Chuyển hóa di sản, tài nguyên và tri thức bản địa thành giá trị kinh tế

Quốc hội Khóa XVI

Đây là quan điểm được Ủy viên Bộ Chính trị, Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh Đoàn Minh Huấn, đại biểu Quốc hội tỉnh Nghệ An, nhấn mạnh tại phiên thảo luận Tổ về tình hình thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2026 và dự kiến kế hoạch năm 2027.

Theo đại biểu Đoàn Minh Huấn, để duy trì đà tăng trưởng hai con số, cần có cách nhìn toàn diện, gắn phát triển kinh tế với văn hóa, xã hội, bảo vệ môi trường và bảo đảm quốc phòng, an ninh. Thay vì xem các lĩnh vực này tồn tại tách biệt, cần đổi mới tư duy quản trị phát triển, tăng cường kết nối, tích hợp và chuyển hóa nguồn lực, phát huy năng lực nội sinh của đất nước.

Ủy viên Bộ Chính trị, Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh Đoàn Minh Huấn, đại biểu Quốc hội tỉnh Nghệ An, phát biểu tại tổ, ngày 18/10/2026.

Phân tích mối quan hệ giữa chính sách xã hội và tăng trưởng kinh tế, đại biểu lấy ví dụ từ vấn đề nhà ở xã hội. Khi người dân phải dành dụm phần lớn thu nhập để mua, xây nhà, sau đó tiếp tục chắt bóp trả nợ, nguồn lực dành cho tiêu dùng và các nhu cầu khác của gia đình sẽ bị thu hẹp.

Ngược lại, nếu bài toán nhà ở được giải quyết tốt, người dân có thể dành thêm tiền cho mua sắm, sử dụng dịch vụ, qua đó thúc đẩy tiêu dùng nội địa.

“Điều quan trọng là tạo được niềm tin cho người dân về khả năng tiếp cận nhà ở xã hội”, đại biểu Đoàn Minh Huấn nhấn mạnh.

Theo đại biểu, khi có thể tiếp cận nguồn vốn tín dụng chính sách với thời hạn trả nợ dài, tính toán được khoản chi trả phù hợp với thu nhập và yên tâm về chỗ ở, người dân sẽ có điều kiện dành thêm nguồn lực cho tiêu dùng, thay vì luôn phải ưu tiên tích lũy để mua nhà.

Từ ví dụ này, đại biểu cho rằng, chính sách nhà ở xã hội không chỉ đáp ứng nhu cầu an cư mà còn tác động đến hành vi tiêu dùng, góp phần giải quyết mối quan hệ giữa tích lũy và tiêu dùng, tạo động lực tăng trưởng từ thị trường trong nước. Đây cũng là vấn đề cần được các đại biểu Quốc hội quan tâm trong hoạt động giám sát.

Không chỉ với nhà ở xã hội, theo đại biểu Đoàn Minh Huấn, giáo dục, y tế, văn hóa và môi trường đều có khả năng đóng góp trực tiếp vào tăng trưởng nếu được nhìn nhận và khai thác đúng hướng.

Quang cảnh phiên họp.

Với văn hóa, yêu cầu đặt ra là nhận diện đầy đủ tài nguyên di sản, chuyển hóa di sản thành nguồn lực phát triển. Thông qua quy hoạch, tổ chức du lịch cộng đồng và huy động người dân tham gia, di sản có thể trở thành sinh kế, tạo việc làm, tăng thu nhập, đồng thời được bảo tồn và phát huy giá trị.

Đại biểu nhấn mạnh, du lịch và nông nghiệp có khả năng tạo sức lan tỏa, thúc đẩy việc làm, tăng thu nhập, bảo đảm an sinh xã hội và kéo theo sự phát triển của nhiều lĩnh vực. Riêng du lịch, giá trị kinh tế không chỉ đến từ lưu trú hay bán vé tham quan mà còn được tạo ra qua vận tải, ăn uống, mua sắm, tiêu thụ sản phẩm OCOP và các dịch vụ liên quan.

Trong lĩnh vực y tế, bên cạnh nhiệm vụ chăm sóc sức khỏe nhân dân, việc phát triển du lịch y tế, du lịch dưỡng sinh và các loại hình du lịch gắn với chăm sóc sức khỏe có thể mở ra những phân khúc dịch vụ có giá trị cao.

Với giáo dục, đại biểu lưu ý vai trò của việc truyền dạy tri thức bản địa, phát triển làng nghề. Sự kết hợp với y học cổ truyền có thể tạo ra các sản phẩm OCOP mang giá trị bản địa, thúc đẩy du lịch sáng tạo và làng nghề sáng tạo. Những tri thức được trao truyền qua nhiều thế hệ, nếu được khai thác và nâng cao giá trị, sẽ trở thành nguồn lực nội sinh phục vụ phát triển.

Đối với môi trường, kinh tế tuần hoàn cho thấy khả năng chuyển hóa chất thải thành tài nguyên. Thông qua ứng dụng công nghệ, các thành phần có giá trị từ chất thải, khí thải có thể được thu hồi, tái sử dụng; năng lượng được tận dụng phục vụ sản xuất, tạo thêm giá trị gia tăng…

Từ những phân tích trên, đại biểu Đoàn Minh Huấn nhấn mạnh yêu cầu nhìn nhận lại các nguồn lực tạo tăng trưởng. Theo đó, động lực phát triển không chỉ nằm ở vốn hay công nghệ, mà còn ở khả năng kết nối, tích hợp và chuyển hóa nguồn lực giữa các lĩnh vực.

Văn hóa, xã hội và môi trường vì thế không nên được xem là những lĩnh vực đứng ngoài kinh tế. Nếu được khai thác và phát huy đúng cách, đây cũng chính là những nguồn lực có thể tạo ra giá trị, khơi thông tiềm năng nội sinh và đóng góp vào tăng trưởng bền vững.

N.Hường