Chuẩn bị gì khi dòng vốn Âu - Mỹ sắp 'gõ cửa' thị trường chứng khoán?

Việc Bộ Tài chính ban hành Thông tư 08/2026 với quy định cho phép nhà đầu tư nước ngoài thực hiện giao dịch qua các nhà môi giới toàn cầu, cùng những nỗ lực nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam đã thu hút sự quan tâm từ nhiều định chế tài chính, quỹ đầu tư lớn thuộc các thị trường tài chính phát triển.

Đầu năm 2026, Công ty TNHH Quản lý Quỹ SSI (SSIAM) đã công bố thành lập quỹ Japan Vietnam Capital Fund có quy mô 90 triệu đô la Mỹ và định hướng tập trung đầu tư vào các doanh nghiệp Việt Nam có nền tảng cơ bản tốt, tiêu chuẩn quản trị cao và định hướng tăng trưởng bền vững. Quỹ do Ngân hàng phát triển Nhật Bản (Development Bank of Japan – DBJ) và SSIAM đồng quản lý.

Không chỉ nhà đầu tư tổ chức tới từ Nhật Bản, một số quỹ đầu tư và công ty chứng khoán tại Hong Kong, Singapore cũng thể hiện sự quan tâm với thị trường Việt Nam. Ngoài ra, dòng vốn đầu tư từ Bắc Mỹ và châu Âu cũng có xu hướng gia tăng sự hiện diện tại các thị trường vốn ở châu Á.

Nâng hạng thị trường đòi hỏi bên liên quan phải “tự nâng chuẩn chính mình”, từ cơ quan quản lý, thành viên thị trường, doanh nghiệp niêm yết/đăng ký giao dịch và nhà đầu tư.

Trong bối cảnh đó, ông Daniel Clark, Giám đốc toàn cầu chứng chỉ lưu ký của Deutsche Bank, đánh giá doanh nghiệp là nhóm giữ vai trò quyết định trong việc tiếp cận dòng vốn quốc tế gia thập thị trường. Theo đó, yêu cầu đặt ra với nhóm này không chỉ là huy động vốn mà phải mở rộng khả năng tiếp cận cộng đồng nhà đầu tư quốc tế, qua đó nâng cao khả năng hiện diện trên thị trường vốn toàn cầu.

Hơn nữa, những nỗ lực từ các ngành quản lý trong việc nâng hạng thị trường chứng khoán từ cận biên lên thị trường mới nổi, triển khai hệ thống KRX, phát triển cơ chế đối tác bù trừ trung tâm (CCP), xây dựng khuôn khổ pháp lý cho chứng chỉ lưu ký và Trung tâm Tài chính Quốc tế đều được kết nối bởi một chủ đề chung là "khả năng tiếp cận".

Như vậy, việc doanh nghiệp cần làm là nâng chuẩn quản trị công ty, báo cáo tài chính, quan hệ nhà đầu tư, công bố thông tin và xây dựng câu chuyện tăng trưởng dài hạn cho cổ phiếu của mình.

“Doanh nghiệp cũng tự phải viết lên một câu chuyện tăng trưởng dài hạn đủ sức thuyết phục dòng vốn ngoại. Ngoài ra, giới chủ doanh nghiệp cần cân nhắc kỹ lưỡng việc niêm yết ở nước ngoài, phát hành chứng chỉ lưu ký Mỹ (ADR), chứng chỉ lưu ký toàn cầu (GDR) hay các cơ hội liên quan đến Trung tâm Tài chính Quốc tế trong tương lai có thể hỗ trợ chiến lược tăng trưởng của mình hay không”, ông Daniel Clark nói tại sự kiện Vietnam Global Capital Access: Overseas Listings, DRs and the IFC diễn ra ngày 18-6.

Đồng quan điểm, ông Bùi Hoàng Hải, Phó chủ tịch Ủy ban chứng khoán Nhà nước (UBCKNN), cũng lưu ý việc nhà đầu tư quốc tế không chỉ nhìn vào khả năng tiếp cận thị trường vốn Việt Nam mà sẽ đánh giá kỹ chất lượng công bố thông tin và các tiêu chuẩn quản trị công ty. Bên cạnh đó, hạ tầng thanh toán, khâu bù trừ, chất lượng quan hệ nhà đầu tư và khả năng truyền tải chiến lược dài hạn của doanh nghiệp cũng được đặt lên bàn cân.

Theo đại diện UBCKNN, khi các rào cản kỹ thuật dần được dỡ bỏ thì việc tiếp cận vốn không chỉ là bài toán của cơ quan quản lý mà nằm ở chính nội tại doanh nghiệp. “Dòng vốn toàn cầu luôn đi theo niềm tin. Thế nhưng, niềm tin này chỉ được xây dựng bằng tính minh bạch, quản trị vững vàng, hiệu quả kinh doanh và khả năng giao tiếp xuyên suốt với cổ đông”, ông Hải nói.

Nói về giải pháp sử dụng Biên lai lưu ký và niêm yết chéo để giúp các doanh nghiệp đầu ngành tiếp cận tệp nhà đầu tư quốc tế, ông Hải cho biết Nghị định 155 đã tạo hành lang cho các công cụ này với mục tiêu chuẩn bị cho thị trường Việt Nam hội nhập sâu rộng hơn.

Tuy nhiên, công cụ này không phải là đường tắt, mà đòi hỏi một sự chuẩn bị hết sức nghiêm túc. Do đó, doanh nghiệp phải sẵn sàng đáp ứng các kỳ vọng cao hơn về công bố thông tin, quản trị, chuẩn mực kế toán và mục đích sử dụng vốn rõ ràng.

Vân Phong