro.

Theo giới chuyên môn, rủi ro lớn nhất không nằm ở những khoản lỗ ngắn hạn mà ở việc hình thành thói quen phụ thuộc vào người khác trong quá trình đầu tư. Khi thiếu khả năng phân tích độc lập, nhà đầu tư sẽ khó nhận diện các dấu hiệu bất thường của thị trường và dễ đưa ra quyết định cảm tính.

Kiến thức vẫn là “lá chắn” quan trọng nhất

Thực tế cho thấy thị trường hiện nay không thiếu thông tin. Điều mà nhiều nhà đầu tư mới còn thiếu là khả năng sàng lọc và kiểm chứng thông tin trước khi hành động.

Những câu hỏi tưởng như đơn giản như mức lợi nhuận được cam kết có thực tế hay không, nền tảng giao dịch có đầy đủ cơ sở pháp lý hay vì sao một cổ phiếu tăng giá mạnh trong khi hoạt động kinh doanh không có nhiều chuyển biến tích cực lại chính là bước đầu giúp nhà đầu tư hạn chế rủi ro.

Trong bối cảnh đó, các tài liệu giáo dục tài chính dành cho người mới đang nhận được sự quan tâm nhiều hơn. Một trong số đó là cuốn sách 200 Bài học vỡ lòng chứng khoán cho nhà đầu tư F0 của tác giả Cú Thông Thái. Nội dung sách tập trung vào các kiến thức cơ bản liên quan đến quản trị tài chính cá nhân, phân tích doanh nghiệp, quản lý vốn và kiểm soát cảm xúc khi đầu tư.

Thay vì tiếp cận theo hướng lý thuyết chuyên sâu, cuốn sách lựa chọn giải đáp những vấn đề thực tế mà nhiều nhà đầu tư mới thường gặp phải như có nên đầu tư khi nguồn vốn hạn chế, làm thế nào để nhận biết rủi ro từ các hội nhóm tư vấn hay dấu hiệu nào cho thấy thị trường đang hình thành bong bóng giá.

Đáng chú ý, sách cũng dành dung lượng đáng kể để phân tích các giai đoạn hưng phấn của thị trường, khi giá cổ phiếu tăng mạnh nhờ tâm lý đám đông thay vì giá trị nội tại của doanh nghiệp. Theo tác giả, việc hiểu được bản chất của những chu kỳ này sẽ giúp nhà đầu tư tránh được tâm lý chạy theo đám đông và đưa ra quyết định thận trọng hơn.

Theo giới quan sát, trong bối cảnh các hình thức tư vấn đầu tư xuất hiện ngày càng nhiều trên không gian mạng, việc trang bị kiến thức tài chính cơ bản vẫn là giải pháp bền vững nhất để mỗi nhà đầu tư tự bảo vệ tài sản của mình. Bởi trên thị trường chứng khoán, không có phương pháp nào thay thế được khả năng tự đánh giá thông tin và quản trị rủi ro của chính người tham gia.

Nguyên Bách