Chương trình hành động - cam kết thực chất

Khi cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội Khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031 đang bước vào giai đoạn then chốt, vấn đề được cử tri nhắc đến nhiều là: Làm sao phân biệt chương trình hành động thực chất với lời hứa đẹp?

Các đại biểu tham dự tọa đàm. Ảnh: Duy Thông

Thực tế cho thấy, lời cam kết càng “bay bổng” càng dễ được vỗ tay, nhưng cũng khó kiểm chứng. Ngược lại, chương trình hành động càng cụ thể, càng “đóng khung” trong thẩm quyền và điều kiện thực thi, càng tạo niềm tin dài hạn.

Theo PGS. TS. Bùi Thị An (ĐBQH khóa XIII), cử tri cần nhìn cam kết bắt đầu từ “đầu vào” của người ứng cử: chương trình hành động có xuất phát từ năng lực, vị trí công tác, điều kiện thực tiễn của ứng viên hay không; có đúng giới hạn thẩm quyền của đại biểu hay đang hứa thay phần việc của cơ quan điều hành. Nếu cam kết vượt thẩm quyền hoặc không có khả năng thực hiện, rất dễ trở thành lời hứa suông.

PGS.TS Bùi Thị An (ĐBQH khóa XIII) phát biểu tại Tọa đàm. Ảnh: Duy Thông

Ở góc nhìn chính sách, doanh nghiệp, TS. Bùi Thanh Minh (Phó Giám đốc Văn phòng Ban Nghiên cứu phát triển kinh tế tư nhân, Ban IV) thẳng thắn chỉ ra khoảng cách thường thấy giữa đầu nhiệm kỳ và cuối nhiệm kỳ: nhiều cam kết “nghe hay” nhưng thiếu đường đi cụ thể.

Theo ông, chương trình hành động không thể là “bài văn mẫu”, vì như vậy là “không có sự tôn trọng đối với cử tri”. Cam kết phải gắn với tính thực tế, nguồn lực, lộ trình trong nhiệm kỳ 5 năm; có cơ sở tranh luận dựa trên bằng chứng; và quan trọng là đo lường được, tránh kiểu “nghe thì hay nhưng không có con số”.

TS. Bùi Thanh Minh - Phó Giám đốc Văn phòng Ban Nghiên cứu phát triển kinh tế tư nhân, phát biểu tại tọa đàm. Ảnh: Duy Thông

Từ trải nghiệm của một ứng cử viên HĐND TP Hà Nội, GS. TS. Tô Trung Thành đưa ra “bộ lọc” bốn điểm để phân biệt cam kết thực chất với lời hứa.

Thứ nhất, chương trình hành động phải xuất phát từ năng lực của chính người ứng cử: từ cơ quan công tác, năng lực thực tiễn, kiến thức của người ứng cử. Có như vậy, người ứng cử đại biểu Hội đồng nhân dân mới có thể đóng góp được vào quá trình phát triển kinh tế - xã hội của thành phố.

Thứ hai, các vấn đề mà chương trình hành động đưa ra cần gắn liền với những vấn đề thực tiễn của thành phố, đặc biệt là ở khu vực ứng cử; đó có thể là các vấn đề về phát triển, các vấn đề dân sinh hoặc những vấn đề mà cử tri quan tâm.

GS. TS. Tô Trung Thành đưa ra “bộ lọc” bốn điểm để phân biệt cam kết thực chất với lời hứa. Ảnh: Duy Thông

Thứ ba, chương trình hành động phải đúng vai trò, chức trách của đại biểu Hội đồng nhân dân. Đại biểu Hội đồng nhân dân không phải là người điều hành chính sách, mà là người đóng góp, quyết nghị chính sách và giám sát chính sách. Vì vậy, trong chương trình hành động cần bảo đảm thể hiện rõ vai trò của đại biểu Hội đồng nhân dân thành phố.

Thứ tư, trong chương trình hành động phải làm rõ nét vai trò của đại biểu Hội đồng nhân dân trong việc nắm bắt, lắng nghe kiến nghị của cử tri; chuyển tải ý kiến cử tri đến các cơ quan có thẩm quyền; giám sát chặt chẽ việc thực hiện các chính sách phát triển; đồng thời, đồng hành cùng kiến nghị của cử tri.

Từ tọa đàm, một thông điệp nổi bật được rút ra: cử tri không thiếu kỳ vọng, nhưng điều cử tri cần là cam kết đủ cụ thể để giám sát và một chương trình hành động không chỉ để “đọc trong mùa bầu cử”, mà để “đối chiếu trong cả nhiệm kỳ”.

Phương Anh