Một kiểu cha mẹ khiến con càng lớn càng khép kín, không muốn chia sẻ chuyện riêng

Trong tâm lý học hiện đại, trí tuệ cảm xúc không chỉ là khả năng giao tiếp khéo léo, mà cốt lõi là năng lực quản trị cảm xúc cá nhân và thấu hiểu cảm nhận của người khác. Những cha mẹ có EQ thấp thường bị kẹt trong cái tôi quá lớn, dẫn đến những hành vi áp đặt hoặc phản ứng thái quá trước những vấn đề nhỏ của con, theo Phụ nữ mới.

Cha mẹ EQ thấp có thể rất yêu thương con nhưng gặp khó khăn trong việc kiểm soát cảm xúc, thấu hiểu cảm nhận của người khác và tôn trọng ranh giới riêng tư. Vì thế, sự quan tâm đôi khi trở thành soi mói, còn bảo vệ lại biến thành kiểm soát.

Cha mẹ EQ thấp thường hỏi những câu khiến con "độn thổ"

Một biểu hiện dễ nhận thấy ở cha mẹ EQ thấp là thiếu sự tinh tế khi giao tiếp với bạn bè của con.

Khi con đưa bạn về nhà, thay vì tạo không khí thoải mái, cha mẹ có thể liên tục hỏi: "Bố mẹ cháu làm gì?", "Học trường nào?", "Học hành có tốt không?", "Nhà ở đâu?". Thậm chí, họ còn nhận xét về ngoại hình, cách ăn mặc hoặc hoàn cảnh gia đình của bạn con.

Với phụ huynh, những câu hỏi này có thể chỉ xuất phát từ sự tò mò hoặc quan tâm. Nhưng với con, đó lại là tình huống vô cùng khó xử.

Bạn bè có thể cảm thấy mình đang bị soi xét, trong khi con chỉ muốn nhanh chóng kết thúc cuộc trò chuyện. Nếu tình trạng này lặp lại nhiều lần, con sẽ dần hình thành tâm lý ngại đưa bạn về nhà.

Đây cũng là lý do cha mẹ EQ thấp đôi khi khiến con cảm thấy xấu hổ trước bạn bè dù bản thân không hề có ý làm tổn thương con.

Cha mẹ EQ thấp thiếu sự tinh tế khi giao tiếp với bạn bè của con khiến con có thể lựa chọn cách giữ khoảng cách, hạn chế để bạn bè gặp cha mẹ và không muốn chia sẻ nhiều chuyện riêng tư. Ảnh minh họa

Không kiểm soát cảm xúc, dễ phán xét bạn của con

Người có EQ thấp thường gặp khó khăn trong việc nhận biết và điều chỉnh cảm xúc của chính mình. Điều này có thể thể hiện rất rõ khi họ tiếp xúc với bạn bè của con.

Chỉ cần không vừa mắt, một số cha mẹ lập tức thể hiện thái độ qua ánh mắt, nét mặt hoặc lời nói. Có người thẳng thừng chê bạn của con ăn mặc luộm thuộm. Có người lại đánh giá một người bạn chỉ vì gia đình không khá giả hoặc thành tích học tập không tốt.

Những lời nhận xét tưởng như vô thưởng vô phạt có thể khiến bạn bè của con tổn thương. Quan trọng hơn, con cũng cảm thấy khó xử vì lo bạn sẽ có cái nhìn không tốt về gia đình mình.

Lâu dần, con có thể lựa chọn cách giữ khoảng cách, hạn chế để bạn bè gặp cha mẹ và không muốn chia sẻ nhiều chuyện riêng tư trong gia đình.

Cha mẹ EQ thấp dễ biến quan tâm thành kiểm soát

Một dấu hiệu khác của cha mẹ EQ thấp là không nhận ra ranh giới giữa quan tâm và xâm phạm đời tư. Họ muốn biết con đang chơi với ai, đi đâu, nói chuyện gì và bạn bè có hoàn cảnh như thế nào. 

Khi cảm thấy không hài lòng, họ có thể tìm cách can thiệp, thậm chí cấm con giao tiếp với một người nào đó: "Đừng chơi với bạn ấy, nhìn không đáng tin!"; "Bạn đó học kém, con chơi nhiều rồi cũng bị ảnh hưởng!"

Những lời nói này có thể xuất phát từ mong muốn bảo vệ con. Tuy nhiên, nếu cha mẹ liên tục áp đặt suy nghĩ của mình, con sẽ cảm thấy lựa chọn của bản thân không được tôn trọng.

Đáng lo hơn, một số phụ huynh còn kiểm tra điện thoại, đọc tin nhắn hoặc yêu cầu con kể tường tận về các mối quan hệ. Khi đó, con rất dễ có cảm giác mình đang bị giám sát thay vì được quan tâm.

Một dấu hiệu khác của cha mẹ EQ thấp là không nhận ra ranh giới giữa quan tâm và xâm phạm đời tư. Ảnh minh họa

Vì sao con ngày càng xa cách cha mẹ EQ thấp?

Khi thường xuyên bị phán xét và kiểm soát, con sẽ dần mất cảm giác an toàn khi chia sẻ.

Con có thể vẫn yêu thương cha mẹ nhưng không còn muốn kể về những người bạn thân, những chuyện ở trường hay những vấn đề trong cuộc sống. Không phải vì con không cần cha mẹ, mà vì con lo rằng mỗi lần mở lòng lại nhận về những lời đánh giá hoặc can thiệp.

Cha mẹ càng hỏi, con càng im lặng. Cha mẹ càng kiểm soát, con càng tìm cách giấu kín. Khoảng cách giữa hai thế hệ từ đó ngày càng lớn.

Đặc biệt, khi bạn bè trở thành một phần quan trọng trong đời sống của người trẻ, việc cha mẹ thường xuyên khiến con khó xử trước bạn bè có thể khiến con nảy sinh tâm lý xấu hổ và né tránh.

Con không muốn cha mẹ xuất hiện tại những nơi có bạn bè, không muốn đưa bạn về nhà, thậm chí hạn chế nhắc đến gia đình trong các cuộc trò chuyện.

Cha mẹ muốn gần con, trước hết cần nâng cao EQ

Yêu thương con không có nghĩa là phải biết mọi thứ về con. Cha mẹ cũng không cần can thiệp vào tất cả các mối quan hệ của con để chứng minh mình đang quan tâm. Điều quan trọng là học cách lắng nghe, thấu hiểu và tôn trọng ranh giới riêng tư.

Không có cha mẹ nào sinh ra đã hoàn hảo, nhưng sẽ rất khó để giáo dục con đúng cách nếu cha mẹ không chịu học hỏi và trưởng thành hơn mỗi ngày. Đại học Harvard từng kết luận, chỉ số EQ (trí tuệ cảm xúc) ảnh hưởng 8-% tới khả năng thành công trong cuộc đời một con người. Trong khi đó, chỉ số IQ chỉ chiếm 20%, theo Thể thao văn hoá.

Cuộc sống gia đình là trường học đầu tiên dạy chúng ta bài học về trí tuệ cảm xúc. Cha mẹ có EQ cao giúp con những bài học tích cực từ sớm. Cha mẹ có EQ thấp sẽ ảnh hưởng không nhỏ đến sự phát triển của con cái cả về trí tuệ và thể chất.

Khi cha mẹ biết yêu thương đúng cách, con sẽ không còn cảm thấy xấu hổ hay muốn né tránh gia đình trước bạn bè. Ngược lại, gia đình có thể trở thành nơi con luôn cảm thấy an toàn để trở về.