Chủ động ngăn sốt xuất huyết mùa cao điểm

Trong bối cảnh nguy cơ dịch tiếp tục diễn biến phức tạp, việc triển khai đồng bộ các biện pháp phòng, chống dịch cùng với ý thức chủ động của mỗi người dân được xem là yếu tố quyết định để hạn chế dịch bệnh lan rộng.

Số ca mắc gia tăng, xuất hiện thêm nhiều ổ dịch

Thực tế nhiều năm cho thấy, giai đoạn từ tháng 7 đến cuối năm luôn là cao điểm của bệnh sốt xuất huyết. Với đặc thù là đô thị đông dân cư, nhiều công trường xây dựng, khu nhà trọ, dân số cơ học biến động liên tục, Hà Nội vẫn là địa bàn có nguy cơ cao phát sinh và lan rộng dịch bệnh. Đặc biệt, năm 2026 được xác định là thời điểm có nguy cơ bùng phát dịch theo chu kỳ 3 - 5 năm kể từ đợt dịch lớn năm 2023.

Theo thống kê của Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC) Hà Nội, trong ba tuần liên tiếp, số ca mắc mới sốt xuất huyết tăng từ 74 ca (tuần từ ngày 3 - 10/7) lên 96 ca (tuần từ ngày 10 - 17/7) và 146 ca (tuần từ ngày 17 - 24/7), trong đó riêng tuần gần nhất tăng 50 ca so với tuần trước. Cùng với đó, phạm vi xuất hiện ca bệnh cũng mở rộng từ 35 phường, xã lên 61 phường, xã; số ổ dịch lũy kế tăng từ 23 lên 30 ổ dịch, hiện còn 9 ổ dịch đang hoạt động.

Tính từ đầu năm 2026 đến nay, toàn thành phố ghi nhận 871 trường hợp mắc tại 111 phường, xã, tăng 475 trường hợp so với cùng kỳ năm 2025. Trong tuần từ ngày 17/7 đến ngày 24/7, thành phố ghi nhận thêm 3 ổ dịch mới tại các xã, phường: Chương Dương, Thanh Oai, Việt Hưng. CDC Hà Nội đã phối hợp với các đơn vị liên quan giám sát chặt chẽ tình hình dịch bệnh trên địa bàn thành phố để phát hiện sớm, tổ chức khoanh vùng điều tra, xử lý triệt để khu vực có ca bệnh, ổ dịch; tổ chức giám sát ổ dịch, khu vực có ghi nhận bệnh nhân sốt xuất huyết tại các phường, xã: Yên Hòa, Hồng Vân, Yên Lãng, Ô Chợ Dừa.

Dù chưa ghi nhận ca tử vong, song CDC Hà Nội nhận định, số mắc sốt xuất huyết đang có xu hướng gia tăng theo chu kỳ hàng năm và đã ghi nhận một số ổ dịch nhiều bệnh nhân, dự báo trong thời gian tới số mắc sẽ tiếp tục gia tăng và xuất hiện thêm các ổ dịch mới nếu không triển khai quyết liệt các biện pháp phòng, chống ngay từ cơ sở.

Theo bác sĩ Nguyễn Hồng Quân, Phó Giám đốc Trạm Y tế phường Hoàng Mai (Hà Nội), hiện nay, thời tiết nắng mưa đan xen với các đợt mưa rào lớn, gây ra đọng nước tại các vật phế thải và dụng cụ chứa nước. Đây là điều kiện thuận lợi cho muỗi truyền bệnh sốt xuất huyết phát triển. Đặc biệt, từ tháng 7 đến tháng 11 chính là giai đoạn cao điểm dịch bệnh.

Để phòng chống sốt xuất huyết từ sớm, phường Hoàng Mai đã tổ chức chiến dịch vệ sinh môi trường diệt bọ gậy phòng, chống dịch sốt xuất huyết đợt II năm 2026, tập trung tại 10 tổ dân phố nhằm nâng cao nhận thức, trách nhiệm của cộng đồng trong phòng, chống dịch bệnh sốt xuất huyết; huy động sự tham gia của cả hệ thống chính trị và cộng đồng dân cư.

Quyết liệt ngăn dịch từ cơ sở

Trước diễn biến số ca mắc có xu hướng gia tăng, các trạm y tế trên địa bàn Hà Nội đang tăng cường giám sát, phát hiện sớm và xử lý triệt để các ổ dịch ngay khi phát sinh; đồng thời đẩy mạnh truyền thông, hướng dẫn người dân thực hiện các biện pháp phòng bệnh. Nhiều địa phương duy trì các chiến dịch vệ sinh môi trường, diệt lăng quăng, bọ gậy hằng tuần, phối hợp với các tổ dân phố, trường học và các đoàn thể vận động người dân kiểm tra, loại bỏ các dụng cụ chứa nước có nguy cơ phát sinh muỗi truyền bệnh.

Tại xã Ô Diên (Hà Nội), việc phát hiện sớm các ca bệnh được lãnh đạo xã và cán bộ Trung tâm Y tế xã đặc biệt quan tâm. Ông Đỗ Chí Hưng, Chủ tịch UBND xã Ô Diên cho biết, một trong những vấn đề địa phương đặc biệt trăn trở là hiệu quả phát hiện sớm ca bệnh tại cộng đồng còn hạn chế. Mặc dù công tác giám sát, phát hiện chủ động đã được quan tâm triển khai, song tỷ lệ ca bệnh được phát hiện theo hình thức này qua nhiều năm chỉ đạt khoảng 2%. Phần lớn các trường hợp được ghi nhận khi người bệnh đến khám tại các cơ sở y tế hoặc khi bệnh đã xuất hiện các triệu chứng rõ ràng, gây khó khăn cho công tác kiểm soát và phòng, chống dịch.

Được thành phố được lựa chọn xây dựng thí điểm “Mô hình chủ động phòng chống dịch bệnh truyền nhiễm” nhằm chuyển từ tư duy “phản ứng khi có dịch” sang “quản trị nguy cơ, phát hiện sớm, xử lý sớm”, xã Ô Diên đặt mục tiêu xây dựng hệ thống giám sát, dự báo, cảnh báo sớm và đáp ứng hiệu quả với các bệnh truyền nhiễm như sốt xuất huyết, sởi, tay chân miệng, đồng thời nâng cao năng lực phòng, chống dịch của Trạm Y tế và lực lượng tại chỗ. Xã tiếp tục kiện toàn các lực lượng: Đội đáp ứng nhanh, Đội phòng bệnh cộng đồng, Đội cấp cứu lưu động và Đội phun hóa chất phòng, chống dịch. Trong đó, Đội phòng bệnh cộng đồng giữ vai trò nòng cốt, bám sát địa bàn, thực hiện giám sát ca bệnh, cập nhật đối tượng nguy cơ và tuyên truyền, hướng dẫn người dân thực hiện các biện pháp phòng bệnh hiệu quả.

Không chỉ chú trọng công tác cảnh báo, phát hiện các ca bệnh từ sớm, từ xa, hiệu quả phòng, chống sốt xuất huyết phụ thuộc rất lớn vào ý thức của mỗi người dân bởi phần lớn ổ bọ gậy tồn tại ngay trong hộ gia đình. Do đó, biện pháp phòng bệnh sốt xuất huyết hiệu quả nhất vẫn là diệt muỗi, diệt lăng quăng, bọ gậy và tránh muỗi đốt.

Giám đốc Trạm Y tế xã Sóc Sơn (Hà Nội) Lê Đức Tuyên cho biết, để chủ động phòng, chống bệnh sốt xuất huyết, Trạm Y tế xã đã tuyên truyền tới người dân đậy kín tất cả các dụng cụ chứa nước sinh hoạt; thường xuyên cọ rửa bể chứa nước, chum, vại, xô, chậu và các vật dụng chứa nước khác; loại bỏ các vật dụng phế thải có khả năng đọng nước như lốp xe cũ, chai lọ, hộp nhựa, vỏ dừa... để không tạo điều kiện cho muỗi đẻ trứng, phát triển, đồng thời chủ động tiêm vaccine phòng bệnh.

Cùng với đó, người dân cần tích cực phối hợp với chính quyền và trạm y tế trong các chiến dịch diệt bọ gậy, phun hóa chất phòng, chống dịch. Khi có dấu hiệu nghi ngờ mắc bệnh như sốt cao đột ngột, đau đầu, xuất huyết dưới da..., người dân cần đến ngay cơ sở y tế để được khám và điều trị kịp thời, tuyệt đối không tự ý điều trị tại nhà...

Thời gian tới, CDC Hà Nội tiếp tục tổ chức giám sát ổ dịch sốt xuất huyết đang hoạt động tại phường, xã. Các trạm y tế phường, xã chủ động xây dựng kế hoạch và tổ chức triển khai các hoạt động chủ động phòng chống bệnh sốt xuất huyết trước mùa dịch như tổ chức các chiến dịch vệ sinh môi trường diệt bọ gậy, chiến dịch phun hóa chất chủ động phòng bệnh sốt xuất huyết tại các khu vực trọng điểm, khu vực nguy cơ cao trên địa bàn quản lý, tổ chức các chiến dịch truyền thông nhằm nâng cao nhận thức và huy động sự tham gia của người dân trong việc triển khai các hoạt động phòng, chống dịch; tổ chức khoanh vùng xử lý sớm, triệt để khu vực có ca bệnh, ổ dịch mới xuất hiện trên địa bàn.

Nguyễn Cúc (TTXVN )