'Chúa tể những chiếc nhẫn' và bài học về quyền lực

Tác giả: Fred Kofman/ Sài Gòn Books & NXB Thế giới

Tiền lương chưa bao giờ là tất cả

Cuốn sách của Fred Kofman phân tích mối quan hệ giữa nhân viên và công ty thông qua nhiều lợi ích mà hai bên mang lại cho nhau. Tiền lương không phải là yếu tố quan trọng nhất để một nhân viên quyết định gắn bó với công ty lâu dài. Môi trường làm việc, văn hóa doanh nghiệp và cơ hội phát triển là những yếu tố quan trọng không kém, mà nhiều người cân nhắc khi lựa chọn nơi làm việc.

'Chúa tể những chiếc nhẫn' và bài học về quyền lực

Trong "Chúa tể những chiếc nhẫn', J.R.R Tolkien đã mang tới những phúng dụ hấp dẫn về bản chất của quyền lực. Khi có trong tay quyền lực, bản chất của một người được lộ rõ.

Tác phẩm Chúa tể những chiếc nhẫn đã tạo nên tên tuổi của J.R.R Tolkien. Ảnh: Một cảnh trong phim Chúa nhẫn.

Nếu bạn muốn trở thành một nhà lãnh đạo siêu việt, thì sau khi bạn đánh bại tình trạng thiếu gắn bó, gây rối tổ chức và thông tin sai lệch, bạn phải đương đầu với kẻ thù lớn nhất và nan giải nhất trên tất thảy: quyền lực của chính bạn.

Trong tác phẩm Chúa tể những chiếc nhẫn, J.R.R Tolkien đã kể câu chuyện về nhiệm vụ tiêu hủy chiếc nhẫn. Chiếc nhẫn không chỉ ban phát sức mạnh, mà nó còn áp đặt sự thao túng lên bất kỳ người nào đeo nó. Đó là câu chuyện phúng dụ về những gì thực sự xảy ra trong thế giới của chúng ta mỗi ngày: Những nhà lãnh đạo quyền lực, dù có thiện chí và lý tưởng, cũng bị khuất phục trước ham muốn trở nên quan trọng hơn, được kính trọng hơn, được ngưỡng mộ hơn, tóm lại là có quyền lực lớn hơn.

Đối với Tolkien, quyền lực luôn luôn xấu xa. Nhiều nhân vật chính diện của ông hỏi đã hỏi liệu có thể sử dụng chiếc nhẫn để theo đuổi một mục đích tốt đẹp hay không. Câu trả lời của Tolkien là một chữ "không" đầy cương quyết: Phương tiện xấu chỉ có thể mang lại kết quả xấu, bất kể ý định ban đầu có tốt hay không.

Đó là lý do khi Frodo đề nghị tặng chiếc nhẫn cho Gandalf khôn ngoan, ông đã kêu lên: "Không! Với thứ sức mạnh đó, tôi sẽ có quyền năng quá lớn và khủng khiếp. Và thông qua tôi, chiếc nhẫn sẽ có được sức mạnh lớn hơn và chết người hơn nữa. Đừng cám dỗ tôi, vì tôi không muốn trở thành kẻ giống như Chúa tể Bóng tối, dù cho trong thâm tâm tôi, sở hữu chiếc nhẫn chính là khao khát có được sức mạnh để làm điều thiện".

Lời phúng dụ của Tolkien không phải là điều huyễn hoặc. Các nghiên cứu đã phát hiện ra quyền lực kích thích các trung tâm thần kinh giống như khi phản ứng với cocaine28. Cảm giác về sức mạnh làm tăng nồng độ testosterone và phụ chất 3α-androstanediol ở cả nam lẫn nữ.

Tiếp đến, điều này làm tăng nồng độ dopamine, chiếm lĩnh hệ thống khen thưởng của não bộ, mang lại khoái cảm nhất thời sung sướng nhưng dẫn đến sự nghiện ngập lâu dài khốn khổ. Nói cách khác, quyền lực đã thâm nhập vào đầu óc ta theo đúng nghĩa đen. Nó gây nghiện và có thể phá hủy cuộc sống của bạn nếu bạn khuất phục nó.

Hãy xem đây là một lời cảnh báo nghiêm trọng. Nếu bạn giành được sự tin tưởng và cam kết của những người đi theo mình, bạn sẽ có được quyền lực cực lớn. Nhưng quyền lực này sẽ khiến bạn không còn đáng tin cậy.

Nhà tâm lý học người Mỹ - Dacher Keltner gọi đây là "nghịch lý quyền lực": "Làm người tử tế là con đường tốt nhất để có quyền lực", ông viết, "nhưng đạt được quyền lực đáng tin cậy lại biến con người thành bẩn thỉu.

Sự cám dỗ của quyền lực khiến chúng ta mất đi những kỹ năng từng giúp chúng ta có được quyền lực lúc ban đầu". Bạn của Tolkien, nhà sử học người Anh, Huân tước Acton nổi tiếng đã nói: "Quyền lực luôn suy đồi; sức mạnh tuyệt đối cũng là thứ suy đồi tuyệt đối".

Fred Kofman/ Sài Gòn Books & NXB Thế giới