Nâng tầm chất lượng đại biểu, đáp ứng kỳ vọng của cử tri

Từ kinh nghiệm nhiều nhiệm kỳ Quốc hội, Phó Chủ tịch Hội đồng Dân tộc Nguyễn Lâm Thành nhận định, quy trình bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI đã có nhiều điểm mới, bao gồm: quy trình pháp lý rõ ràng; 3 vòng sàng lọc được thực hiện kỹ; cẩn trọng trong lấy ý kiến cử tri; chú ý đến cơ cấu đại diện xã hội, đặc biệt là đối với các nhóm liên quan đến phụ nữ dân tộc thiểu số; tiêu chuẩn đại biểu được quy định một cách cụ thể.

“Quá trình hiệp thương được làm rất chặt chẽ. Đối với những người ứng cử thuộc khối các cơ quan nhà nước hay cán bộ giảng viên thì còn được các cơ quan chức năng khác của nhà nước xem xét, đánh giá rất kỹ trước khi phối hợp với Mặt trận Tổ quốc Việt Nam đưa vào danh sách trong quá trình hiệp thương”, đại biểu Nguyễn Lâm Thành chia sẻ.

Quá trình hiệp thương được chuẩn bị tốt, kỹ càng và đúng các quy trình, khoa học và bài bản giúp việc đưa ra danh sách các ứng cử viên cho cuộc bầu cử sắp tới thực sự chất lượng, hiệu quả hơn.

Phó Chủ tịch Hội đồng Dân tộc Nguyễn Lâm Thành phát biểu tại Tọa đàm.

Dưới góc nhìn của một cử tri, PGS.TS. Trần Thành Nam, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Giáo dục, Đại học Quốc gia Hà Nội đặc biệt ấn tượng với các thông tin về ứng cử viên được đi kèm với chương trình hành động.

Điều này không chỉ giúp cử tri hiểu rõ hơn về định hướng và tầm nhìn của từng ứng viên, mà còn thể hiện cam kết phụng sự, tinh thần cống hiến của họ nếu được tín nhiệm. Trong bối cảnh hiện nay, bên cạnh những hoạt động truyền thống như tiếp xúc cử tri, lấy ý kiến tại nơi cư trú – vốn là nét đặc trưng trong đời sống chính trị của nước ta – thì uy tín xã hội, đạo đức công vụ và tầm ảnh hưởng của ứng cử viên cũng cần được thể hiện rõ hơn, kể cả trên không gian mạng.

PGS.TS Trần Thành Nam, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Giáo dục, Đại học Quốc gia Hà Nội chia sẻ tại Tọa đàm

Bên cạnh đó, PGS.TS. Trần Thành Nam cũng mong muốn được tiếp cận nhiều hơn với các thông tin truyền thông về khung năng lực của đại biểu Quốc hội, từ tầm nhìn, giá trị, bản lĩnh đến khả năng hoạch định chính sách trong những lĩnh vực mới như kinh tế số, công nghệ bán dẫn hay đổi mới sáng tạo. Đây là những tiêu chí quan trọng trong bối cảnh đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới.

“Chúng tôi kỳ vọng vào chất lượng của các đại biểu Quốc hội khóa tới, nhưng hơn thế nữa, chúng tôi kỳ vọng vào những con người có thể đảm nhận những nhiệm vụ mới, khó và đầy thách thức, góp phần hiện thực hóa khát vọng phát triển lâu dài của đất nước trong tương lai”, PGS.TS. Trần Thành Nam nhấn mạnh.

Toàn cảnh buổi Tọa đàm “Bảo đảm chất lượng đại biểu trong kỷ nguyên mới”

Từ thực tiễn tham gia vào một trong những cuộc vận động và tiếp xúc cử tri tại đơn vị bầu cử số một tỉnh Tây Ninh, PGS.TS Nguyễn Quang Tuyến, Trưởng khoa Pháp luật Kinh tế, Trường Đại học Luật Hà Nội cho rằng, việc người ứng cử đại biểu Quốc hội tiếp xúc và lắng nghe ý kiến, nguyện vọng của cử tri là một trong những giải pháp rất quan trọng và mang nhiều ý nghĩa tích cực.

Thứ nhất, thể hiện về dân chủ trực tiếp, những người đại biểu ứng cử đại biểu Quốc hội tiếp xúc trực tiếp với cử tri để đại diện cho tiếng nói, nguyện vọng của cử tri, thông qua việc lắng nghe ý kiến của cử tri, hiểu được tâm tư, nguyện vọng của cử tri nơi mình ứng cử và từ tâm tư, nguyện vọng đó nếu được bầu làm đại biểu Quốc hội sẽ mang những tâm tư, nguyện vọng từ những vấn đề liên quan đến thể chế, những vấn đề quan trọng của đất nước, quốc tế, dân sinh hàng ngày vào nghị trường để trao đổi, cùng tháo gỡ và đề ra chính sách đảm bảo quyền lợi của người dân.

PGS.TS Nguyễn Quang Tuyến, Trưởng khoa Pháp luật Kinh tế, Trường Đại học Luật Hà Nội (tham dự tọa đàm qua zoom)

Thứ hai, các đại biểu Quốc hội kỳ này có những thách thức rất lớn. Bởi chúng ta đang bước vào kỷ nguyên mới, đặt ra chỉ tiêu tăng trưởng rất cao, tăng trưởng 2 con số. Vì vậy, giải quyết được những vấn đề có tính trọng đại của đất nước thì những vấn đề thực tiễn rất là quan trọng.

Một trong những kênh thực tiễn đó là tiếp xúc với cử tri, lắng nghe ý kiến, nguyện vọng của cử tri, giao tiếp trực tiếp thông qua việc tiếp xúc, các cử tri biết được những người sẽ đại diện cho mình và biết được chương trình hành động của các đại biểu ứng cử đại biểu Quốc hội.

“Thông qua chương trình hành động đó, cử tri xem xét những chương trình hành động có phù hợp với thực tiễn, tâm tư, nguyện vọng của họ hay không. Từ đó, bầu chọn người xứng đáng”, PGS.TS Nguyễn Quang Tuyến cho biết.

Theo Trưởng khoa Pháp luật Kinh tế, Trường Đại học Luật Hà Nội, người đại diện cho cử tri ứng cử đại biểu Quốc hội cũng phải tiếp xúc trực tiếp để hiểu được tâm tư, nguyện vọng của cử tri.

Hội đồng bầu cử cũng giới thiệu theo tỷ lệ các đại biểu ở trung ương về ứng cử các địa phương. Do đó, với các đại biểu này việc tiếp xúc trực tiếp, đến tận nơi nghe ý kiến, nắm bắt được tâm tư của cử tri là rất hữu ích để các đại biểu hiểu thêm những vấn đề địa phương cần quan tâm.

Ông Nguyễn Văn Phúc, Nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế của Quốc hội chia sẻ tại Tọa đàm

Chia sẻ về cơ chế để bảo đảm người trúng cử đại biểu Quốc hội phải thực hiện được cam kết của mình với cử tri, nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế Nguyễn Văn Phúc cho rằng, cần căn cứ nhiệm vụ, quyền hạn của đại biểu Quốc hội, nhiệm vụ, quyền hạn của Ủy ban, cơ quan đại biểu làm thành viên để có chương trình hành động. Phải phân biệt được nhiệm vụ đại biểu và nhiệm vụ của cơ quan mà mình hoạt động. Bản thân đại biểu phải xác định được quyền hạn, thẩm quyền, vai trò của mình.

Cùng với đó, theo quy định MTTQ Việt Nam có thẩm quyền hiệp thương giới thiệu đại biểu ứng cử. MTTQ sẽ tổ chức các ứng cử viên tiếp xúc cử tri để vận động bầu cử. Đồng thời, sau khi các ứng cử viên trúng cử mặt trận sẽ cho các ĐBQH tiếp xúc với cử tri. Theo đó, mặt trận phải giám sát quá trình hoạt động của các ĐBQH xem các đại biểu có tiếp xúc cử tri hay không, có thực hiện đúng cam kết hay không.

Bản thân các cử tri khi bỏ phiếu bầu các ĐBQH có quyền giám sát các đại biểu thông qua việc xem xét các đại biểu có thường xuyên tiếp xúc cử tri hay không, có phát biểu ở Quốc hội hay không,… qua đó theo dõi và đánh giá đại biểu mình bầu ra mang lại những giá trị gì cho địa phương.

Nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế Nguyễn Văn Phúc chia sẻ tại Tọa đàm

“Hiện nay đã áp dụng tiếp xúc cử tri thông qua công nghệ, đây cũng được xem là mặt tích cực giúp đại biểu đến gần hơn với cử tri. Nhưng mặt không tích cực ở đây là không được tiếp xúc trực tiếp các cử tri để cùng chia sẻ những tâm tư, nguyện vọng với bà con, như vậy cũng chưa đạt yêu cầu theo tinh thần của Hiến pháp. Công nghệ có thể làm xa cách với cử tri nên chúng ta phải áp dụng hài hòa giữa áp dụng công nghệ và gặp mặt tiếp xúc trực tiếp với cử tri”, Nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế Nguyễn Văn Phúc lưu ý.

Nhận định ý nghĩa của việc công khai chương trình hành động ngay sau hiệp thương trong bảo đảm tính thực chất và chất lượng đại biểu cũng như tinh thần trách nhiệm và năng lực hiện thực hóa "lời hứa" của đại biểu, theo PGS.TS Nguyễn Quang Tuyến, Trưởng khoa Pháp luật Kinh tế, Trường Đại học Luật Hà Nội, việc này giúp các đại biểu ứng cử đại biểu Quốc hội có sự chuẩn bị từ xa, từ sớm và thể hiện sự chủ động.

Toàn cảnh tọa đàm “Bảo đảm chất lượng đại biểu trong kỷ nguyên mới”

Điều đó thể hiện bản lĩnh của các ứng cử viên đại biểu Quốc hội, dám làm, dám nhận. Bởi vì chỉ có những người có bản lĩnh, chuyên môn, chấp nhận với thử thách mới có được chương trình hành động chuẩn bị từ trước. Cùng với đó việc công khai chương trình hành động ngay sau hiệp thương mang tính cam kết với các cử tri.

“Từ chương trình hành động, từ quá trình vận động bầu cử đến khi trúng cử đại biểu Quốc hội, thực hiện nhiệm vụ đại biểu Quốc hội từ kỳ họp đầu tiên tới kỳ họp cuối cùng thì các cử tri sẽ dựa trên những chương trình hành động đấy để giám sát, theo dõi và đánh giá hiệu quả về chất lượng của người được lựa chọn”, Trưởng khoa Pháp luật Kinh tế, Trường Đại học Luật Hà Nội nhấn mạnh.

Ông Nguyễn Lâm Thành, Phó Chủ tịch Hội đồng Dân tộc chia sẻ tại Tọa đàm

Điểm mới này cũng giúp cho các đại biểu Quốc hội có sự chuẩn bị, chủ động trong việc chuẩn bị từ chương trình hành động, nếu được bầu cũng sẽ chuẩn bị để cụ thể hóa từng yêu cầu cụ thể. Qua đó, chất lượng đại biểu Quốc hội được bầu lần này sẽ được nâng lên và đáp ứng được sự kỳ vọng của cử tri cả nước khi bước vào kỷ nguyên mới.

Linh Chi